" Koninklijk bezoek "

Dinsdag 15 september sprak koning Willem Alexander de jaarlijkse Troonrede uit in aanwezigheid van hare majesteit de koningin Maxima en één dag later hadden wij de koningin - of beter gezegd - een koningin op bezoek. Met honderden onderdanen nog wel. Een bijenkoningin koos onze vuilnisemmer als paleis en binnen de kortste keren zat de hele zwerm op het deksel en even later zelfs tegen de onderkant daarvan. Gelukkig wist Sanja een imker te vinden, die na enige moeite en zonder beschermende kleding het gehele koninklijke span in een doos kon krijgen en daarna afvoerde naar zijn boerderij in Rietvlei, waar hij nog 350 bijenvolken heeft. We gunnen hem veel plezier met zijn aanwinst en wij zijn opgelucht en blij dat na ruim anderhalf uur bij ons de rust was weergekeerd !

                                    

Nadat ik wist hoe de Brinkstraat aan zijn naam gekomen is, heb ik eens gezocht naar de herkomst van de Swanepoelstraat. Petrus Janszoon Swaenepoel werd geboren in 1678 in Nieuw-Munster in West-Vlaanderen en verhuisde in 1699 als soldaat in dienst van de Verenigde Oost-Indische Compagnie  naar Zuid-Afrika. 

Hij trouwde in 1712 met Maria Sachs en werd in korte tijd een grote wijnboer met wel 6000 wingerden. Hij stierf op 94 jarige leeftijd en liet een voor die tijd groot vermogen in geld en goederen na. Hij wordt beschouwd als de grondlegger van   de Zuid-Afrikaanse Swanepoel-gemeenschap. Eén van zijn nazaten was Pieter Swanepoel, die in 1841 eigenaar werd van een grote boerderij genaamd: "Uitvlucht". Pieter ging delen van zijn grond verkopen aan voornamelijk kolonisten uit de omgeving van Wellington. Deze grondstukken lagen in een gebied dat "Agter Cogmans Kloof" genoemd werd. Vanaf 1851 werd gesproken over Montagu. In de periode 1853 - 1870 ontstonden er zo meerdere monumentale panden in ons dorp. De Swanepoelstraat is genoemd naar Pieter Swanepoel, maar de straat - als deel van Montagu-Suid - kwam er pas aan het begin van de 20e eeuw.                

Onze Nederlandse achterbuurman vertelde tijdens één van onze vrijdagse wandelingen, dat er in de 16e t/m 18e eeuw een zogenaamd "zwanenrecht" was, dat voorbehouden was aan graven en andere mensen van adel. Zij alleen mochten zwanen houden in poelen en vijvers en hadden ook het recht om ze bij gelegenheid te schieten en te eten. Ook werden ze wel als relatiegeschenk gebruikt. Zwanen waren daarom waardevol en dat verleende de eigenaren natuurlijk veel aanzien !

"De aanhouder wint". Dat is weer eens bewezen. Dinsdagochtend belde Sanja maar weer eens naar het Home Affairs-kantoor in Robertson. Niet dat ze daar veel positiefs van verwachtte, maar je weet maar nooit en tot haar grote verbazing kreeg ze te horen, dat haar ID-boekje al vanaf 10 maart klaar lag om opgehaald te worden en dat heeft ze woensdag gedaan. Na 9 jaar, 6 maanden en 16 dagen beschikt Sanja nu over alle papieren, de je als inwoner van Zuid-Afrika kunt hebben. Het blijft ons overigens een raadsel en een zeer slechte service, dat er niet even een berichtje gestuurd werd. Iets, wat wel bij de aanvraag beloofd werd. Als Sanja niet zelf gebeld zou hebben, lag haar ID wellicht nog maandenlang klaar zonder opgehaald te worden. Je zou van Home Affairs grijze haren krijgen en dat is - kijk maar op de foto - ook echt gebeurd. Over mijn aanvraag is niet meer bekend, dan dat die nog steeds ergens bij Home Affairs in Pretoria ligt, maar erg veel grijze haren ga ik van het jarenlang wachten niet krijgen ! 

 

Tenslotte:

De winter is nu wel voorbij en met de steeds sterker wordende zon komen er weer schitterende bloementapijten.  Letterlijk overal bloeien de vetplanten en daisies momenteel en we stonden dinsdag tijdens onze motortocht met open mond dit soort taferelen te aanschouwen. Mooi weer, lekker motorrijden en het natuurschoon bewonderen. Dat is genieten tot de derde macht ! 

Afrikaans woordenboek:

'n kanonskoot sonder koël  =  een klacht zonder rede

" Brink Brothers "

Elke middag loop ik met onze honden door onze wijk en probeer al enige tijd achter de naamgeving van alle straten van Montagu-Suid te komen. Kerkstraat en Hospitaalstraat zijn natuurlijk duidelijk evenals (Jan) van Riebeeckstraat, maar wat te denken van een Brinkstraat ? Op de website Montagumuseum.co.za bleek een uitgebreid artikel te staan over de Brink-familie, die tussen 1900 en 1970 een enorm bedrijvenimperium tot stand bracht, maar dat uiteindelijk ook weer (grotendeels) verdween. 

Pieter Albertus Groenewald Brink kocht direct na de Anglo-Boer oorlog in 1902 een winkelpand, een bakkerij en een slachthuis in Montagu. Het ging hem voor de wind en korte tijd later kwamen ook de broers Ernest, Johannes en Daniël in de zaak. Zo ontstond het bedrijf: Brink Brothers. In 1902 waren er drie werknemers. In 1912 was het gegroeid naar 12 personen en op de top in 1952 waren er 400 arbeidskrachten, die er hun boterham verdienden. Ze deden zaken met het gewone publiek, de boerengemeenschap en de industrie. Drie dagen na de stichting begon men al met de in- en verkoop van wijn en brandewijn. Binnen enkele jaren hadden ze de grootste vruchten-inmaakfabriek van Zuid-Afrika en er was een kontantwinkel met verbruiksgoederen en etenswaren. Aardappelen werden door het hele land verhandeld. Ze bouwden en exploiteerden ook het grote en luxe Hotel Avalon bij de Springs. In de latere jaren exporteerde men producten naar 10 landen. 

In 1944 na de Tweede Wereldoorlog sloegen zij eigen Brink-munten en betaalden daar de door de boeren geleverde producten mee. De boeren op hun beurt kochten met die munten dan weer goederen van de Brink Brothers. Pieter Brink was een zeer geziene persoon, die ondanks zijn zakelijke succes zijn hele leven heel gewoon bleef en eenvoudig leefde zonder overdreven luxe. Hij werd door de gewone burgers op handen gedragen en zelfs gekozen tot burgemeester van Montagu. Een jarenlang succesverhaal dus. En tóch ging het uiteindelijk fout. Rond 1960 nam de concurrentie in de conservenindustrie flink toe. Het Avalon-hotel raakte verliesgevend en de drankverkoop kreeg een forse dreun door moeilijkheden met licenties. In 1967 moest de Volkskas-bank ingrijpen om een faillissement te voorkomen. De meeste bedrijfsonderdelen kwamen in andere handen waardoor de Brinknaam steeds meer naar de achtergrond verdween. Ook werden de bedrijfspanden in de Badstraat en omgeving successievelijk overbodig en verkocht. 

Deze monumentale panden zijn er overigens nog bijna allemaal. Ze vormen een historisch waardevol bezit van ons dorp. De afkomst van de naam Brinkstraat is me nu volkomen duidelijk, maar in onze wijk is er ook nog een van de Merwestraat, Swanepoelstraat, Hofmeyerstraat en natuurlijk onze eigen De Kockstraat. Voorlopig staat er me nog genoeg navorsingswerk te doen !  

Je kunt vinden wat je wil van Facebook, maar naast een grote massa "flauwekul" zijn er ook sites, die niet alleen leuk zijn, maar ook herinneringen uit het verleden laten herleven. Bijna elke stad of dorp van enige omvang heeft wel zo'n site. Voor mij zijn er twee van belang en die bezoek ik zeker enkele keren per week: "Geldrop in Beeld" (heeft nu plaats gemaakt voor "Geldrop, zoals het was") en "Je bent Hellemonder...". Op deze sites worden bijna dagelijks foto's geplaatst, meestal door een site-beheerder, maar in principe kan iedereen "plaatjes uit de oude doos" aanleveren. Dat levert veel herkenningsmomenten op en bekende namen van inwoners - soms allang overleden - passeren de revue. Er komen bijzonder veel reacties van kijkers. 

Ook waardevol vind ik echter de herkenning van mensen met wie ik in het verleden te maken had: buurkinderen uit mijn lagereschooltijd, makkers van de voetbalclub, leerlingen, die ik in Geldrop en Helmond in de klas gehad heb (en hun ouders). Kortom: interessante herinneringen uit mijn jeugd en de tijd daarvoor en daarna !  

 Tenslotte: 

Vrijdagavond laat werd mijn nieuwe speeltje afgeleverd. Ik had het eigenlijk als cadeautje voor Sanja bedoeld, maar die was helemaal niet blij met de aanschaf. Ik hoorde haar mopperen over een pre-historisch monster en ik nam aan dat die uitspraak betrekking had op de Royal Enfield Desert Storm. Na het raadplegen van de Dikke van Dale ben ik daar echter niet meer zo zeker van. Er worden drie omschrijvingen gegeven: 1. Vertegenwoordiger van een fossiele groep van reptielen. 2. Voorwerp waarvan men aangenomen had, dat het niet meer bestond. 3. Oudere persoon met ouderwetse denkbeelden. Ik vrees nu toch echt, dat Sanja met haar gemopper omschrijving 3 bedoelde.

  

Dit kan ik natuurlijk niet over mijn kant laten gaan en bij deze heb ik daarom besloten Sanja niet mee te nemen achterop de Royal Enfield. Ik heb dan ook meteen het duo-zadel compleet verwijderd en houd dit fraaie stukje nostalgie maar voor mij zelf onder het motto: " Zeg maar nee, dan heb ik er twee !"

Afrikaans woordenboek: 

 

Koppe bymekaarsit  =  beraadslagen

" Tussiemussie "

Bladerend door de september-uitgave van de Montagu Mail viel mijn oog op een artikel met als titel: Tussiemussie. Een intrigerend woord, dat de aandacht trekt en dan wil ik er wat meer van weten. 

 Dit woord blijkt bedacht te zijn door queen Victoria (1837 - 1901) en het betreft een boeketje bloemen, dat geschonken wordt als teken van genegenheid of zelfs geheime liefde. Gevoelens, die in die tijd niet zomaar luid en duidelijk geuit dienden te worden. Als de ontvangster het boeketje in haar decolleté stak, betekende dat niet altijd goed nieuws, want dan was er slechts sprake van vriendschap. Werd het boeketje op het hart gedragen, dan was er sprake van liefde. Een ander woord voor tussiemussie is ook wel "nosegay", wat vertaald wordt als prettig geurend (voor de neus).

Het boeketje werd vaak nog verpakt in een zogenaamde "doily". Een papieren of stoffen kleedje, dat de bloemen bijeen hield en het geheel er nóg indrukwekkender liet uitzien. De gever diende niet zomaar wat bloemetjes te schenken. De keuze diende te gebeuren volgens de regels van de Floriography ofwel de "Language of Flowers". Nooit eerder van gehoord, maar het blijkt een wetenschap te zijn, die op kryptische wijze communiceert   door het gebruik of de schikking van bloemen. Edward Elgar schreef op 15 jarige leeftijd het lied: "Language of Flowers" voor zijn jarige zus Lucy. Uiteindelijk werd dit het lijflied voor alle aanhangers van Floriography. Geïnteresseerd? kijk op YouTube: v=ddvfla-FkKQ !

Mijn liefde voor motoren startte in 1967 op 18 jarige leeftijd. De vader van Kitty, mijn eerste vriendinnetje, reed elke werkdag op zijn jaren '50 BSA naar de Philipsfabrieken in Eindhoven. Dat vond ik zo stoer, dat ik snel (op een Vespa-scooter) mijn rijbewijs A haalde en op zoek ging naar een tweedehandse 650 cc zware BSA Lightning.

                                         

De aanschaf ging helaas niet door, want mijn vader vond zo'n "zware nog niet je ware" voor mij en dus kwam er een heel wat lichtere  250 cc Yamaha. Mijn grote interesse voor Engelse motoren en vervoermiddelen in het algemeen bleef en dat leidde in 1990 tot de aankoop van een MG-B. De totale restauratie duurde zes jaar en na twee ritjes in de open Engelse klassieker zag de bruid het helemaal niet meer zitten en werd die verkocht (de auto en niet de bruid!). Na een groot aantal motoren bereden te hebben, kwam er in 2017 de eerste Engelse motor,  een Triumph Tiger 800. Een echt Engels product was dat overigens niet, want Triumphs worden tegenwoordig grotendeels gebouwd in Thailand. Op de achtergrond bleef echter steeds  een oer-Engelse motor op mijn netvlies: de sinds 1948 gefabriceerde Royal Enfield Bullit. De Royal Arms Factory was een wapen-vervaardiger in het Engelse plaatsje Enfield en ging in 1898 ook motorrijwielen produceren onder de naam: Royal Enfield. Het eerste model kreeg als naam Bullit en als bijnaam: made like a gun. Heel toepasselijk voor een wapenfabriek. Het Britse leger was een grote afnemer en gebruiker van deze motoren en in de jaren '60 kreeg ook India de licentie om met de productie van de RE 500 cc te beginnen. Dat ging zo voort tot 2020. Jawel, tot nu, want er komt na een groot aantal jaren een einde aan de Bullit. Toen ik een tweetal maanden geleden op Gumtree.co.za (vgl. Marktplaats.nl) enkele Enfields te koop zag staan, kon ik de verleiding niet langer weerstaan en ging serieus zoeken naar een geschikt model. 

                                   

Dat heb ik intussen gevonden en nu staat er over een paar dagen in onze garage een in goede staat verkerende Royal Enfield Desert Storm in de kleuren van de strijdmachten, die in de Tweede Wereldoorlog vochten in de woestijn van Noord-Afrika. Gebroederlijk en fraai naast mijn Triumph Tiger. Gelukkig is onze garage nogal ruim. (Er zou eigenlijk nog best wel een BSA Lightning bij kunnen) !

                                          

Afrikaans woordenboek:

plesierplooitjie  =  decolleté

"Lovers Walk"

Meerdere keren liep ik al de zogenaamde "Lovers Walk". Dit is heen en terug een twee uur lange wandelroute, die steeds langs de oever van de Keisie-rivier loopt in de richting van  de Avalon Springs en de woonwijk Badshoogte. Lange tijd was er niets bekend over het ontstaan van deze wandelroute tot Irma Jordaan in de Montagu Archives een foto uit 1900 ontdekte, waardoor het ontstaan duidelijk werd. Op deze foto staan 6 mannen met schoppen en pikhouwelen en op de achtergrond staat een figuur gekleed in een uniform en met een geweer in zijn handen. Het is duidelijk, dat deze man de anderen bewaakt. De foto dateert uit de tijd van de Anglo - Boer War. 

Via een systeem van forten en blockhouses hielden de Britten de bewegingen van de Boer-soldaten zoveel mogelijk in de gaten. Burgers, die deze Boeren zagen, moesten dat rapporteren aan de Britse legerleiding. Deed men dit niet, dan volgde een veroordeling tot 3 maanden dwangarbeid en een boete van 50 Pond. Kon men de boete niet betalen, dan verdubbelde de dwangarbeid tot 6 maanden. De 6 mannen op de oude foto waren deel van een groep van 8 boeren, die de aanwezigheid van Boer-soldaten niet gemeld hadden en gevangen genomen werden. Ze waren veroordeeld tot zwaar werk voor de Britten en werden gedwongen om constructie werk te verrichten aan de Lovers Walk. In Die Burger van 12 juni 1999 stond een artikel over Giepie Joubert, een 19 jarige jongeman, die met zijn ouders leefde op Allermorgensfontein, een boerderij 72 kilometer buiten Montagu in de richting van Laingsburg. Meerdere keren bivakkeerden Boer-soldaten op de farm, waar ze ook te eten kregen. Korte tijd later werden Giepie en zijn vader samen met nog 6 boeren van naburige boerderijen opgepakt. Hun arrestatie werd gemeld aan opperbevelhebber Lord Kitchener in Pretoria en die veroordeelde hen tot dwangarbeid. Giepie en de anderen werden gedwongen om een begaanbaar pad uit te hakken, waardoor de Lovers Walk ontstond. 

Wat de boerderij Allermorgensfontein betreft, bleef het hier niet bij. Passerende Britse troepen hielden verschrikkelijk huis. Ze vernielden onder andere hekwerken en afrasteringen, waardoor 300 struisvogels verdwenen, die nooit meer terug gevonden zijn. Ook werden 400 schapen afgeslacht en werd het beste vlees meegenomen als voedsel. De karkassen bleven rottend achter. Een zware tijd voor de Afrikaner burgers. Iets om een volgende keer aan te denken bij het lopen van de prachtige en indrukwekkende Lovers Walk !

Het is duidelijk weer canola-tijd. Vorige week heb ik mijn Triumph weer eens uit de garage gehaald. Met een temperatuur van 22 graden en een hele dag zonneschijn was het ideaal weer om motor te rijden.  Mijn rit ging via Bonnievale binnendoor naar Swellendam over een goed berijdbaar "grondpad" met alleen maar landbouwgrond aan weerszijden van het pad. 

Die grond is in deze tijd van het jaar voor een groot deel schitterend geel gekleurd.  De canola bloeit uitbundig.De naam canola is een samentrekking van Canada en Ola (olie). Het is koolzaad met een zeer beperkte hoeveelheid (minder dan 2 %) erucazuur en bevat daardoor weinig verzadigd vetzuur. Dit zaad werd in de jaren 70 ontwikkeld door een landbouw- en voedselorganisatie samen met de universiteit van Manitoba. Er zijn eetbare en industriële vormen. Wat de voedselvorm betreft: deze is tegenwoordig hoofdbestanddeel in al onze voeding. De industriële vormen vinden hun plek in smeermiddelen, kaarsen, lippenstift, drukinkt en biodiesel. 23 kilo zaad levert ongeveer 10 liter olie op !

Tenslotte:

Naar aanleiding van mijn verhaaltje over de gevonden grinder in een bos achter ons huis, stuurde mijn zus een wikipedia-verklaring over de betekenis van een grinder en die blijkt toch wel iets anders te zijn dan mijn vermoeden, dat het zou gaan om een peper- of zoutkristallenmolen. Het blijkt vooral een belangrijk stukje gereedschap te zijn voor wiettelers. Wiet - in Zuid-Afrika dagga genoemd - is ook hier een groot probleem onder vooral jongeren en blijkbaar zorgt een grinder voor een beter fijngemalen product. Blijft natuurlijk de vraag: Wat heeft een Zwitsers restaurant met een grinder te maken? Ik neem toch aan, dat het voorwerp daar onschuldig gebruikt wordt voor het fijnmalen van in het voedsel te gebruiken kruiden.   Iets, wat - ook weer volgens Wikipedia - in India veelvuldig gebeurt !

                                                                                                             

Afrikaans woordenboek:

Hy gaan klippe kap  =  hij gaat naar de gevangenis

  

"Witfontein"

Nu we toch op de geschiedkundige toer bezig zijn, wil ik ook iets vertellen over een raadselachtige ontdekking die we deden tijdens één van onze vrijdagse wandelingen in onze omgeving. We zagen een aantal vreemde bouwwerken in de bossen aan de zuid-westkant van onze wijk. Besloten werd om navraag te doen bij een voormalige inwoner en historicus, maar die meneer woont momenteel in Pretoria. Gelukkig kwam er op een andere manier "licht in de duisternis". Sinds onze buurman ook Facebook ontdekt heeft, kwam hij op de site "Friends of the Museum" het volgende artikel tegen: 

In 1895 ontstond officieel de Munisipaliteit Montagu en één van de eerste taken werd het om alle bewoners van drinkwater te voorzien. Dat water kwam sinds 1920 voornamelijk van de Witfontein-bron aan de zuidkant van het dorp. In 1941 bouwde men 7 structuren om het bronwater voldoende te reguleren. 

Drie opvangbekkens, drie filtereenheden en een woonhuis werden er aan het einde van de vd Merwestraat gebouwd. De kosten van de bouw waren hoog en de opbrengst aan water was maar amper voldoende. Later werd er van hoger hand bepaald, dat buurgemeente Ashton ook recht had op water uit dezelfde bron. In die tijd stopten de stoomlocomotieven op het station van Ashton om grote hoeveelheden water in te nemen. Zoveel water kon de bron niet leveren en droogde op. 

De gemeente moest daarop een lening afsluiten van 11.000 pond om een grote dam aan te laten leggen aan de bovenkant van het dorp.  De reservoirs werden daarna niet meer gebruikt en het woonhuis werd in 1957 en 1958 verhuurd aan de familie Krumm. Zij gebruikten met veel plezier één van de reservoirs als zwembad. Alle structuren zijn intussen zwaar verwaarloosd en vervallen, maar een stukje Montagu-historie is ons nu bekend !      

Sanja kwam vorige week terug van haar ochtendwandeling met de honden en bracht een bijzonder in het Eucalyptus-bos gevonden voorwerp mee. Het houten kleinood leek op een diabolo, maar kon geopend worden en de beide binnenkanten blijken voorzien te zijn van een reeks ijzeren pinnetjes, die op punnik-naaldjes lijken. De pinnetjes vormen in de beide delen niet hetzelfde patroon. 

We hadden geen van beiden een idee wat dit was. Op de voorkant van één van die delen is een metalen plaatje bevestigd met een soort monogram en onderaan staan kleine lettertjes. Met een loep bleek het mogelijk om de tekst te ontcijferen en er stond te lezen: "Molino Grinder Chweiz" en daarna:"www.molino.ch". In eerste instantie dacht ik aan een oud voorwerp, maar omdat er een website op vermeld staat, kan het natuurlijk niet heel erg oud zijn. Natuurlijk heb ik de website opgezocht en zag, dat het voorwerp thuis hoorde in het restaurant "Molino Thurm" te Bern in Zwitserland. 

 Guiseppe Pignatelli is de uitbater en ik vermoed, dat het gevonden voorwerp een peper- of zoutmolentje is, waarmee peperkorrels of zoutkristallen fijngemalen kunnen worden. Hoe het Zwitserse voorwerp 9000 kilometer zuidelijk in een Zuid-Afrikaans bos terecht gekomen is, blijft gissen. Heeft iemand per ongeluk of wellicht expres het molentje in zijn zak of haar tas gestopt ?

President Ramaphosa heeft aangekondigd, dat de beperkende maatregelen verschuiven naar vlak 2. De belangrijkste versoepelingen zijn: Verkeer tussen de verschillende provincies mag weer.  Restaurants mogen weer alcoholische dranken serveren. Hotels en guesthouses mogen weer alle soorten van gasten ontvangen, maar internationaal vliegverkeer komt er voorlopig nog niet. Wel mogen er weer drank en sigaretten verkocht en gekocht worden.

Minster Nkosazana Dlamini-Zuma heeft dat laatste min of meer gedwongen en met grote tegenzin moeten toestaan, nadat er een groot aantal rechtszaken tegen haar aangespannen werden, omdat haar besluiten grotendeels ongegrond en zelfs ongrondwettelijk waren. Haar stelling, dat rokers een veel grotere kans hebben om te overlijden aan een Corona-besmetting is wetenschappelijk niet bewezen. Dronkenschap als gevolg van teveel alcohol leidde wel tot veel meer opnames in ziekenhuizen waar de bedden vooral bedoeld zijn voor Corona-slachtoffers.  De financiële schade door gemiste belasting is enorm. Om nog maar niet over de schade aan de economie te praten door het banenverlies van duizenden werknemers. De ex-vrouw van ex-president Zuma heeft grote moeite haar "verlies" te accepteren en vorige week zaterdag kondigde ze nog snel aan, dat bij een tweede besmettingsgolf haar versoepelingen weer teruggedraaid zouden kunnen worden !

Afrikaans woordenboek: 

Hy staan onder die pantoffelregering  =  Hij wordt door zijn vrouw geregeerd

" De Hodges-brug"

In de Montagu Mail van augustus 2020 staat een interessant artikel over de Hodges-brug. Tot het midden van de 19e eeuw was de doorgang door de Cogmanskloof  een moeilijke en tijdrovende bezigheid. Ossenwagens moesten 7 keer de rivieren Keisie en Kingna doorwaden om in Montagu te komen en vandaar toegang te krijgen tot de Klein-Karoo. Plannen werden gemaakt om een weg aan te leggen door de kloof, maar noodzakelijke bruggen leverden aanvankelijk te grote problemen op. Tot Thomas Bain aan het werk ging. In 1872 werd een brug opgeleverd en die kreeg de naam: Hodges-brug, genoemd naar Frederic Hodge, magistraat en burger-commissaris van Robertson. De brug bestond uit twee gescheiden secties. Op het eerste deel stond de tekst: "Unity in Strength" en op deel twee: "Welcome to Montagu over Hodges Bridge". In 1877 werd de complete weg met bruggen door de kloof opgeleverd. Later werden veranderingen aan de weg aangebracht en werd de Hodges-brug  overbodig. In 2000 werd de brug gerenoveerd en momenteel - als onderdeel van de totale Cogmanskloof-renovatie - gebeurt dat opnieuw. Een klein stukje historie in ere hersteld !

Linkshandigen hebben het op allerlei terreinen moeilijker dan de rechtshandigen, die wereldwijd in de grote meerderheid zijn. Toch zijn er ook zaken waarop linkshandigen een voordeel hebben. Voordelen zijn er vooral op sportgebied en nog belangrijker: wat betreft hersenactiviteiten. Bij (contact-)sporten als boksen, tennis, schermen en honkbal staan links- en rechtshandigen recht tegenover elkaar, waarbij de linkshandige anders reageert dan de rechtshandige verwacht. Ook denkt men, dat linkshandigen creatiever zijn, omdat ze op veel terreinen moeilijkheden hebben, die rechtshandigen niet hebben en daardoor moet de linkspoot creatieve oplossingen bedenken. Hersenonderzoek heeft aangetoond, dat  de informatieverwerking bij linkshandigen sneller verloopt, omdat er een betere verbinding is tussen de beide hersenhelften.

Bij beroerten herstelt een linkshandige daardoor soms sneller. Tenslotte wordt nog opgemerkt, dat linkshandigen vaker natuurlijke leiders zijn. Ze denken Out of the Box". Stellen zich flexibeler op en passen zich continu aan. Zielige figuren zijn linkshandigen dus beslist niet. Dan heb je - zoals ik - ook nog "dubbelhandigen". Paul Simon is linkshandig, maar speelt gewoon rechtshandig gitaar en koningin Victoria schreef rechts, maar schilderde met haar linker hand fraaie landschappen. Ik ben links, maar door lichte dwang van broeder Evaristus schrijf ik rechts. Schilderen doe ik dan weer links. Geen landschappen, maar wel de muren en het vele houtwerk van ons huis !                                     

De roggemijt in Nuenen, waarover ik vorige keer schreef, is helaas niet meer. Wereldwijd worden er tegenwoordig allerlei vernielingen aangericht. Sommige gepleegd om regeringen en overheden te dwingen tot veranderingen. Maar ook zinloze vernielingen uit wraak of verveling. Tot die laatste categorie behoort zo goed als zeker de brandstichting door vandalen in het Brabantse Nuenen. De twee weken geleden  - naar vroeger voorbeeld - door neef Leo van de Sande gebouwde roggemijt werd in brand gestoken en veel is er niet meer van over. Jammer, dat de dader(s) geen belangstelling hebben voor cultureel erfgoed of is het Corona-moeheid en maandenlange inperkingen, die leidden tot verveling en daardoor tot deze vernieling ?

Tenslotte:

Rating Africa heeft alle 213 munisipaliteiten (gemeenten) van Zuid-Afrika beoordeeld. Dat gebeurt regelmatig en de uitkomsten zijn - ook nu weer - ronduit schokkend. Er wordt beoordeeld op drie onderdelen te weten: Administratie, Dienstverlening en Economische ontwikkeling. Elk onderdeel is weer onderverdeeld in een zestal sub-delen.  De West-Kaapse munisipaliteit Mosselbaai kwam als beste uit de bus. Onze Langeberg-Munisipaliteit (Robertson - McGregor - Ashton - Montagu - Bonnievale) wordt vaak geprezen om de geleverde diensten en dat bleek ook uit de beoordeling door Rating Africa, want Langeberg kwam op een heel verdienstelijke 20ste plaats. Hekkensluter op de 213e plaats is Msinga, een plaats in KwaZulu Natal !

                                       

Afrikaans woordenboek:

 Dis sommer boerekool  =  het stelt niet veel voor

 

"Sinistromanie"

Sinistromanie is de wetenschappelijke term voor linkshandigheid. "Sinister is Latijn voor links, maar ook "van de duivel bezeten". De Dikke van Dale omschrijft sinister als volgt: "waarvan men niets goeds verwacht" en ook onheilspellend, snood, griezelig en somber. Freelance-journalist Bun Booiens schreef in de zaterdagkrant een artikel over Linkshandigheid. "Donderdag die 13de Augustus is die dag wanneer linkshandiges - omtrent 10 % van die bevolking - hul  uniekheid en andersheid vier. Pas sinds enkele decennia worden linkshandigen als creatief en zelfs als slimmer beschouwd dan de overigen. Door de eeuwen heen werden ze zelfs als vreemd of zelfs van de duivel bezeten beschouwd. In 1903 verklaarde de Italiaanse dokter in de criminologie Cesare Lombroso dat linkshandigen van nature misdadig en onbetrouwbaar zijn. Linkshandigheid was volgens Lombroso  het onderliggende kenmerk van de meest ongure karakters van de mensheid. Overal begonnen scholen ermee om kinderen te dwingen om met de rechterhand te schrijven. Iets, wat tot in de jaren 70 voortgezet is. (ik spreek uit ervaring). De Amerikaanse psycho-analist Abram Blaau beweerde in 1946, dat linkshandige kinderen negatief, onbuigzaam, rebels en zelfs pervers zijn. De Brit Cyril Burt, in zijn tijd de invloedrijkste opvoedkundig psycholoog, noemt ze onhandig, lomp en stijfkoppig. Al in 1913 heeft een Amerikaanse psycholoog gewaarschuwd, dat kinderen - vooral jongens - die gedwongen werden om om te schakelen naar rechtshandigheid, veelvuldig gingen stotteren. Iets, wat later overigens tegengesproken werd. 

Dezer dagen zijn een schaar, een blikopener en nog wat gereedschappen lastig voor de linkshandigen. Schrijven - vooral destijds met vulpennen - zorgde voor vieze vlekken, maar dat probleem is welhaast verdwenen, want wie - behalve ik - schrijft er nog met pen? Bun Booiens eindigt zijn artikel zo: " Ultraklankbeelde (echo's) wys dat één uit elke 10 baba's in die baarmoeder op hul linker- eerder as regterduim suig. Hulle word gewoonlik linkshandige kinders." Erg positief klinkt dit allemaal niet. Is het dan allemaal kommer en kwel voor de 10 % minderheid van de mensheid? Volgende keer blijkt er toch ook wel iets positiefs aan linkshandigheid te zitten !

                                                             

Vorige week kwam het nogal platvloerse en dubbelzinnige gezegde "Een roggemijt dekken" ter sprake. De schrijfwijze "mijt" heeft natuurlijk niets te maken met het woord "meid", maar die suggestie wordt wel gewekt. Met onze Nederlandse buurman Eric, die al bijna 60 jaar in Zuid-Afrika woont maar nog steeds erg geïnteresseerd is in de Nederlandse taal, had ik tijdens een vrijdagse wandeling een gesprek over de verschillende betekenissen van het woord "meid". Bij het raadplegen van meerdere woordenboeken werd duidelijk dat dit woord zowel een positieve als een negatieve lading kan hebben. De "Dikke van Dale" geeft een positieve en negatieve uitleg. Positief is bijvoorbeeld "een vrolijke meid, een jonge meid en ach meid toch". 

Negatief is echter: hoer, losbandig vrouwspersoon. Het Afrikaans-Nederlands woordenboek ANNA omschrijft meid zo: "Rassistiese naam vir 'n  bruin/swart (werks-)vrou. Hier die woord word as rassisties en uiters kwetsend ervaar". Positief is in het Afrikaans: "meisiekind" (jong meisje), maar "meisiemens" heeft echter een negatieve betekenis: 'n verwaand, vervelend mens !

Tenslotte:

Nu mensen wereldwijd vanwege corona-maatregelen ingeperkt zijn, wordt er veel meer aan sportieve activiteiten gedaan. Fietsen, joggen en wandelen gebeurt veel meer dan in de pré-coronatijd. Zelf besteed ik aardig wat tijd aan lopen. Dat gebeurt meestal hier in de directe omgeving en via een kennis kwam ik in contact met een loopgroep, die al jaren lang wekelijks een uitdagende tocht organiseert. De naam van deze actievelingen: "Montagu Mountain Meanders" . Sinds maandag maak ik ook deel uit van deze groep en op mijn eerste tocht met een tiental  lopers ondernamen we een tocht naar het fort in de Cogmanskloof met aansluitend een voortzetting door het Keurkloof gebied. Voor een deel was het gemakkelijk en ontspannen lopen in tamelijk vlak terrein, maar met name het pad naar het fort was smal, bezaaid met flinke stenen en een steile diepte aan één kant. In twee uur en 15 minuten liepen en klauterden we bijna acht kilometer. Een bijzonder interessante onderneming, die vraagt naar méér. Volgende week ben ik weer present !

Afrikaans woordenboek:

'n welversnede pen hê  =  goed kunnen schrijven