" Anderhalvemetermaatschappij "

"Gedragsveranderingen gaan ontzettend traag, áls ze al mogelijk zijn. Nu breekt er een wereldwijde crisis uit en de brave burgers van Nederland gedragen zich voorbeeldig volgens de nieuwe normen. Daarbij blijft de taal niet achter en past zich razendsnel aan. We verwelkomen nieuwe woorden en oude bekenden in een nieuwe betekenis", Dat schrijft Lisette Hilhorst in haar blog: "ikzegookmaarwat.nl". Hier volgen een aantal door haar beschreven nieuwe woorden:           Anderhalvemetermaatschappij: 
We blijven keurig op anderhalve meter afstand van elkaar. In India is het 1,80 meter en in sommige landen zelfs 2 meter. Maar zoveel ruimte hebben we niet in Nederland. In Afrika adviseert men ook anderhalve meter, maar in de praktijk is het daar in informele woonbuurten meestal maar zo'n 20 centimeter ! Zwaaivisite:
Niet meer bij elkaar op bezoek kunnen gaan. Vooral bij verzorgings- en andere tehuizen. Jammer dat het moet, maar fijn dat het kan.
Het nieuwe normaal:

Geen handen meer schudden. Ze wél goed en vaak wassen Vooral  ook zoveel mogelijk thuis blijven en voldoende afstand houden.

Mondkapjestekort:

Misschien gebruikten tandartsen en schoonheidsspecialistes dit woord al wel eens eerder. Nu is het ondertussen een algemeen woord geworden, dat we liever nooit gekend hadden.

Buitenschaamte:

Even een frisse neus halen mag in Nederland (helaas nog niet in Zuid-Afrika), maar als je andere frisseneus-halers tegenkomt in het bos of op het strand voel je je toch opeens een overtreder.

Exitstrategie:

Het is bekend hoe we hierin beland zijn, maar hoe en wanneer komen we er in godsnaam weer uit ?

Limo:

Lunchen In Mijn Onderbroek. We kunnen / hoeven niet naar werk of school. Dus verzorgd en netjes gekleed hoeven we thuis niet te zijn.

Met al die nieuwe woorden en uitdrukkingen zal de "Dikke van Dale" aan het einde van de Covid-19 crisis nog wel een stuk dikker geworden zijn en wij allemaal waarschijnlijk ook wel !


Vorige week vrijdag verscheen Ramaphosa op TV om de stand van zaken rond het virus toe te lichten. Hij wees op het gebruik van een mondmasker en wilde zelf het goede voorbeeld geven. Tot groot vermaak van alle toehoorders sukkelde hij enorm om het lapje op de goede plaats te krijgen. De beelden van dit ongewild humoristische voorval gingen razendsnel de wereld over en zelfs op de Nederlandse nieuws-site NU.nl verscheen een video. Ramaphosa kon er zelf ook om lachen en ging verder met zijn toespraak. De president krijgt veel lof toegezwaaid voor de aanpak van de crisis, maar ook voor zijn duidelijke uitleg, waardoor veel mensen beter bereid zijn om zich aan de beperkende regels te houden. Gelukkig gaan we vrijdag (morgen dus)   van vlak 5 naar vlak 4 en dat geeft ons iets meer vrijheden. Onder andere sport beoefenen - waaronder wandelen - mag weer onder nader bekend te maken voorwaarden (??). Onze hond Tesca weet het nog niet, maar morgenochtend kan zij hopelijk weer haar vertrouwde boswandeling maken !

Tenslotte:
De één hamstert rollen toiletpapier, de ander sloffen sigaretten en Sanja hamstert....koffie. Al vóór de beperkende maatregelen wegens lockdown afgekondigd waren, bracht Sanja - elke keer wanneer zij boodschappen deed - nieuwe pakken koffie mee. Nu is vooruit zien zelden verkeerd, maar haar gedrag vond ik zwaar overdreven totdat....de krant vorige week berichtte, dat er op redelijk korte termijn wel eens een tekort aan koffie zou kunnen zijn. Zuid-Afrika produceert zelf niet vreselijk veel koffie, maar nu veel werkers - ook in het buitenland - niet aan het arbeidsproces kunnen deelnemen en het transport door soms gesloten grenzen ook verre van optimaal is, zou de aanvoer van koffie ernstig gevaar  kunnen lopen. Mocht Covid-19 ons nog lange tijd hinderen dan beschikken wij nog máándenlang over het noodzakelijke "zwarte goud". Als ik die vooruitziende blik gehad had, dan zat ik nu en de komende maanden niet zonder sigaren. Hamsterwoede is niet goed, maar een vooruitziende blik....!

Afrikaans woordenboek:

Met Jan Tuisbly se karretjie ry  =  Achter de geraniums zitten.

" Vliegende doodskist "

Na de aankondiging van president Ramaphosa, dat de beperkende maatregelen voortduren tot zeker eind april, hebben wij ons huis- en tuinprogramma ook maar weer voortgezet. Sanja kwam niet UIT de kast, maar IN een aantal kasten en die zijn nu weer schoon en opgeruimd. Ik heb de tweede bouwplaat ter hand genomen en een Lockheed F104 Starfighter in elkaar geknutseld.

Deze keer een toestel op iets kleinere schaal en dat vergde nogal wat handigheid. Een nieuwe tube lijm, die iets te rijkelijk lijm leverde, maakte mijn werk er ook niet gemakkelijker op. Uiteindelijk kon "project Starfighter" toch redelijk - maar niet perfect - opgeleverd worden. 

De echte Starfighter vloog vanaf 1958 en werd een echt verkoopsucces. 2.578 werden er gebouwd. Zo schafte Duitsland alleen al 916 toestellen aan. Dat het een veel verkocht vliegtuig werd, kwam ook, omdat Lockheed nogal kwistig geld toeschoof aan personen, die de aanschaf van een vliegtuig konden beïnvloeden. De Nederlandse prins B was één van die personen en kreeg een miljoen gulden op zijn bankrekening bijgeschreven. Met een topsnelheid van ongeveer twee keer de geluidssnelheid = 2400 kilometer (Mach2) werd een nieuw wereldrecord gevestigd, maar het toestel zorgde ook voor een ander record. Het aantal ongelukken met de Starfighter was enorm. 292 Duitse toestellen crashten en daarbij kwamen 120 piloten om het leven. Ook in de Verenigde Staten had het toestel een slechte naam. Niet voor niets kreeg het de bijnaam van "Widowmaker", "Crashfighter" en "Flying Coffin" (Vliegende doodskist). Bij de luchtmachtbasis in het Noord-Brabantse Volkel staat een gerestaureerd exemplaar als poortwachter !

Ik ga nog even verder over vliegtuigen, want vorige week donderdag verscheen er een artikel over de luchtvaartmaatschappijen SAL en SA Express. Beide zijn staatsbedrijven en beide verkeren zij al enige tijd in surseance van betaling. Zowel de minister van Financiën als de minister van Ondernemingen willen de stekker uit de twee ondernemingen halen, omdat het geld voor nog meer noodleningen er - zeker nu met de corona-crisis - doodgewoon niet is en de banken en andere investeerders de geldkraan dicht gedraaid hebben. 2011 was het laatste jaar dat de SAL nog winst maakte. Iedereen verwacht op korte termijn het einde van de luchtvaartmaatschappij die in 1934 van start ging als SUID-AFRIKAANSE LUGDIENS (voorheen Union Airways). In 2012 stelde president Jacob Zuma zijn vertrouwelinge Dudu Myeni aan als hoofd van de maatschappij en dat leidde tot grote problemen en mega-verliezen van maar liefst 17 miljard Rand. Vanaf dat moment pompt de regering jaarlijks vele miljarden Randen in de staatsonderneming, maar de verliezen nemen alleen maar toe. Slecht bestuur, corruptie, veel te veel personeel en te hoge salarissen zijn de belangrijkste redenen die uiteindelijk waarschijnlijk op korte termijn gaan leiden tot het einde van de Suid-Afrikaanse Lugdiens. De Starfighters waren "vliegende doodskisten", maar bij de SAL kunnen we naar verwachting binnenkort  spreken van "dode vliegkisten". Binnenkort komen we hier nog wel op terug ! 

Tenslotte:
Verkoop van alcohol en sigaretten, (hard)lopen en hond uitlaten, zijn enkele van de beperkende regels waar we nu al enige tijd mee te maken hebben. De minister van Gezondheid, Zwele Mkize zwicht (nog) niet voor de steeds sterker wordende vraag om bovengenoemde regels te versoepelen. Het voordien gebruikelijke alcoholgebruik leidde wekelijks tot een groot aantal mensen dat opgenomen moest worden op de Intensive Care-afdelingen en deze bedden dienen nu beschikbaar te zijn voor Covid-19 gevallen. Volgens officiële berichten zijn er maar erg weinig besmettingen in Zuid-Afrika en dus ligt er nauwelijks een besmet persoon op de IC-afdelingen.  Het niet kunnen kopen en drinken van  alcohol leidt bij veel mensen tot grote onvrede en grote problemen bij alcoholverslaafden. Dagelijks worden er drankwinkels overvallen en geplunderd. Een niet te ontkennen argument om door te gaan met het alcoholverbod, is de enorme afname van drankgerelateerde ongevallen met vaak dodelijke afloop. Het niet kunnen kopen van rookartikelen kan leiden tot het stoppen met roken. Iets, wat prima zou zijn. Maar momenteel komen de illegale sigaretten met grote hoeveelheden over de grenzen het land binnen. Rookwaar, waar geen belasting over betaald wordt en normaal gesproken leveren sigaretten de schatkist zo'n 15 miljard Rand aan belastinggeld op. Deze week komt de overheid met een update over de regels. We zijn benieuwd of er  iets gaat veranderen. Onze Tesca hoopt op slechts één ding: een versoepeling wat betreft het hond uitlaten !

Afrikaans woordenboek:

Brandewyn raas as dit uit die vat kom =  Bezopen mensen zijn luidruchtig.

" Gedwongen hobbyen "

Nu ik noodgedwongen door corona aan huis gebonden ben, besteed ik de ochtenduren om in onze tuin te werken. 's Middags is de buiten-temperatuur te hoog en/of mijn energieniveau te laag. In ieder geval neem ik dan tijd voor heel andere dingen.

Ik schreef al over mijn hernieuwde knutselhobby met kartonnen bouwplaten. Als start om er weer een beetje in te komen ben ik daarom begonnen met de Fokker F27 Troopship. Het leverde me een week lang knip- en plakwerk op met soms meer lijm aan mijn vingers dan op de plakstroken van de diverse uitgeknipte onderdelen. Het eerste resultaat valt me helemaal niet tegen. Nu nog een mooi plekje vinden voor de Fokker F27 in Luchtmacht uitvoering.

De echte Fokker Friendship vloog voor het eerst in november 1955. In de jaren daarna 

kwamen er meerdere langere uitvoeringen. De luchtmacht raakte geïnteresseerd en zo ontstond er ook een militaire uitvoering: de Troopship. Lang is de Fokker Friendship 's werelds best verkochte met turbo-propellers aangedreven passagierstoestel geweest met 793 verkochte  vliegtuigen. Momenteel vliegen er nog steeds een aantal F27's op allerlei plaatsen in de wereld. Nu niet meer in dienst van Nederlandse maatschappijen, maar in 2011 landde er nog  één op Schiphol om na enig opknapwerk poortwachter te worden bij het voormalige Fokker fabrieksterrein !

Pasen verliep dit jaar anders dan gebruikelijk. Hoewel de predikant wél preekte voor eigen parochie, zat er niemand in de kerk. Geen familiebezoeken. Geen eieren zoeken en geen meubelboulevard te vinden.  Ik kreeg op Eerste Paasdag een gekookt ei. Helaas voor mij was er in het logistieke proces vooraf   iets niet geheel volgens mijn wens verlopen en was mijn ei een duidelijk geval van een blubber-ei. Wie kan ik daar nu verantwoordelijk voor stellen ? Aan protestante kinderen wordt verteld, dat de paashaas paaseieren brengt. Vroeger waren dat gewone eieren, maar tegenwoordig zijn ze meestal van chocolade. Deze traditie stamt af van heidense gebruiken bij de terugkeer van de lente. Het ei wordt gezien als het ontkiemende leven in het voorjaar en de haas was altijd  al het heidense symbool voor vruchtbaarheid.

Zo is de paashaas ontstaan. Katholieken eten gedurende de 40 dagen durende Vastentijd geen eieren. Pas met Pasen worden eieren weer gegeten. De kerkklokken "komen dan weer terug uit Rome en brengen eieren mee". Ik ben katholiek opgevoed, maar kerkklokken heb ik hier met Pasen echt niet gehoord. Die hebben dus mijn ei niet gebracht. Sanja is echter Protestant en dat zou dus kunnen betekenen, dat de paashaas mijn ei gebracht heeft. Het lijkt mij hoogst waarschijnlijk, dat de paashaas verantwoordelijk was voor het smurrie-ei tijdens mijn paasontbijt !

Tenslotte:

Tijdens de lockdown mag er hier helemaal geen alcohol gekocht en/of vervoerd worden. De drankwinkels zijn gesloten en de politie controleert scherp. Dat werd de kopers van een hoeveelheid alcoholische dranken fataal. De overtreders werden op heterdaad betrapt en in de kraag gegrepen en het bleken zelf politiemannen te zijn, die de verboden waar ook nog eens vervoerden in een politieauto. Dat het geen incidenteel geval is, bleek twee dagen geleden. Ook toen waren het politieagenten die drank kochten en probeerden die met hun dienstauto te vervoeren. Een tip van een onbekende deed hen echter de das en handboeien om. Dit tweede geval vond plaats bij ons om de hoek in Bonnievale. Maandag moesten zij zich verantwoorden bij de rechtbank in Montagu. In afwachting van hun proces werden ze - na betaling van 5000 Rand borg -  voorlopig op vrije voeten gesteld. Natuurlijk een beetje dom en zij zullen nog wel enige tijd in een andere soort van lockdown verblijven !

Afrikaans woordenboek:

Landdros (vroeger Magistraat)  =  politierechter

" Rommelstatus "

Nadat vorig jaar de kredietgraderings-agentschappen Standard & Poor's en Fitch Ratings Zuid-Afrika al afgradeerden naar het allerlaagste niveau van Rommelstatus, heeft ook nummer drie: Moody's dit gedaan. Zuid-Afrika verkeert nu in dezelfde positie als Brazilië, Marokko  en nog enige andere landen in grote problemen. De belangrijkste redenen om tot de afgradering over te gaan, zijn: Geen verbetering in zicht wat betreft werkgelegenheid, economie en staatsschuldvermindering. Verder komt er te weinig belastinggeld binnen en grijpt de regering niet genoeg in bij zwaar noodlijdende staatsondernemingen als Eskom (elektriciteit), Transnet (vervoer), Prasa (rail) en SAL (luchtvaartmaatschappij). De drie agentschappen vinden Zuid-Afrikaanse staatsobligaties niet meer veilig met waarschijnlijk een miljarden-uitvloei van geld uit het land. Men verwacht daardoor een rentestijging door het noodzakelijk aantrekken van erg duur buitenlands kapitaal. De Rand verzwakt sterk (koers momenteel 1 euro = 20 Rand), waardoor importproducten flink duurder gaan worden. De corona-crisis maakt het toekomstplaatje voor de 60 miljoen inwoners nóg zwarter !

De minister van Financiën, Tito Mbuweni, zegt doordrongen te zijn van de gevolgen, maar ziet tegelijkertijd naast uitdagingen ook kansen op verbetering al zal daarvoor hard ingegrepen moeten worden. Het zal zal moeilijk worden om de bijzonder sterke vakbonden  mee te krijgen in allerlei bezuinigingen en dat is noodzakelijk om de uit de hand gelopen financiën weer op orde te krijgen. Zuid-Afrika gaat een aantal moeilijke jaren tegemoet !

Vorig jaar zijn Sanja en ik op vakantie geweest richting het noorden. We bezochten enkele wildparken, maar ook steden als Pretoria en Bloemfontein. Ook al horen we van meerdere bronnen, dat Pretoria niet meer is wat het was, er waren toch aardig wat interessante plekken te bezoeken. Tot een "must" behoorde ook het Voortrekkers-monument.

Een kolos van een gebouw boven op een heuvel. De dichter Peter Blum noemt het toepasselijk: "Hy's groot ma' lielak". Een eeuw na de "Groot Trek van die Boere" kwam men op de gedachte, dat een monument wel op z'n plaats zou zijn. Architect Gerard Moerdijk (1890 - 1958) kwam met een concept-ontwerp, dat te veel deed denken aan een Egyptische piramide en werd afgekeurd. Daarop kwam hij met het plan, dat in 1937 uitgevoerd ging worden boven op Proklamasieheuwel. Op 16 december 1949 werd het 41 meter hoge Voortrekkers-monument  door eerste minister dr. D.F. Malan ambtelijk ingewijd. De vorm van het monument vertoont nogal wat gelijkenis met het 91 meter hoge Volkerenslag-monument in het Duitse Leipzig. Gerard Moerdijk studeerde enige tijd in Europa en heeft waarschijnlijk dit monument gezien. De binnenkant van het Voortrekkers-monument vonden wij indrukwekkend en interessant. Wat de buitenkant betreft, deel ik de mening van Peter Blum: "Hy's groot ma' lielak."

Tenslotte:
De lockdown legt ons grote beperkingen op, maar maakt sommigen ook vindingrijk. Als je op sportcomplexen niet mag trainen en zelfs niet buiten op straat of in de vrije natuur mag hardlopen of wandelen, maar tóch je conditie enigszins op peil wilt houden, ga je maar trainen in je tuin. Enkele atleten haalden maandag de krant door lange afstanden (tot wel 100 km) in hun tuin af te leggen. Dat bracht onze buren op een idee. Wat die atleten doen, kunnen wij óók, maar wel iets minder dan 100 kilometer. Zo waren wij maandagochtend getuige van twee wandelaars, die keurig afstand houdend een flink aantal ronden aflegden in hun eigen voor- en achtertuin. Wij lopen niet, maar fietsen zonder buiten ons hek te komen. Ja zelfs zonder ook maar één meter verplaatsing te realiseren.

Onze hometrainer weet niet wat hem overkomt. Meer dan een jaar niet gebruikt en nu dagelijks twee keer in actie komen. Voorlopig geen rust meer voor de fiets, want of er met Pasen een versoepeling van de regels komt, is ook hier in Zuid-Afrika nauwelijks te verwachten. Ook al valt het aantal besmettingen tot nu toe heel erg mee rekening houdend met de grootte van land met 60 miljoen inwoners !

Afrikaans woordenboek:

oefenfiets  =  hometrainer

"Lockdown"

Ook Zuid-Afrika verkeert sinds vrijdagochtend 0.00 uur in een lockdown-situatie. Dat is in veel landen het geval, maar er zijn ook binnen zo'n volledige afsluiting nogal variëteiten en Zuid-Afrika koos voor de zo ongeveer zwaarste vorm. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Nederland en België mogen we hier niet het huis verlaten of zoals de Belgen het zo fraai zeggen: "Blijf in je kot!"  Wij mogen noodzakelijke boodschappen doen en eventueel naar een apotheek, maar niet autorijden, niet fietsen, niet (hard)lopen en zelfs onze hond niet uitlaten. Onze Tesca snapt er niets van en wij weten niet hoe we het onze trouwe viervoeter duidelijk moeten maken, dat de twee wandelingen per dag nu niet meer mogen. Mijn langeafstandswandeling in Engeland kon niet doorgaan en is verschoven naar september, maar mijn trainingen liggen nu ook stil evenals het wekelijkse motorrijden en het wandelen op vrijdagen. We zullen ons - voorlopig tot Pasen - "bij die huis " moeten amuseren.

Dat wordt veel werken in de tuin en gelukkig heeft Sanja uit Nederland materiaal voor mijn nieuwe oude hobby meegebracht: vier kartonnen bouwplaten. Ik pak mijn vrijetijdsbesteding, die in de jaren '60 begon in de Hofstraat, weer op. Schaar en velpon liggen al klaar De constructie van een Fokker  F27 Troopship is begonnen !

Op de foto bovenaan de blog is goed te zien, dat een grote groep mensen zich nauwelijks stoort aan de regels, die vorige week ingesteld zijn. Boodschappen mogen gedaan worden en vooral op de laatste dag van de maand - dag van de uitkeringen - was het in het hele land enorm druk op de straat. De afstandsregel werd volledig aan de laars gelapt en niemand werd daarvoor beboet. Wie wel beboet werd: Een jongeman, die het stukje (gemeentelijke) tuin voor zijn huis onkruidvrij aan het schoffelen was. Hij werd door een agent gewaarschuwd, dat hij vanwege de lockdown op verboden terrein was. De man gehoorzaamde netjes, maar werd daarna toch door de agent beboet. Hij kreeg een bekeuring van maar liefst R.5000 (een half maandloon). Dat kan de student absoluut niet betalen en het zal wel uitdraaien op een rechtszaak. Hopelijk treft hij een menselijke rechter, die de jongeman vrijspreekt.

De agent mag wat mij betreft verplicht worden om eens een tijdje gemeenschapswerk te doen. Bijvoorbeeld het schoffelen van een zeer lange strook gemeentetuin. De gemeentelijke strook bij de rolbalbaan tegenover ons huis is rijkelijk van onkruid voorzien !

Tenslotte:

Zondag werd ik terecht gecorrigeerd door onze buurman. In de blog van 12 maart schreef ik over een fietstocht door het Kaaps schiereiland en meldde over die Cape Town Cycle Tour, dat het een meerdaagse fietstocht was. Nu maak ik nog wel eens gebruik van mijn dichterlijke vrijheid, maar wat ik toen schreef, was gewoon fout. De CTCT is een ééndaagse fietstocht over ongeveer 110 km over het Kaaps schiereiland en de 8-daagse Cape-Epic is een tocht van 647 km door een deel van de West-Kaap. Over de ééndaagse CTCT handelde dus mijn verhaaltje. "Baie dankie, buurman en hierby vra ek verskoning vir my blaps."

In Die Burger stond overigens wél een verhaal over een eenzame fietser, die van Johannesburg op weg was naar Kaapstad (1400 km) en door de politie van de N1 gehaald en gearresteerd werd vanwege de landelijke lockdown en fietsen op de snelweg. Ik vermoed, dat die fietsende persoon mijn foutieve verhaaltje gelezen heeft en aan de 8-daagse fiets-toer begonnen was. Nu begin ik me toch wel behoorlijk schuldig te voelen en buig deemoedig het warhoofd !

Afrikaans woordenboek:

'n yslike blaps  =  een reuze flater