"Witfontein"

Nu we toch op de geschiedkundige toer bezig zijn, wil ik ook iets vertellen over een raadselachtige ontdekking die we deden tijdens één van onze vrijdagse wandelingen in onze omgeving. We zagen een aantal vreemde bouwwerken in de bossen aan de zuid-westkant van onze wijk. Besloten werd om navraag te doen bij een voormalige inwoner en historicus, maar die meneer woont momenteel in Pretoria. Gelukkig kwam er op een andere manier "licht in de duisternis". Sinds onze buurman ook Facebook ontdekt heeft, kwam hij op de site "Friends of the Museum" het volgende artikel tegen: 

In 1895 ontstond officieel de Munisipaliteit Montagu en één van de eerste taken werd het om alle bewoners van drinkwater te voorzien. Dat water kwam sinds 1920 voornamelijk van de Witfontein-bron aan de zuidkant van het dorp. In 1941 bouwde men 7 structuren om het bronwater voldoende te reguleren. 

Drie opvangbekkens, drie filtereenheden en een woonhuis werden er aan het einde van de vd Merwestraat gebouwd. De kosten van de bouw waren hoog en de opbrengst aan water was maar amper voldoende. Later werd er van hoger hand bepaald, dat buurgemeente Ashton ook recht had op water uit dezelfde bron. In die tijd stopten de stoomlocomotieven op het station van Ashton om grote hoeveelheden water in te nemen. Zoveel water kon de bron niet leveren en droogde op. 

De gemeente moest daarop een lening afsluiten van 11.000 pond om een grote dam aan te laten leggen aan de bovenkant van het dorp.  De reservoirs werden daarna niet meer gebruikt en het woonhuis werd in 1957 en 1958 verhuurd aan de familie Krumm. Zij gebruikten met veel plezier één van de reservoirs als zwembad. Alle structuren zijn intussen zwaar verwaarloosd en vervallen, maar een stukje Montagu-historie is ons nu bekend !      

Sanja kwam vorige week terug van haar ochtendwandeling met de honden en bracht een bijzonder in het Eucalyptus-bos gevonden voorwerp mee. Het houten kleinood leek op een diabolo, maar kon geopend worden en de beide binnenkanten blijken voorzien te zijn van een reeks ijzeren pinnetjes, die op punnik-naaldjes lijken. De pinnetjes vormen in de beide delen niet hetzelfde patroon. 

We hadden geen van beiden een idee wat dit was. Op de voorkant van één van die delen is een metalen plaatje bevestigd met een soort monogram en onderaan staan kleine lettertjes. Met een loep bleek het mogelijk om de tekst te ontcijferen en er stond te lezen: "Molino Grinder Chweiz" en daarna:"www.molino.ch". In eerste instantie dacht ik aan een oud voorwerp, maar omdat er een website op vermeld staat, kan het natuurlijk niet heel erg oud zijn. Natuurlijk heb ik de website opgezocht en zag, dat het voorwerp thuis hoorde in het restaurant "Molino Thurm" te Bern in Zwitserland. 

 Guiseppe Pignatelli is de uitbater en ik vermoed, dat het gevonden voorwerp een peper- of zoutmolentje is, waarmee peperkorrels of zoutkristallen fijngemalen kunnen worden. Hoe het Zwitserse voorwerp 9000 kilometer zuidelijk in een Zuid-Afrikaans bos terecht gekomen is, blijft gissen. Heeft iemand per ongeluk of wellicht expres het molentje in zijn zak of haar tas gestopt ?

President Ramaphosa heeft aangekondigd, dat de beperkende maatregelen verschuiven naar vlak 2. De belangrijkste versoepelingen zijn: Verkeer tussen de verschillende provincies mag weer.  Restaurants mogen weer alcoholische dranken serveren. Hotels en guesthouses mogen weer alle soorten van gasten ontvangen, maar internationaal vliegverkeer komt er voorlopig nog niet. Wel mogen er weer drank en sigaretten verkocht en gekocht worden.

Minster Nkosazana Dlamini-Zuma heeft dat laatste min of meer gedwongen en met grote tegenzin moeten toestaan, nadat er een groot aantal rechtszaken tegen haar aangespannen werden, omdat haar besluiten grotendeels ongegrond en zelfs ongrondwettelijk waren. Haar stelling, dat rokers een veel grotere kans hebben om te overlijden aan een Corona-besmetting is wetenschappelijk niet bewezen. Dronkenschap als gevolg van teveel alcohol leidde wel tot veel meer opnames in ziekenhuizen waar de bedden vooral bedoeld zijn voor Corona-slachtoffers.  De financiële schade door gemiste belasting is enorm. Om nog maar niet over de schade aan de economie te praten door het banenverlies van duizenden werknemers. De ex-vrouw van ex-president Zuma heeft grote moeite haar "verlies" te accepteren en vorige week zaterdag kondigde ze nog snel aan, dat bij een tweede besmettingsgolf haar versoepelingen weer teruggedraaid zouden kunnen worden !

Afrikaans woordenboek: 

Hy staan onder die pantoffelregering  =  Hij wordt door zijn vrouw geregeerd

" De Hodges-brug"

In de Montagu Mail van augustus 2020 staat een interessant artikel over de Hodges-brug. Tot het midden van de 19e eeuw was de doorgang door de Cogmanskloof  een moeilijke en tijdrovende bezigheid. Ossenwagens moesten 7 keer de rivieren Keisie en Kingna doorwaden om in Montagu te komen en vandaar toegang te krijgen tot de Klein-Karoo. Plannen werden gemaakt om een weg aan te leggen door de kloof, maar noodzakelijke bruggen leverden aanvankelijk te grote problemen op. Tot Thomas Bain aan het werk ging. In 1872 werd een brug opgeleverd en die kreeg de naam: Hodges-brug, genoemd naar Frederic Hodge, magistraat en burger-commissaris van Robertson. De brug bestond uit twee gescheiden secties. Op het eerste deel stond de tekst: "Unity in Strength" en op deel twee: "Welcome to Montagu over Hodges Bridge". In 1877 werd de complete weg met bruggen door de kloof opgeleverd. Later werden veranderingen aan de weg aangebracht en werd de Hodges-brug  overbodig. In 2000 werd de brug gerenoveerd en momenteel - als onderdeel van de totale Cogmanskloof-renovatie - gebeurt dat opnieuw. Een klein stukje historie in ere hersteld !

Linkshandigen hebben het op allerlei terreinen moeilijker dan de rechtshandigen, die wereldwijd in de grote meerderheid zijn. Toch zijn er ook zaken waarop linkshandigen een voordeel hebben. Voordelen zijn er vooral op sportgebied en nog belangrijker: wat betreft hersenactiviteiten. Bij (contact-)sporten als boksen, tennis, schermen en honkbal staan links- en rechtshandigen recht tegenover elkaar, waarbij de linkshandige anders reageert dan de rechtshandige verwacht. Ook denkt men, dat linkshandigen creatiever zijn, omdat ze op veel terreinen moeilijkheden hebben, die rechtshandigen niet hebben en daardoor moet de linkspoot creatieve oplossingen bedenken. Hersenonderzoek heeft aangetoond, dat  de informatieverwerking bij linkshandigen sneller verloopt, omdat er een betere verbinding is tussen de beide hersenhelften.

Bij beroerten herstelt een linkshandige daardoor soms sneller. Tenslotte wordt nog opgemerkt, dat linkshandigen vaker natuurlijke leiders zijn. Ze denken Out of the Box". Stellen zich flexibeler op en passen zich continu aan. Zielige figuren zijn linkshandigen dus beslist niet. Dan heb je - zoals ik - ook nog "dubbelhandigen". Paul Simon is linkshandig, maar speelt gewoon rechtshandig gitaar en koningin Victoria schreef rechts, maar schilderde met haar linker hand fraaie landschappen. Ik ben links, maar door lichte dwang van broeder Evaristus schrijf ik rechts. Schilderen doe ik dan weer links. Geen landschappen, maar wel de muren en het vele houtwerk van ons huis !                                     

De roggemijt in Nuenen, waarover ik vorige keer schreef, is helaas niet meer. Wereldwijd worden er tegenwoordig allerlei vernielingen aangericht. Sommige gepleegd om regeringen en overheden te dwingen tot veranderingen. Maar ook zinloze vernielingen uit wraak of verveling. Tot die laatste categorie behoort zo goed als zeker de brandstichting door vandalen in het Brabantse Nuenen. De twee weken geleden  - naar vroeger voorbeeld - door neef Leo van de Sande gebouwde roggemijt werd in brand gestoken en veel is er niet meer van over. Jammer, dat de dader(s) geen belangstelling hebben voor cultureel erfgoed of is het Corona-moeheid en maandenlange inperkingen, die leidden tot verveling en daardoor tot deze vernieling ?

Tenslotte:

Rating Africa heeft alle 213 munisipaliteiten (gemeenten) van Zuid-Afrika beoordeeld. Dat gebeurt regelmatig en de uitkomsten zijn - ook nu weer - ronduit schokkend. Er wordt beoordeeld op drie onderdelen te weten: Administratie, Dienstverlening en Economische ontwikkeling. Elk onderdeel is weer onderverdeeld in een zestal sub-delen.  De West-Kaapse munisipaliteit Mosselbaai kwam als beste uit de bus. Onze Langeberg-Munisipaliteit (Robertson - McGregor - Ashton - Montagu - Bonnievale) wordt vaak geprezen om de geleverde diensten en dat bleek ook uit de beoordeling door Rating Africa, want Langeberg kwam op een heel verdienstelijke 20ste plaats. Hekkensluter op de 213e plaats is Msinga, een plaats in KwaZulu Natal !

                                       

Afrikaans woordenboek:

 Dis sommer boerekool  =  het stelt niet veel voor

 

"Sinistromanie"

Sinistromanie is de wetenschappelijke term voor linkshandigheid. "Sinister is Latijn voor links, maar ook "van de duivel bezeten". De Dikke van Dale omschrijft sinister als volgt: "waarvan men niets goeds verwacht" en ook onheilspellend, snood, griezelig en somber. Freelance-journalist Bun Booiens schreef in de zaterdagkrant een artikel over Linkshandigheid. "Donderdag die 13de Augustus is die dag wanneer linkshandiges - omtrent 10 % van die bevolking - hul  uniekheid en andersheid vier. Pas sinds enkele decennia worden linkshandigen als creatief en zelfs als slimmer beschouwd dan de overigen. Door de eeuwen heen werden ze zelfs als vreemd of zelfs van de duivel bezeten beschouwd. In 1903 verklaarde de Italiaanse dokter in de criminologie Cesare Lombroso dat linkshandigen van nature misdadig en onbetrouwbaar zijn. Linkshandigheid was volgens Lombroso  het onderliggende kenmerk van de meest ongure karakters van de mensheid. Overal begonnen scholen ermee om kinderen te dwingen om met de rechterhand te schrijven. Iets, wat tot in de jaren 70 voortgezet is. (ik spreek uit ervaring). De Amerikaanse psycho-analist Abram Blaau beweerde in 1946, dat linkshandige kinderen negatief, onbuigzaam, rebels en zelfs pervers zijn. De Brit Cyril Burt, in zijn tijd de invloedrijkste opvoedkundig psycholoog, noemt ze onhandig, lomp en stijfkoppig. Al in 1913 heeft een Amerikaanse psycholoog gewaarschuwd, dat kinderen - vooral jongens - die gedwongen werden om om te schakelen naar rechtshandigheid, veelvuldig gingen stotteren. Iets, wat later overigens tegengesproken werd. 

Dezer dagen zijn een schaar, een blikopener en nog wat gereedschappen lastig voor de linkshandigen. Schrijven - vooral destijds met vulpennen - zorgde voor vieze vlekken, maar dat probleem is welhaast verdwenen, want wie - behalve ik - schrijft er nog met pen? Bun Booiens eindigt zijn artikel zo: " Ultraklankbeelde (echo's) wys dat één uit elke 10 baba's in die baarmoeder op hul linker- eerder as regterduim suig. Hulle word gewoonlik linkshandige kinders." Erg positief klinkt dit allemaal niet. Is het dan allemaal kommer en kwel voor de 10 % minderheid van de mensheid? Volgende keer blijkt er toch ook wel iets positiefs aan linkshandigheid te zitten !

                                                             

Vorige week kwam het nogal platvloerse en dubbelzinnige gezegde "Een roggemijt dekken" ter sprake. De schrijfwijze "mijt" heeft natuurlijk niets te maken met het woord "meid", maar die suggestie wordt wel gewekt. Met onze Nederlandse buurman Eric, die al bijna 60 jaar in Zuid-Afrika woont maar nog steeds erg geïnteresseerd is in de Nederlandse taal, had ik tijdens een vrijdagse wandeling een gesprek over de verschillende betekenissen van het woord "meid". Bij het raadplegen van meerdere woordenboeken werd duidelijk dat dit woord zowel een positieve als een negatieve lading kan hebben. De "Dikke van Dale" geeft een positieve en negatieve uitleg. Positief is bijvoorbeeld "een vrolijke meid, een jonge meid en ach meid toch". 

Negatief is echter: hoer, losbandig vrouwspersoon. Het Afrikaans-Nederlands woordenboek ANNA omschrijft meid zo: "Rassistiese naam vir 'n  bruin/swart (werks-)vrou. Hier die woord word as rassisties en uiters kwetsend ervaar". Positief is in het Afrikaans: "meisiekind" (jong meisje), maar "meisiemens" heeft echter een negatieve betekenis: 'n verwaand, vervelend mens !

Tenslotte:

Nu mensen wereldwijd vanwege corona-maatregelen ingeperkt zijn, wordt er veel meer aan sportieve activiteiten gedaan. Fietsen, joggen en wandelen gebeurt veel meer dan in de pré-coronatijd. Zelf besteed ik aardig wat tijd aan lopen. Dat gebeurt meestal hier in de directe omgeving en via een kennis kwam ik in contact met een loopgroep, die al jaren lang wekelijks een uitdagende tocht organiseert. De naam van deze actievelingen: "Montagu Mountain Meanders" . Sinds maandag maak ik ook deel uit van deze groep en op mijn eerste tocht met een tiental  lopers ondernamen we een tocht naar het fort in de Cogmanskloof met aansluitend een voortzetting door het Keurkloof gebied. Voor een deel was het gemakkelijk en ontspannen lopen in tamelijk vlak terrein, maar met name het pad naar het fort was smal, bezaaid met flinke stenen en een steile diepte aan één kant. In twee uur en 15 minuten liepen en klauterden we bijna acht kilometer. Een bijzonder interessante onderneming, die vraagt naar méér. Volgende week ben ik weer present !

Afrikaans woordenboek:

'n welversnede pen hê  =  goed kunnen schrijven

"Kaapstad kreunt "

Kaapstad wordt sinds enkele weken geteisterd door grote rellen. De "Kaapse Vlakte", het grootste township van Kaapstad, groeit uit zijn voegen en kan de toestroom van mensen uit andere provincies - maar vooral uit de Oost-Kaap - niet meer aan. De stad heeft niet genoeg middelen - grond en geld - om elke woningzoekende aan een onderkomen te helpen. Daarom zorgen de woningzoekers zelf voor de leniging van de woningnood door illegale bouwsels op te richten en ze plaatsen die - ook illegaal - op plaatsen waar ruimte is. Maar dat is niet naar de zin van de Kaapse Stadsraad en die schakelde de politie en zelfs het leger in. De bouwsels werden platgewalst, waarop de woedende bewoners toegangswegen, waaronder zelfs de snelweg, blokkeerden met brandende autobanden en passanten werden bekogeld met grote stenen. De politie met waterkanonnen en zwaar bewapende militairen hebben er hun handen meer dan vol aan en voor gewone burgers leidt het tot veel overlast en ergernis. Vorige week stond er een interview met één van die protesterende bewoners in de krant. Hij was niet gelukkig met hun actie, maar gaf aan niet anders te kunnen. De bruine woningzoekers wachten al jarenlang (sommigen al meer dan 20 jaar) op behuizing, maar volgens hem bouwt Kaapstad uitsluitend voor zwarte nieuwe inkomers uit de Oost-Kaap. Hier steekt een politieke bedoeling van de ANC achter: De West-Kaap wordt bestuurd door de "blanke" DA-partij en dat steekt de ANC enorm.  

Men probeert op allerlei manieren de West-Kaap weer in bestuurlijke handen te krijgen. Door zwarte mensen uit andere provincies bij verhuizing naar Kaapstad beloften te doen van werk en een huis, trekken veel zwarten, die na de beloften van de ANC bij komende verkiezingen natuurlijk op de ANC stemmen, naar de best georganiseerde provincie. Met tienduizenden nieuwe inkomers, die vooraan in de rij staan, zijn de bruine woningzoekers de slachtoffers van deze politieke (wan-)daad !

Principes zijn er om te houden, maar soms noodzaken de feiten ons om die principes bij te stellen of zelfs te laten varen. Montagu was in 2011 één van de veiligste plaatsen in Zuid-Afrika en dat was een van de redenen voor ons om te kiezen voor dit dorp. We gingen zelfs zó ver, dat we destijds stelden: "Als we achter veiligheidshekken en traliedeuren en -ramen moeten leven, dan gaan we verhuizen". 

Tot nu toe hebben wij en vorige bewoners van dit huis nog nooit inbraken en overvallen meegemaakt en de criminaliteitscijfers zijn in Montagu gelukkig nog laag. Maar ze nemen wél toe en de corona-crisis met grote werkloosheid tot gevolg, brengt grote groepen mensen in de problemen. Het aantal inbraken neemt toe en dat leidde bij ons tot het besluit om ons huis toch ook maar uit te rusten met beveiligings-attributen. Zaterdag worden ze gebracht en gemonteerd. Het is eigenlijk tegen onze principes, maar door de gewijzigde omstandigheden moeten onze principes wel eens veranderen ! 

Tenslotte:

Mede door het grote kindertal in de vijftiger en zestiger jaren - ook in de familie van de Sande - kent die familie nogal wat neven met dezelfde voornamen (nichten trouwens ook). Jannen, Pieten, Wimmen en ook Leo's zijn er meerdere. Zo zijn er drie mannen, die Leo van de Sande heten. Eén in Zuid-Afrika en twee in de gemeente Nuenen. Eén van die Nuenense Leo's komt van de boerderij en heeft in zijn jongere jaren heel wat "roggemijten" gebouwd. Kort geleden bood mijn neef Leo aan om een cursus "roggemijt dekken" te organiseren. Dat sprak enkele Nuenenaren wel aan en in korte tijd bouwden zij een heuse roggemijt. De activiteit haalde zelfs het Nuenense weekblad "Rond de Linde". Via mijn zwager kreeg ik deze  dubieuze en wat dubbelzinnige activiteit als "het dekken van de roggemijt" digitaal toegestuurd. Jammer, dat het artikel me pas bereikte nadat het werk uit vroeger jaren afgerond was. Het zou nog veel interessanter geweest zijn als de drie Leo' s dat klusje samen hadden kunnen uitvoeren !

Afrikaans woordenboek:

Gaan klippe kap  =  naar de gevangenis gaan