" Montagu Short Stories "

Op de website van het Montagu Museum staan een aantal leerzame artikelen die een beeld geven van historische feiten van ons dorp. Het museumbestuur roept iedereen, die verhalen en gegevens uit het verleden kent, op om deze in te sturen. Ze worden dan verzameld onder het hoofdstuk "Montagu Short Stories". Daar vond ik vorige week een interessant verhaaltje over "Montagu se eerste lykswaentjie". Het is een uittreksel uit het boek "Herinneringe uit die Verlede", geschreven door Dirkie Joubert.                                              "Soos die gewoonte altyd was in die oudae, het Montagu ook 'n kerkhof gehad rondom die kerk in die middel van die dorp. Later, toe dit vol geword het, want dit was nie groot nie, het hulle 'n kerkhof uitgele buitekant die dorp. Na die eerste kerkhof kon hulle die lyke dra, maar omdat die ander nuwe kerkhof toe baie verder was en dit moeilik gegaan het om die lyke so ver te dra, was daar 'n groot behoefte aan 'n lykswaentjie". 

Dirkie beschrijft dit dan als volgt: "Mijn vader had een Phaeton karretje, getrokken door paarden, waarmee hij overal rondreed en er ook mee te kerke ging. Enige tijd later kocht hij een wat moderner exemplaar en hij schonk het oude karretje aan de kerk. Behulpzame en vaardige mannenhanden fabriceerden op het onderstel een houten koetswerk en vrouwen zorgden voor passende zwarte gordijntjes en kleden voor de trekkende paarden. Het was een gewaardeerd bezit voor de gemeente om een eigen lijkwagen te hebben. "Wonderlik genoeg, die eerste lyk wat in die nuwe waentjie vervoer was, was die van my pa se eie moeder, Oupa Joubert se vrou"!

Oom Goliath (Oom Gollie) is op 26 mei van dit jaar overleden. Gedurende vele jaren was hij een levende legende in Montagu en dat allemaal vanwege zijn fiets. Die fiets - Nissan Stukkie vir Stukkie genaamd - heeft een belangrijke rol gespeeld bij het promoten van het toerisme in ons dorp. Oom Gollie begon in 1985 op en aan zijn eenvoudige fiets allerlei accessoires te bevestigen. Zo monteerde hij onder andere 39 lichtjes, 3 toeters, 2 alarmsystemen, een autoradio, cassettespeler en 12 luidsprekers. Er is een sigarettenaansteker en een accu met een voltmeter. Achterop bevind zich onder andere ook nog een waterspuit, die gebruikt werd wanneer kinderen hem achtervolgden. Met al die "toeters en bellen" woog de fiets niet meer de standaard 20 kilo, maar uiteindelijk was het gewicht 95 kilo geworden. 

Toeristen hielden hem nogal eens staande en vaak kreeg hij dan een fooitje. Een collectebusje zat ook op de fiets. In 2002 was er een door het telecombedrijf MTN georganiseerde Science Expo in Kaapstad en Oom Gollie werd - uiteraard ook met zijn bijzondere fiets - uitgenodigd en viel daarmee zelfs in de prijzen. Na zijn overlijden op 26 mei benaderde Auntie Katharine Maasdorp het Montagu Museum met de vraag of er voor de Nissan Stukkie vir Stukkie niet een plekje ingeruimd kon worden in het museum. Eén van de doelstellingen van  Montagu Museum is het presenteren van het cultureel en historisch erfgoed van dit dorp en zijn inwoners. Dit sluit ook objecten in, die een unieke rol speelden in Montagu en vanwege de culturele en historische waarde heeft Oom Gollie's fiets nu een mooi plaatsje gekregen in het museum !

Tenslotte:

Ons zwembad is bijna leeg. Nadat we vorige week al begonnen waren met het handmatig leegmaken van het grote bad, hadden we al snel in de gaten, dat het welhaast ondoenlijk was om met emmers en gieters zo'n 20.000 liter water te verwijderen. We wilden het water ook niet zomaar in de riolering weg laten lopen en daarom moest het water op het gras en in de borders gegooid worden, maar daarbij moest er steeds verder gelopen worden. Kortom, het schoot niet op. Via een Nederlandse vriend konden we een pompje lenen en daarmee zijn we zaterdag aan de gang gegaan. De opbrengst van het pompje en de diameter van de gardena-slang zijn nogal beperkt, maar door het hele dagen te  laten werken, daalde het waterpeil langzaam maar zeker. Het bad zal einde van deze week leeg zijn en moet dan nog een paar dagen drogen. De daarop volgende stap wordt het verwijderen van alle verf. Hoe dat moet gebeuren, weet ik nog niet, maar ook dat zal ons op de een of andere manier ook gaan lukken !

Afrikaans woordenboek:

van 'n skilpad vere probeer pluk  =  het onmogelijke proberen te doen

"Doet ze het of doet ze het niet ?"

Vorige week dinsdag kondigde president Ramaphosa aan, dat de grenzen van Zuid-Afrika weer open gaan en niet uitsluitend voor repatriëringsvluchten en reizigers met speciale vergunningen. Nee, voor iedereen. Dat bericht werd door Sanja met veel genoegen ontvangen, want zij wil o zo graag naar haar ouders in Nederland. Wellicht gaat dat nu eind december gebeuren. Mijn beurt om te gaan vliegen zal zo goed als zeker pas in maart 2021 gaan plaatsvinden. Dat duurt nogal lang, want het wordt hoog tijd om de op mijn logeeradres afgeleverde motorjas en motorlaarzen eens naar hier te krijgen. Mijn huidige 20 jaar oude laarzen hebben trouw dienst gedaan, maar ze zijn nu toch echt wel versleten en ik zit dringend verlegen om het nieuwe schoeisel, dat al van november 2019 in Nuenen wacht. Als het nog lang duurt zal ik blootvoets  moeten rijden op mijn motor. Hopelijk kan Sanja de laarzen meebrengen. Er wacht op haar veel (te veel) bagage, maar de laarzen kan ze natuurlijk gewoon aantrekken en hetzelfde geldt eigenlijk voor mijn nieuwe motorjas. We wachten in spanning de ontwikkelingen af !

Sanja heeft iets met orgels. Geen draaiorgels en zeker ook geen drankorgels, maar kerkorgels. Toen er dan ook enkele weken geleden  een aankondiging kwam van een bijzonder orgelconcert in de NG-kerk van het nabij gelegen Robertson, ging datum en tijdstip regelrecht haar agenda in en zondagnamiddag was zij één van de ongeveer 100 aanwezigen. De in 1853 gebouwde kerk heeft sinds 1932 een bijzonder orgel. Uit 4 tenders koos men de duurste aanbieding onder het motto: " Onse God is die beste waardig ". Het concert was ter gelegenheid van de afronding van een 4 maanden durende  renovatie en de "orrelisten" waren Mario Nell, muziekprofessor aan de Universiteit van Stellenbosch en een ex-student van hem: Winand Grundling. Beiden gaven ook concerten in Nederland. Het optreden toonde aan, dat het orgel weer in perfecte staat is en dat beide musici top-organisten zijn !

Tenslotte:

Een goed begin is het halve werk, maar half werk is geen goed begin. Dat is maar weer eens bewezen met het werk aan ons bijzondere zwembad. In de blogs van januari en februari 2018 heb ik uitgebreid beschreven wat we destijds allemaal gedaan hebben om ons 20 jaar oude zwembad een opknapbeurt te geven. Alleen al het leegmaken van het bad - gevuld met minstens 25.000 liter water - is een hele klus geweest. Daarna zijn schilders aan het werk gegaan en hebben het diepere deel van het bad weer mooi blauw geverfd met epoxyverf. Zelf heb ik de randen onderhanden genomen en mijn schoonmoeder heeft van het vaalgrijze bergje een waar kunstwerk gemaakt. Zoals op de foto te zien is, zag het bad er weer picobello uit. Helemaal klaar voor weer 20 jaar, dacht ik, maar dat blijkt verkeerd gedacht te zijn. 

We zijn nu nog geen drie jaar verder en ons eens zo fraaie bad ligt er triest en deels verveloos bij. Lelijke vlekken in het blauwe deel, bladderende verf aan de randen en een grotendeels wit uitgeslagen en een van de nodige scheuren voorzien bergje. Elke dag is dat hetgeen ik zie bij het dagelijks schoonmaken van het zwembad. Er zijn nu al twee specialisten komen kijken wat er aan gebeuren moet, maar zij weten ook nog niet wat te doen. Eén ding is zeker: Het bad moet weer helemaal leeg en daar zijn we vrijdag mee begonnen. Een zwembad is de droom van velen, maar een nachtmerrie momenteel voor mij !             

                                     

                                    

Afrikaans woordenboek:

'n verflenterde kaalvoetklonkie = een armoedig blootvoets kereltje

  

" Geduld is een schone zaak "

Iedereen kent het kaartspel Patience (Europa) of Solitaire (USA/Canada). Het is een kaartspel voor één persoon. De naam Patience komt uit het Frans en betekent "Geduld", een verwijzing naar het feit dat de meeste spelen niet tot een goed einde gebracht worden, aldus Wikipedia. Patience werd in eerste instantie gespeeld om de tijd te doden en in de gevangenissen niet krankzinnig te worden. Het spel werd vooral populair in Frankrijk en Engeland en Napoleon zou het spel gespeeld hebben tijdens zijn ballingschap op St. Helena (wellicht een tip voor Trump??). 

In Noord-Europese landen dicht men het spel zelfs een voorspellende functie toe. Lukt het je vaak om het spel uit te krijgen dan lacht het geluk je toe, maar als dat niet het geval is, kijk dan maar uit. Na 1987 steeg Patience nog meer in populariteit toen meneer Fregger het spel uitbracht om te spelen op de computer. Windows leverde het daarna standaard bij iedere Windows-gebruiker. Met de komst van het computerspel kwam er een einde aan het "vervelende" schudden van de kaarten. Het spel is razend populair geworden onder alle leeftijden. 

Ik zie mijn vader nóg zitten aan de eetkamertafel. Een sigaret of soms een sigaar - meestal uitgegaan - in zijn mondhoek en het kaartspel Patience vóór hem op tafel. Elke avond speelde hij urenlang dit spel. De kaarten waren na lange tijd nauwelijks nog te gebruiken doordat kleuren en afbeeldingen grotendeels door veelvuldig gebruik vervaagd waren. Hij had een hekel aan het telkens maar weer schudden van de speelkaarten als het spelletje niet uitkwam en als hij dacht dat wij niet opletten, paste hij "eigen spelregels" toe en draaide hij stiekem kaarten om. Sinds kort staat Solitaire op mijn gsm en speel ik - net als mijn vader - dit verslavende (althans dat zegt Sanja) tijdverdrijf. Ik zit niet in de gevangenis of in ballingschap en of het helpt om niet krankzinnig te worden, is nog maar de vraag. Destijds ergerde ik me wel eens aan dat "eeuwigdurende" spelletje. Nu kan ik alleen maar zeggen wat Stef Bos vele jaren geleden al zong: " Papa, ik lijk steeds meer op jou " !

Hier boven viel de naam: Fregger. De voornaam van die meneer wist ik niet en dus ging ik zoeken op internet. Zo kwam ik bij toeval op de site: www.familysearch.org. Zonder resultaat wat meneer Fregger betreft, maar laat ik eens proberen wat men weet van mijn naam. Er werden 157 namen van de Sande gevonden, waaronder 79 in België, 18 in de USA en (slechts) 10 in Nederland. Na mijn voornaam Leonardus ingevuld te hebben, kreeg ik de volgende informatie: Leonardus van de Sande, zoon van Helena van de Wal en Cornelis van der Sande, woonplaats Best, geboortejaar onbekend, overleden 17 februari 1861. Mijn vader en grootouders kwamen uit het Brabantse Best en de eerder genoemde Cornelis en Leonardus zouden dus  verre voorvaderen van mij kunnen zijn !

Tenslotte:

De woensdagen zijn op voorwaarde van mooi weer, gereserveerd voor ritten op de motor. Ik ben sinds 6 weken in het luxe bezit van twee motoren en dus moet er een keuze gemaakt worden. De moderne Triumph is een alleskunner en kan dus ingezet worden op zowel asfaltwegen als "grondpaaie". Van de klassieke Royal Enfield wist ik nog niet hoe die zich zou houden in het zand. Collega rijder  Wim beschikt sinds een week over een nieuwe Chinese motor, die luistert naar de naam Zontes en ook van die motor was nog niet bekend hoe een rit op gravel zou uitpakken. Tijd dus voor een test "zandhappen". Zorgen hoeven we beiden niet te hebben. De test was succesvol voor beide "nieuwelingen".

Afrikaans woordenboek:

'n Riempie van die ou vel wees  =  aarden naar je ouders

"Pool of Siloam"

Dinsdag zijn "meeloper" Teus en ik weer eens naar de Avalon Springs gelopen. Vier kilometer heen en ook weer vier kilometer terug. Ik heb die route al enige keren gelopen, maar het blijft een prachtige tocht. Zeker als de weersomstandigheden perfect zijn met een temperatuur van 28 graden. Bij mijn terugkomst thuis heb ik meteen gegoogeld naar informatie over deze Springs. Wie de eerste ontdekkers van deze warmwaterbron zijn geweest, is niet duidelijk, maar waarschijnlijk zijn dat de Voortrekkers geweest die in het begin van de 18e eeuw van Kaapstad verder oostelijk het land in trokken. De vroegste beschrijving kwam in 1818 door een onbekend iemand met de initialen: I.H.G. In 1841 ontstond er op farm Uitvlucht het dorp Agter Cogmanskloof, het latere Montagu. Deze nederzetting was afgesneden van de buitenwereld vanwege de praktisch onmogelijke doortocht door de Cogmanskloof. Pas nadat Baines een begaanbare weg en bruggen had geconstrueerd werd Montagu bereikbaar. Er kwamen toen veel meer reizigers, die het geneeskrachtige bronwater ook ontdekten. Vanaf 1873 begon men het water economisch te exploiteren door entreegeld te vragen. Montagu kreeg bekendheid als een "Health Resort" en daardoor kwam er een instroom van rijke mensen, die vakantiehuisjes kochten. Op een bepaald moment gedurende de vroege jaren kon het dorp prat gaan op de aanwezigheid van vijf miljonairs. In 1903 bezocht Dr. Marloth de bron. Deze professor in scheikunde ontdekte, dat alle uitstromingen komen van één bron waaruit water stroomt dat een temperatuur heeft van maar liefst 44 graden. 

Marloth spreekt daar van een moderne "Pool of Siloam". Voor de niet zo bijbel-vaste lezers: In lang vervlogen tijden werd er een ondergrondse tunnel gebouwd vanaf de bron naar de laagste plek binnen het huidige Jerusalem. Op deze manier beschikte de stad over water, maar konden aanvallende legers geen gebruik maken van dat water. Het is het startpunt van pelgrims, afdalend naar de Tempelberg om offers te gaan brengen. 

Je kunt - rijdend - op 2 manieren  de Springs bereiken, maar lopers zoals wij kiezen nooit de asfaltweg. Wij volgen te voet de loop van de stroom door de kloof. Meerdere keren moest water doorwaad worden wat met stapstenen en speciaal neergelegde zandzakken best te doen is. De hele route ademt een sfeer van romantiek en wordt ook wel De "Loverswalk" genoemd !

Door de beperkende maatregelen als gevolg van de Covid-pandemie waren veel winkels gesloten of niet bereikbaar. Geen groot probleem als er webwinkels zijn waar je mooie kleding kunt bestellen. Zo ontdekte Sanja prachtige artikelen op een - naar later bleek - Chinese website. Samen met onze buurvrouw kwamen enkele kledingstukken in het winkelmandje. Voor mij werd ook een korte zomerbroek besteld en omdat ik door het binnen blijven zitten enige toename in gewicht had  opgelopen, werd niet maat L besteld, maar werd het maat XL. Na een maand kwam de bestelling per koerier en wat bleek: Mijn broek in maat XL was meerdere maten te klein. Blijkbaar is een XL-Chinees toch anders van formaat dan een voormalige Nederlandse inwoner van Zuid-Afrika (die beslist nog wel XL-kleding nodig zal hebben) !  

Tenslotte: 

Woensdagochtend vertrok onze motorgroep met een mooie rit in het vooruitzicht naar het kustplaatsje De Kelders vlakbij Gansbaai. Daar bevindt zich de KlipGat-cave, een onderaardse grot die uitkomt in de Atlantische oceaan. Aan de rand van De Kelders bevindt zich het natuurgebied "Walkerbay Nature Reserve" en daar moet je doorheen rijden om bij de grot uit te komen. Een vriendelijke doch besliste jonge vrouw hield de slagboom echter gesloten en maakte ons duidelijk, dat motorrijders echt  niet toegelaten mogen werden tot het natuurgebied. De reden is: Motorrijders houden zich niet aan de regels. Zij rijden te hard, maken te veel herrie (motor én rijders) en beschadigen de natuur. Ook al probeerden wij aan te geven, dat onze groep niet tot deze categorie behoort; zij was niet te vermurwen. Geen toegang en dus geen bezoek aan de KlipGat-cave. Op internet vond ik wel een foto en die plaats ik dus maar hier bij gebrek aan eigen materiaal. Eén van de opmerkelijkste voorbeelden van menselijke bewoning in de Steentijd in Zuid-Afrika bleef voor ons helaas onbereikbaar !

Thuisgekomen bleek er flink wat heisa geweest te zijn bij onze buren. Er bleek een minstens twee meter lange boomslang bezig te zijn met het oppeuzelen van een duif. Gelukkig is er in Montagu Gerrie Heyns, een ervaren en kundige slangenvanger, die snel ter plaatse was en de slang wist te vangen. De boomslang verdween in een meegebrachte ton en de gesneuvelde duif werd er bij gedaan. Waarna de ongewenste indringer afgevoerd werd om ergens buiten het dorp in het vrije veld losgelaten te worden. Een beet van een boomslang kan dodelijk zijn, maar als een slachtoffer snel naar een hospitaal in Kaapstad gebracht kan worden, overleeft een slachtoffer de beet meestal wel. Alles goed en wel, maar voor ons kan zo'n boomslang de boom in !

Afrikaans woordenboek:

                      gewig optel = zwaarder worden