Problemen met De(n) Haag !

Oók al zitten we meer dan 10.000 km van Nederland verwijderd, het Nederlandse nieuws blijft ons natuurlijk interesseren. Via de BVN-zender kunnen we dagelijks het NOS-journaal volgen. Verder kijken we regelmatig naar "De wereld draait door" en naar "Paul & Witteman". Ook de Internet-editie van het "Eindhovens Dagblad" wordt veelvuldig geraadpleegd. We hebben de Catshuis-ontwikkelingen dan ook op de voet gevolgd. We willen per slot van rekening wél weten wat er met de pensioenen gaat gebeuren, niet waar! De problemen in Den Haag zullen nog wel even voortduren.

Hier hebben wij zo onze eigen problemen. Niet met Den Haag, maar met de haag !



De haag in onze voortuin is aan de straatkant al vele jaren met mate geknipt en misschien al wel van 1940 af niet echt gesnoeid. Daardoor is onze Plumbago-haag zo'n 3 meter breed geworden. De hoge zomertemperaturen zijn voorbij. Het is momenteel zo'n 23 graden. Tijd om de snoeischaren te voorschijn te halen. Ik had gehoopt in een paar dagen deze klus te klaren, maar na 2 weken is het sloopwerk nog niet af.



Maar vanaf de straat komt ons huis nu veel beter tot z'n recht. Nog even volhouden, Leo.
Sanja zit ook bepaald niet stil en nam de afgelopen dagen schuurpapier en verfkwast ter hand en zo kreeg de enigszins verweerde hardhouten garagedeur na 2 verfbeurten weer een prachtig hoogglanzend uiterlijk. Nog 11 deuren en 12 raamkozijnen (binnen- en buitenkant) te gaan!



Er is al enige tijd het nodige gekrakeel rond namen die herinneren aan de Nederlandse en Engelse kolonialisatie sinds 1652. De regerende partij ANC wil daarom o.a. allerlei aan Nederland herinnerende namen vervangen in de hoofdstad Pretoria. Weg met de koningin Julianalaan en de koningin Beatrixstraat! De FAK, een organisatie die zich beijvert om het culturele erfgoed te bewaren, stuurde een brandbrief aan premier Mark Rutte met het verzoek om zich in te zetten voor het behoud van vooral Nederlandse namen. Veel steunbetuigingen uit Nederland heeft het niet opgeleverd getuige de reacties in de Nederlandse kranten. In "Die Burger" stond hierover het volgende te lezen:

Verskeie Nederlandse webblaaie het kort beriggies geplaas oor die FAK se brief aan Rutte. Sover bekend het geen groot koerant in sy gedrukte uitgawe aandag aan die saak gegee nie, ofskoon 'n paar wél kort beriggies op hul webblaaie geplaas het. Die reaksies kan hoofsaaklik in drie groepe verdeel word:
Verreweg die meeste meen Rutte moet hom bepaal by Nederland se probleme. Een reaksie op die webblad van oggendblad "De Telegraaf"  lui byvoorbeeld: "Miskien kan hulle Rutte liewer vra om die probleme in sy eie land op te los. Hy het beter dinge om te doen as om hom met straatname te bemoei". Nog iemand skryf: "Die enigste hulp wat Rutte moet verleen, is om sy eie land weer orent te help".
 'n Tweede, kleiner groep, gaan soms in kru rassistiese taal tegen die ANC te kere. So skryf iemand op die webblad van "Elseviers Magazine" : "Die enigste manier om Afrika te red is om die wit mense alle mag te gee".
'n Klein minderheid meen, dat dit reg is dat name wat aan Apartheid herinner, verdwyn. Op dieselfde webwerf word geskryf: "Ons het tog ook geen Adolf Hitlerpark of so nie. Nederland het 'n verskriklike rol gespeel..... apartheid is een Nederlandse woord. Dus laat die arme mense in Zuid-Afrika hul gang gaan, asseblief...Bedenk ook maar 'n nuwe naam vir die landjie en wis die verlede uit !"

Zuid-Afrikaans woordenboek:

grassnyer = grasmachine



Verwarring rond Jan !

Vorige week berichtten we op onze blog over Jan van Riebeeck, de stichter van het verversingsstation aan de Kaap.

Nou blijkt, dat wij steeds een verkeerd beeld van deze man hebben gehad. De echte Jan heeft er heel anders uitgezien dan het portret wat honderden jaren ons op het verkeerde been heeft gezet. De ware Jan had een ronder, dikker gezicht dan de knappe man met het donkere, lange haar die we steeds voor van Riebeeck aanzagen. De nazaten van van Riebeeck hebben 26 schilderijen aan het Rijksmuseum in Amsterdam geschonken. Het schilderij waarvan gedacht werd, dat het de echte Jan voorstelde, is geschilderd door een zekere Dirk Craey, een Haagse kunstenaar. Achterop het schilderij staat genoteerd, dat de beeltenis Jan van Riebeeck voorstelt. Maar er is in deze collectie nóg een schilderij van Jan. Eén waarop hij héél anders staat afgebeeld.

Dit schilderij is vervaardigd door Jacob Janszoon Coeman, die op Batavia verbleef toen ook Jan van Riebeeck daar was. In 1662 verliet Jan Kaapstad en ging naar Batavia. Het is dus zeer onwaarschijnlijk dat Dirk Craey, die altijd in Holland bleef, de schilder van Jan van Riebeeck geweest is.

In 1912 verscheen een biografie van van Riebeeck, geschreven door E.C. Godée Molsbergen. Hij schreef toen al over zijn grote twijfel rond het schilderij van Dirk Craey. In 1952 werd een groot "Van Riebeeckfeest" georganiseerd en ook hier ontstond verwarring rond de ware gedaante van Jan. Nederland en Zuid-Afrika hadden in het kader van dit herdenkingsfeest besloten om elk een serie postzegels te vervaardigen met de beeltenis van van Riebeeck. De Nederlandse kunstenaar, die de zegels ontwierp, ging uit van het schilderij van Coeman, terwijl Zuid-Afrika het beeld van Dirk Craey gebruikte. De hoofd-directeur van het Rijksmuseum verklaarde, dat het beeld van Craey het enige echte was en daarom moesten toen de drukproeven aangepast worden. Maar er was al een vóórserie gedrukt en de echte postzegelverzamelaars vroegen zich af wat er toch aan de hand was.

Uiteindelijk heeft een gedegen onderzoek in de jaren 80 van de vorige eeuw de onzekerheid opgelost: Op het schilderij van Dirk Craey staat ene Bartholomeus Vermuyden afgebeeld.Coeman was de enige schilder in Batavia in 1663, toen Van Riebeeck daar óók verbleef. Hij was welhaast zeker de echte schilder. 

De verwarring rond de beeltenis van Jan van Riebeeck heeft nog tot een ander curieus feit geleid: Van 1948 tot 1993 stond van Riebeeck afgebeeld volgens de (verkeerde ) weergave van Dirk Craey op alle papiergeld in Zuid-Afrika.

De ware beeltenis van van Riebeeck kom je niet vaak tegen. Een replica van het Coeman-schilderij hangt in het beroemde Amsterdamse restaurant "De Vyf Vlieghen" en een andere hangt in het deftige restaurant "The Five Flies" in de Keeromstraat in Kaapstad. Hoewel het onwaarschijnlijk is, dat Jan van Riebeeck eruit zag zoals wij hem kennen, is dit wél het gezicht wat iedereen onthoudt.

( Vrij naar een artikel in de krant "Die Burger" van zaterdag 7 april.)

Zuid-Afrikaans Woordenboek:

 Liefde met die eerste vasthou  =  Liefde op het eerste gezicht

Foundersday 6 april.

In de geschiedenis van Zuid-Afrika is van Riebeeck een vaak opdoemende naam. Jan Anthoniszoon van Riebeeck werd in 1619 geboren in Culemborg. Op 20 jarige leeftijd treedt hij in dienst van de V.O.C. die hem uitzendt naar Batavia. Hij wordt later ook nog uitgezonden naar Japan en Vietnam, totdat hij in 1651 privéhandel bedrijft in Vietnam en bij wijze van strafmaatregel naar Zuid-Afrika wordt gestuurd. Het wordt zijn taak om bij Kaap de Goede Hoop een verversingsstation in te richten voor de schepen die van en naar Indië varen. Op 6 april 1652 meert van Riebeeck aan in de Tafelbaai, (dezelfde baai waarin Robbeneiland ligt. het eiland waar 3 eeuwen later Nelson Mandela 27 jaar gevangen zit), waar hij de vlag van de V.O.C. plant.



Hiermee sticht hij op symbolische wijze Fort Duijnhoop, de eerste officiële Nederlandse nederzetting aan de Kaap in Zuid-Afrika. Tot 1662 blijft Jan van Riebeeck leider van de Kaapse kolonie. Hij knoopt betrekkingen aan met de lokale Khoi-Khoi bevolking, (die door de Nederlanders Hottentotten genoemd worden) een relatie waar beiden eeuwenlang veel profijt van hebben.
De naam "van Riebeeck" is nog altijd beroemd en betekenisvol in de geschiedenis van Zuid-Afrika. Vooral lokale Afrikaners beschouwen hem als de oprichter, the Fouding Father, van hun land. Tot 1994 gold 6 april als Van Riebeeck's Day. en later als Founders Day. Na de democratische verkiezingen in 1994 schafte het ANC deze dag af en werden zijn afbeeldingen op postzegels en munten vervangen door afbeeldingen van dieren.



Uit het straatbeeld is hij allerminst verdwenen. In Kaapstad prijkt op Adderleystreet nog zijn standbeeld en in heel veel dorpen en steden (ook in Montagu) is er een Van Riebeeckstraat.

Tenslotte: Elke zichzelf respecterende plaats in Nederland heeft ter promotie een slogan. Zo ook Helmond natuurlijk. Jarenlang kwam je op allerlei plekken de slogan tegen: "Helmond, de glimlach in Brabant". Nu blijkt deze slogan uitgewerkt te zijn en gaat de stadspromotor Peter-Paul van Meerwijk op zoek naar een nieuwe. Een aantal Helmond-Sportsupporters is apetrots op de prestaties van hun club in dit seizoen en liet daarom een spandoek maken met een prachtige slogan, die de stad Helmond best zou kunnen gebruiken ter stadspromotie.



Vertaling voor niet- Helmonders: Helmond, grote mond, geen schrik!

Zuid - Afrikaans woordenboek:

pylreguit = kaarsrecht

De appel valt niet ver van de perenboom!

 

Vorige week zijn we, samen met onze buren, op bezoek geweest bij Johan en Ronell Rossouw. Zij zijn goede verienden van Eric en Tineke. Johan en Ronell zijn eigenaars van een grote (zeg maar gerust: zéér grote) "fruitplaas" op 35 km afstand van Montagu. 
Hoe groot hun hele terrein is, weet Johan zelf niet precies. Hij schat het tussen de 2000 en 3000 hectare!
Van dit enorme gebied wordt zo'n 120 ha gebruikt voor de teelt van 4 soorten peren en op 60 ha kweekt men 5 soorten appels.



De rest is bergachtig en bebost terrein. Het hele jaar door zijn ongeveer 120 werkers bezig met het snoeien van de bomen, het plukken van de vruchten, ontginnen en aanplanten van nieuwe "boorden" (boomgaarden) etc. Verder zijn er nog 80 mensen bezig met het wassen, sorteren en verpakken van het geoogste fruit in een enorme sorteer- en verpakkingshal.



Daarnaast is er nóg een enorme hal voor het koel houden en korte tijd bewaren van het fruit. De hiermee gepaard gaande energiekosten baren wel zorgen. Aan elektriciteit betaalt men per maand R 50.000 (€ 5.000), maar in de drukste sorteer- en verpakmaanden loopt het verbruik op tot zo'n R 220.000 (€22.000). Dit is voor Zuid-Afrikaanse begrippen héél veel geld. De energieprijzen stijgen jaarlijks met percentages die tussen de 10 en 20 % liggen! Tot voor kort was Europa het belangrijkste exportgebied, maar momenteel gaat het meeste fruit naar enkele andere Afrikaanse landen, Rusland, Dubai en Indonesië. Het kwalitatief iets mindere fruit gaat o.a. naar Hongarije, Roemenië en Polen. Het restfruit wordt verwerkt tot sap in de Ceres frisdrankenfabrieken.



Op dit bedrijf probeert men zo "groen" mogelijk te werken. Tot voor kort werd er veel gespoten met vergif, maar tegenwoordig werkt men zoveel mogelijk met natuurlijke vijanden en milieuvriendelijke technieken. Zo'n techniek is bijvoorbeeld, het pas in Zwitserland ontwikkelde "Mate-disruption". Vrouwtjes motten richten veel schade aan door na het paren, gaatjes te boren in de vruchten en hierin hun eitjes te leggen. De oplossing bestaat uit een plastic houdertje gevuld met een geurende vloeistof. De slechtziende mottenmannetjes gaan op zoek naar de vrouwtjes, maar worden door de geurhoudertjes in de war gebracht. Er wordt niet gepaard, waardoor het fruit niet beschadigd wordt. Het is wel veel werk, want elke boom krijgt elk jaar zo'n plastic houdertje. De kosten bedragen jaarlijks ongeveer R 500.000. Wij hadden een ontzettend interessante en leerzame middag, die afgesloten werd met een heerlijke en gezellige "Braai".

Zuid - Afrikaans woordenboek:

fruitoes = fruitoogst