" Teveel van het goede ! "

De nationale studiebeurs-verstrekker (NSFAS) heeft op de sluitingsdatum van 15 november voor het komende studiejaar dat start in januari 2026 al 894.000 aanvragen voor financiële ondersteuning ontvangen. Aldus Minister van Hoger Onderwijs, Buti Manamela. Studenten die een aanvraag op tijd ingediend hebben, krijgen rond 15 december uitsluitsel. Wie nu alsnog een aanvraag indient, heeft pech, want de sluitingsdatum 15/11 was finaal. De minister heeft ook al gewaarschuwd, dat het aantal aanvragen de mogelijkheid van plaatsing op de Universiteiten en Hogescholen verre overtreft. 

Er is simpelweg onvoldoende capaciteit op de scholen. Die  capaciteit bedraagt "slechts" 235.000 eerstejaars studenten. Daarom adviseert de minister om vooral ook te kijken naar andere vormen van (hoger) onderwijs, met name noemde hij het Technisch en Landbouwkundig beroepsonderwijs. Onderwijsvormen om personen op te leiden tot vaklieden waar het land geweldig om zit te springen !

Gedurende mijn korte verblijf in Nederland vanwege familieomstandigheden, maakte ik sinds lang geleden weer eens kennis met winterse omstandigheden. Regen, hagel en sneeuw kwamen op mijn pad. Voor bijna einde november niet echt extreme omstandigheden. In Montagu daarentegen heerste er gedurende diezelfde week een hittegolf (tot wel 38 graden) en we zitten hier nog maar in het voorjaar. De echte warmte komt normaal gesproken pas in januari en februari. 

Maar Montagu is niet de maat voor heel uid-Afrika. Met name in de Noord-Vrijstaat was er een tornado met hagel. Regenbuien blijven met name voor de boeren in onze omgeving helaas uit. Vergeleken met  2024 is de hoeveelheid neerslag dit jaar nog niet de helft van vorig jaar.  De gemeente heeft sinds 1 november waterbeperkende maatregelen ingesteld met flinke boetes voor overtreders. Ook dat is veel vroeger noodzakelijk dan eerdere jaren. Hier lijkt het erop, dat er sprake is van klimaatverandering !

De begrafenis van een familielid gebeurde op een natuurbegraafplaats. Een fenomeen waar ik wel ooit van gehoord had, maar zo'n begrafenis had ik nog nooit gezien of meegemaakt. Het principe is eigenlijk heel eenvoudig: het lichaam van de overledene wordt volledig teruggegeven aan de natuur. Dus geen metalen voorwerpen en kunststofkleding mogen mee begraven worden.  Alles moet op een natuurlijke wijze afgebroken kunnen worden. Ook mogen er geen grafzerken geplaatst worden. Alleen een boomschijf met naam en jaren zijn een tijdlang zichtbaar, want ook die vergaan op natuurlijke wijze. Bij de begrafenis van afgelopen vrijdag ging een grote groep personen mee naar het al uitgegraven graf. Velen natuurlijk om de laatste eer te bewijzen, maar naar ik denk, ook nogal wat personen met belangstelling voor deze (minder bekende?) vorm van begraven. In Nederland schijnt deze vorm van begraven steeds meer toegepast worden, maar of dit in Zuid-Afrika met een nogal stenige bodem ook ergens kan, weet ik niet. Dat lijkt me een interessant iets om eens nader uit te zoeken. Een aansprekende manier van begraven vind ik het beslist !

Afrikaans woordenboek:

Te laat vir jou eie begrafnis wees  =  Erg langzaam zijn

 

 

" Dakloos "

We hadden vorige weken te maken met meerdere brandhaarden op de bergen rondom Montagu. Hoe het vuur precies ontstaan is, weten we niet. Er circuleren geruchten, dat pyromanen er de hand in gehad hebben. Een andere mogelijke reden kan zijn, dat dakloze zwervers die in het berggebied regelmatig verblijven bij gebrek aan een huis een vuurtje gemaakt hebben om eten te koken. Er zijn steeds meer van deze daklozen en dat begint een groot probleem te worden. Het speelt niet alleen hier. In heel het land gebeurt dit. Vergeleken met andere plaatsen valt het hier eigenlijk nog mee. In Johannesburg is het echt een groot probleem:

Een deel van de daklozen in het centrum van Johannesburg verkeert in onzekerheid, omdat de stad hen van straat haalt zonder een plan voor waar ze heen moeten. Donderdagmiddag 13 november stonden groepjes daklozen in Johannesburg langs de winkels tegenover de taxistandplaats Wanderers in het centrum, zich vastklampend aan de weinige bezittingen die ze konden redden. 

Donderdag eerder was de stad Johannesburg begonnen met het opruimen van daklozenkampen rond Constitutional Hill, in aanloop naar de G20-top volgend weekend, 22-23 november. Gemeenteambtenaren en de Johannesburg Metro Police Department (JMPD) arriveerden met bouwvoertuigen en arbeiders laadden de bezittingen van degenen die op straat sliepen in vrachtwagens. Ze vroegen zich af of dit een opknapbeurt of een verhuisbericht was. "Ik weet niet waar ik heen moet, maar de politie en de mensen die ons weghaalden, hebben me verteld dat ik naar huis moest gaan", zei Tebello Molete uit Sebokeng. "Maar ik kan niet naar een huis. 

Ik zou hier niet zijn als ik een veilig en warm thuis had." Daily Maverick hoorde agenten van de JMPD vragen waar mensen vandaan kwamen en hen vervolgens zeggen "naar huis te gaan". De stad heeft het daklozenkamp zonder plan ontruimd. Het aantal daklozen in Johannesburg is veel groter dan het aantal bedden in de gemeentelijke opvangcentra. Daily Maverick vroeg burgemeester Dada Morero of de schoonmaakactie ook plannen omvatte om daklozen te verplaatsen. "We zijn nog steeds in gesprek over daklozen in de stad. We moeten een betere manier vinden om dakloosheid in onze stad beter te beheren", zei hij.

In Johannesburg wordt dakloosheid naar verluidt voornamelijk veroorzaakt door economische uitsluiting, stijgende werkloosheid, versnelde verstedelijking en toenemende ongelijkheid. Mensen voelen zich aangetrokken tot Johannesburg door de belofte van kansen, maar velen worden geconfronteerd met een prijs die hen de moeite kost om te overleven. In juni uitte de stad haar bezorgdheid over het stijgende aantal daklozen. Geconfronteerd met een tekort aan tijdelijke huisvesting, gaf de stad toe dat ze niet aan haar wettelijke verplichting kan voldoen om degenen die ze wil verwijderen, onderdak te bieden. Het is onduidelijk of de stad daklozen uit andere delen van de binnenstad zal verwijderen, maar daklozen in het CBD beschreven hun moeite om toegang te krijgen tot opvang en revalidatiefaciliteiten. De stad heeft slechts twee werkende daklozenopvangcentra: Windsor West Shelter, dat plaats biedt aan maximaal 60 mensen, en Dan Street Shelter in stadsdeel Florida, dat ook 60 mensen opvangt. Het grootste opvangcentrum van de stad, Kotze Street met 300 bedden, tegenover Constitutional Hill, werd in 2023 gesloten. Er zijn nog een aantal andere opvangcentra in de stad, geleid door NGO's (Goede Doelen Organisaties). Volgens de volkstelling van 2022 waren er 8.692 daklozen in Johannesburg. Andere instanties schatten het aantal daklozen in de gemeente op 15.000 tot 20.000 !

Vanwege familieomstandigheden moest ik nogal snel naar Nederland. Er moest dus een ticket geboekt worden. Via een vergelijkings-site kwamen we uit bij de vliegmaatschappij "Edelweiss Air". De prijs was redelijk, dus boeken maar. Om het E-ticket te ontvangen kwam ik tot mijn verbazing terecht op de site van Lufthansa. Nou ja, dat zal wel goed zijn. Op de luchthaven van Kaapstad kon ik maandag  instappen in ....een toestel van Swiss Air. Het is goed gekomen, zonder problemen stond ik 16 uur later op Schiphol. Duidelijk een geval van samenwerking !

 

Afrikaans woordenboek:

Huitjie en muitjie  =  de hele boel

" Roetpieten "

De ons omringende bergen staan weer eens in brand. Is het een weggegooide sigarettenpeuk, een glasscherf, die als brandglas fungeert of zijn er weer pyromanen actief ? De hoge zomerse temperaturen en harde wind helpen daar ook een handje bij. Eens in de zoveel jaren is het een goede zaak dat het fijnbos afbrandt, zodat de planten en struiken vernieuwen. Maar de schade aan het dierenleven is groot en elke keer weer vallen er huizen ten prooi aan de vlammen. Deze keer startte de brand in een kloof boven de wijk Zolani langs de R60 richting Swellendam. 

De vuurhaard bevond zich zodanig hoog in de bergen dat de brandweer daar niet kon komen met hun auto's. Er zat maar één ding op: gecontroleerd laten branden en wachten op een fikse regenbui, die het vuur zou doven. Maar er kwam geen regen. De vuurhaard werd werd groter en groter en kroop tegen de berghelling op tot zaterdag de top bereikt werd. Daarna kwam het vuur over de bergen in onze richting. Naast veel rook leverde het ook fascinerende foto's op. Helicopters werden ingezet om de situatie goed in de gaten te houden. Die moesten van Paarl komen, want daar zijn de enige twee toestellen die men tot de beschikking heeft, gestationeerd. 

Het inzetten van deze toestellen gebeurt niet zomaar, want er hangt een zeer hoog prijskaartje aan.  Zondagavond kwam de vuurhaard  wel erg ver omlaag en onze angst was, dat het vuur het eucalyptusbos zou bereiken. Dat bos grenst pal aan Montagu-Zuid, onze wijk. Eucalyptusbomen bevatten veel hars en dat brandbare goedje kan zich razendsnel verspreiden. Ons huis met het rieten dak zou gemakkelijk  een prooi kunnen worden van de vlammen. Het leverde ons een slechte nachtrust op, maar gelukkig gebeurde er die nacht niets ernstigs. Er kwamen geruststellende berichten van de 40 brandweerlieden, die het vuur goed in de gaten bleven houden. De volgende ochtend was onze stoep, de oprit en zelfs ons zwembad bedekt met een laag roet. Ik voelde me net een roetpiet en heb toen als een veegpiet ons erf schoongeveegd.

Maandagavond waren er nog een paar kleinere brandhaarden te zien, maar die waren hoog op de berghellingen. Hopelijk gaat het vuur niet ondergronds verder. Maar daar bleef het niet bij, want intussen waren brandhaarden aan de andere, noordelijke kant van de bergen. De dagen daarna bleven de temperaturen hoog en de wind waaide hard, maar het grootste gevaar lijkt nu toch geweken te zijn !

Het verbaasde me enigszins dat er geen bluswerk uitgevoerd werd met helikopters. Iets wat bij eerdere branden wel gebeurde, maar waarschijnlijk gebeurde dat nu niet vanwege een ernstig tekort aan water. De hoeveelheid regenwater is dit jaar tot nu toe nog maar de helft van wat er normaal in 10 maanden valt en de zomer is eigenlijk nog niet eens begonnen. De heetste en droogste maanden december, januari en februari moeten nog komen. De munisipaliteit kwam met de melding, dat waterbesparing ingegaan is per 1 november. Wie een bepaalde hoeveelheid overschrijdt, betaalt daar een hoge prijs voor. Auto wassen en zwembad vullen mogen niet meer en de besproeiing mag slechts 3x per week en gedurende 2 uur 's avonds aangezet worden !

Afrikaans woordenboek :

Dit gaan op 'n galop  =  dit gaat erg snel

" Jacaranda-tijd "

Na de Bauhinia en de Bottle Brush is het nu de beurt aan de Jacaranda om onze straten mooi te kleuren. In onze wijk staan er aardig wat, maar in het naburige Robertson zijn er hele straten die voorzien zijn van deze bijzondere bomen. Helemaal uitbundig bloeit deze boom in Pretoria, dat ook wel Jacaranda-stad genoemd wordt. Jacaranda betekent "geurig" en dat is in deze tijd duidelijk in onze straten te merken. Maar - Cruyff zei het jaren geleden al - elk voordeel heb z'n nadeel (of was het andersom?) Na de niet al te lange bloeitijd zijn de straten bedekt met de uitgebloeide bloemen. De Jacaranda's beginnen in heel het land nogal op leeftijd te raken. Ze verliezen takken, krijgen minder bloemen en staan op de lijst van indringers en mogen niet meer verkocht en geplant worden. Het gaat nog wel even duren, maar uiteindelijk gaat de soort in Zuid-Afrika verdwijnen.

Sinds woensdag weet ik waarom een kameelperd (giraf) lange benen heeft. Een nieuwe studie van dr. Snelling en dr. Seymour, twee universitaire onderzoekers, heeft het duidelijk gemaakt. Zij hebben ontdekt, dat die benen zo lang zijn om de druk te verminderen die nodig is om bloed van het hart naar de hersenen te brengen. Die afstand is bij een giraf tot wel twee meter. De bloeddruk ligt bij mensen op ongeveer 100 mmHg, maar bij een giraf ligt die tussen 200 en 250 mmHg. Die bloeddruk is zo hoog omdat het bloed vanaf het hart door een lange nek naar het hoofd gepompt moet worden. " Die lang bene stel die kameelperd in staat om lank te wees sonder om sy bloeddruk verder te verhoog."

Als een giraf alleen maar een lange nek zou hebben, zou het dier ongeveer 3000 kJ bijkomende energie moeten innemen. Dat zou op jaarbasis 1500 kg voedsel zijn. "Die energie, wat die kameelperd bespaar te danke aan sy lang bene, kan gebruik word vir ander belangrike take soos baklei (ruzie maken) of voortplant", sê dr. Snelling !

Tijdens onze wandeling van afgelopen vrijdag viel het woord "jezus-mina". Wie was toch die Mina? Had Jeus wellicht een vriendin Mina genaamd? Geen van drieën wist de afkomst van dit woord. Over het privéleven van Jezus weten we sowieso niet veel en tijdschriften zoals de Story waren er vroeger nog niet. Dus zocht ik het maar eens op, want op internet vind je een antwoord op al je vragen. 

Nondeju, deksels, jesses: het zijn allemaal vloeken die ooit een duidelijke bijbelse betekenis hadden. ‘Nondeju’ komt van nom de Dieu, naam van God. ‘Deksels’ is afgeleid van duivels. En ‘jesses’ is een aangepaste vorm van Jezus. In de loop der eeuwen zijn de klanken afgesleten, door elkaar gehusseld of bewust aangepast om ze minder pijn te laten doen aan gelovige oren. Ook ‘jezus mina’ (of jeetjemina, jeeminee of jemenie) is zo’n verbasterde vloek. Ooit zeiden mensen Jesu Domine: Latijn voor ‘Jezus de Heer’. In de loop der eeuwen verdween de lettergreep ‘do’ en werd de rest op verschillende manieren verhaspeld. Zo ontstonden ‘jezus mina’ en allerlei variaties daarop. 

Afrikaans woordenboek:

In Lotusland leef  =  een gemakkelijk leven leiden