donderdag 30 december 2021

"Feest van licht en herinnering"

Op Facebook kwam ik het volgende artikeltje tegen op de site: Lichtjes op oorlogsgraven Mierlo: "Op 24 december worden landelijk lichtjes ontstoken op de oorlogsgraven. Dat is een traditie sinds 2019 en intussen gebeurt dit ook in België en Frankrijk. Een klein aantal veteranen heeft 665 kaarsjes ontstoken, zodat er bij elke grafsteen  een lichtje brandt op de Britse Erebegraafplaats Mierlo. Traditioneel gebeurt dit door kinderen en zijn ook nabestaanden uit Groot-Brittannië aanwezig, maar door Corona-regels kon dit nu niet. Het vrijheidsvuur is door kapelaan van Overbeek uit Ommel opgehaald in de Franse stad Bayeux en naar Mierlo gebracht waar de eerste kaarsen ontstoken werden door veteraan Bart van Dongen. 

Het is een eerbetoon aan de gevallen militairen, die gestreden hebben voor onze vrijheid. Door deze actie houden we de herinnering aan de honderden jonge Britse mannen levend. Zij hebben ons vrijheid gebracht ten koste van hun leven en daar mogen wij onze dankbaarheid voor tonen."

Tijdens mijn werkzame leven woonde en werkte ik afwisselend in Geldrop en Helmond en kwam bijna dagelijks langs het Mierlose kerkhof. Steeds kon ik zien, dat de begraafplaats goed onderhouden werd en er altijd keurig verzorgd bij lag mede door Henk, een ex-personeelslid van ons Geldropse hoveniersbedrijf. Heel anders dan veel "gewone" kerkhoven, die tegenwoordig vaak behoorlijk verwaarloosd zijn !

Sinds we in Zuid-Afrika wonen is het bij ons al een aantal jaren traditie om op Eerste Kerstdag "niets te doen". We doen natuurlijk wel iets, maar gaan op die dag nooit uit eten, hoewel er hier nauwelijks beperkende Corona-regels zijn (we mogen 's nachts niet op straat komen, maar dat doen we toch al nooit). Restaurants zijn gewoon open. Onze Nederlandse achterburen "doen ook al jaren niets" en gevieren "doen wij nu dus op Eerste Kerstdag samen niets". 

Maar omdat we allemaal iets te eten bijdroegen was onze tafel meer dan gevuld en eigenlijk klopte het niet dat we niets deden, want Sanja ontdekte een doos met een tafelgrill en dus moest iedereen bij het hoofdgerecht de handen uit de mouwen steken en vlees en groente bakken op  de grillplaat. We deden dit jaar weer niets, maar uiteindelijk deden we dus tóch wel iets. Natuurlijk vergat ik om een foto van het kerstmaal te maken. Er waren nog al wat leftovers en die hebben Sanja en ik op Tweede Kerstdag met smaak opgegeten. Daar heb ik toen wel een foto van gemaakt !

Tenslotte:

Bij het typen van het vorige artikeltje twijfelde ik even over het meervoud van het woord restaurant. Is het nu restaurants of (mag misschien ook) restauranten ? De Dikke van Dale bracht zoals zo vaak weer uitkomst. De enige goede vorm is restaurants. Bij de omschrijving van het woord restaurant meldt de Dikke van Dale het volgende: Het restaurant is een uitvinding van de Franse Revolutie. De Fransman Boulanger bracht in 1765 een Latijns opschrift boven de deur van zijn zaak: "Venite ad me omnes qui stomacho et ego vos restaurabo". De vertaling luidt voor mensen zoals ik, die slechts een beetje Latijn kennen door in de jonge jaren misdienaar te zijn geweest, als volgt: "Komt allen tot mij, die maagklachten heeft, en ik zal u beter maken" !

Afrikaans woordenboek:

uitsoekgaste  =  genodigden









donderdag 23 december 2021

" Doef-doef-musiek "

Net zoals de Nederlandse taal is ook Afrikaans een levende taal, die door de tijd heen nieuwe woorden en uitdrukkingen krijgt. Fleksietyd, Internet-koerant, Hommeltuig (drône), Grendeltyd (lockdown) en Aaptwak (weed). Dit is vyf van die 21 nuwe woorde wat vanjaar amptelik tot die "Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) toegevoeg is. "Doef-doef-musiek, musiek met diep, luide en herhalende basklanke, is ook 'n nuwe toevoeging." "Om de gesproken Afrikaanse woorden in de pas te houden met die in het woordenboek, is een voortdurend proces", zegt Dr. Willem Botha, directeur en hoofdredacteur van WAT. Taal verandert en ontwikkelt zich continu en moet een weerspiegeling van de samenleving en tijdgeest zijn. Een nieuw woord wordt pas in WAT opgenomen wanneer het in minstens vijf bronnen verschenen is en reeds geruime tijd gebruikt wordt !

In de Coronatijd is wandelen zo ongeveer tijdverdrijf nummer één geworden en het lijkt wel of iedereen deze gezonde hobby ontdekt heeft. Volgens professor Cas Wepener heeft de Camino naar Santiago de Compostela in Spanje niet eens in de Middeleeuwen zoveel pelgrims gehad. Dichterbij, hier in Zuid-Afrika trekken de zeer uitdagende Ottertrail en het Tsitsikamma-pad uitzonderlijk veel sportievelingen. Voor veel mensen gaat het niet alleen om tijdverdrijf of zomaar genieten van en in de natuur. Talloze wandelaars willen een sportieve prestatie neerzetten en die wordt bepaald met behulp van een smartwatch of een app op de telefoon. Het aantal stappen, calorieverbruik, hartslag en afgelegde kilometers worden feilloos geregistreerd. Paul Post, werkzaam  aan de Universiteit van Tilburg, zegt: "Wandelen doe je in een omgeving waar je los komt van de ratrace van het dagelijks leven. Je bent niet bezig met je baan en alles wat in en om je huis moet gebeuren, al die functionele noodzakelijkheden. Nee, je laat dit alles achter je en je wandelt."

Sinds enkele jaren heb ook ik de wandelsport  ontdekt en loop twee keer per week flinke afstanden. En dan tel ik de dagelijkse wandeling met onze honden nog niet eens mee. Er zijn hier in de directe omgeving genoeg uitgezette wandelingen die gaan van kort en eenvoudig tot dag vullend en bijzonder zwaar. Gezond van lijf en leden (behalve een tijdens het wandelen opgelopen knieblessure) en geest, waardoor mijn bovenkamer lekker leeg raakt (als die tenminste ooit gevuld was) !

In het artikel van Fransjohan Pretorius (blog 559 vorige week) worden ook twee andere expedities beschreven. In juni 1657 trokken drie vrijburgers het achterland van de Kaap in. Drie dagen later keerden zij terug en beschreven het gebied als zijnde: " Een gebied met 'n mooie rivier, prachtige weivelde wat door vriendelijke Hottentoos hun Hollandt offte Vaderland genoemd werd." Vier maanden later is Abraham Gabbema, financieel ambtenaar van De Kaap, met nog een expeditie op pad gegaan. 15 Personen met 9 ossen en proviand voor twee weken trokken in de richting van het huidige Paarl. Allereerst bereikten zij "Luipaertsberg" (het huidige Bellville). 
Daar keken zij op een berg, die op een "klapmuts" leek en die werd terstond "Klapmutsberg" genoemd. Gabbema schrijft in zijn dagboek:  "Tegen de avond kwamen we bij een rivier die we Bergrivier genoemd hebben. Die stroomt tussen de Diamantberg en de Paarlberg aan de ene kant en de Klapmutsberg aan de andere zijde." Pretorius eindigt zijn artikel als volgt: " So het die reuse, ronde granietrotse waarop die lenteson die vroeë môredou soos 'n pêrel laat glim het, aan die Paarl sy naam gegee !"

Afrikaans woordenboek:

'n Kaatjie Kekkelbek  =  een kletskous







donderdag 16 december 2021

"Dagboek van Jan"

In Die Burger van 8 december stond een interessant artikel over de allereerste expeditie die Jan van Riebeeck in 1655 organiseerde naar het voorbij de Kaappunt gelegen achterland. Fransjohan Pretorius, emeritus hoogleraar Geschiedenis raadpleegde hiervoor "Jan van Riebeeck se Daghregister". Die eerste expeditie van zeven personen stond onder leiding van adelborst Jan Wintervogel, die eerder al een deel van het huidige Brazilië verkende. Van Riebeeck noemde hem: "een lustigh bosloper". Het doel van de onderneming was om tabak, koper en kralen bij de Hottentoos te ruilen voor koeien en schapen. Maar ook om te kijken of er andere volken en bijzondere mineralen waren: "Omme te sien offt eenige anderen natien ende beter minerael sullen cunnen opvinden". Op 15 maart ging men van start en op 9 april was Wintervogel met zijn manschappen weer terug. Mineralen hadden ze niet gevonden, maar wel "Hottentoos", die bereid waren "ontallijcke veel koebeesten ende schapen te ruilen"

Wintervogel heeft naar men aanneemt het huidige gebied Swartland bezocht waar hij Boesmans (San) tegengekomen is: "mense van seer cleijne stature, ende arm van leven, heel wilt, sonder enige huijsjes, vee ofte ijts ter wereld, gecleet wesende met vellekens" !

"Is er een verband tussen tienerwangerschappen en werkloosheid?" Dat vraagt Dr. Braam Hanekom zich af in Die Burger van woensdag 8 december. Enkele weken geleden werden bijna gelijktijdig de werkloosheidscijfers en de cijfers van de tienerzwangerschappen gepubliceerd. De werkeloosheid onder jonge mensen tot 24 jaar bedraagt een ontstellende 60 %. Er is onvoldoende werk, dat is een feit, maar het gegeven dat een heel groot deel van de jonge bevolking niet opgeleid en bekwaam is om in een nieuwe, moderne economie in dienst genomen te worden, speelt ook een belangrijke rol. De opleiding is slecht en de vaardigheid ontbreekt. Voeg daarbij dat "iedereen ambtenaar wil worden" en vooral niet een baan ambieert waarbij een overal gedragen moet worden (terwijl het land een schreeuwend tekort aan goed opgeleide vakmensen heeft). Het feit, dat de regering iedereen zonder werk automatisch voorziet van een staatsuitkering zonder tegenprestaties te verlangen, maakt jongeren gemakzuchtig en neemt elke prikkel om zich in te spannen weg. De regering zou plannen moeten opstellen en uitvoeren om mensen niet zomaar meer met uitkeringen te voorzien, maar te vergoeden voor geleverde tegenprestaties! 
Het probleem van de enorme aantallen tienerzwangerschappen (vrijwillig of gedwongen) is zo mogelijk nóg groter. Elk jaar is er in Zuid-Afrika een bevolkingsaanwas van meer dan een miljoen nieuwgeborenen en er wordt beweerd, dat 30 % van de meisjes al tijdens hun middelbare schoolperiode één of zelfs meer kinderen heeft. Zwanger raken op veel te jonge leeftijd is één van de zekerste manieren om in levenslange armoede te belanden. Ligt de oorzaak bij de armoedecultuur en de geweldscultuur waarin mannen en jongens bitter weinig respect hebben voor vrouwen en meisjes of is het gebrekkige voorbeeld dat kinderen van hun ouders ontvangen hebben, de oorzaak?  Waarschijnlijk spelen alle drie en nog meer factoren een rol. 
Het feit, dat jonge moeders gelijk al kinderbijslag krijgen ( dubbel wanneer de vader niet in beeld is),  helpt ook niet mee om verder te studeren en leidt vaak tot voortijdig school verlaten. Daardoor gaat zo'n vrouw nooit meer een fatsoenlijke baan krijgen, zal altijd in armoede leven en ook geen positieve bijdrage aan de economie leveren. Aldus Braam Hanekom !

Tenslotte:
Wij gaan tenminste één keer per jaar naar Franschhoek toe. Dat is een rit van 2x 144 kilometer, maar het is alleszins de moeite waard. De rit gaat door een fraai glooiend gebied van aanvankelijk druivenaanplant naar vruchtbomen om uiteindelijk in een even fraaie plaats te arriveren, die - enigszins vergelijkbaar met Montagu - volledig omringd is door hoge bergen. Het is een heel populaire plaats waar veel mensen willen wonen en dat zie je ook terug in de prijzen die betaald (moeten) worden om daar te wonen. We hadden aanvankelijk fris, maar later zonnig weer en de drukte, die er onder normale omstandigheden altijd is, viel reuze mee. Door de pandemie ontbreken er in het hele land grote aantallen (met name buitenlandse) toeristen. Natuurlijk moest de interessante zaterdagmarkt bezocht worden met allerlei kunstzinnige producten. Lunchen is echter een steeds groter probleem, want elk jaar zien we weer tal van nieuwe eetgelegenheden. Er zijn er zoveel, dat je niet weet wat en waar een hapje te eten. Wij blijven voorzichtig om niet besmet te raken, maar dit dagtochtje vonden we verantwoord en was de moeite meer dan waard ! 
 


Afrikaans woordenboek:

'n pienkvoet baba  =  een pasgeboren baby











  



donderdag 9 december 2021

" Onbekend talent "

Over de hele wereld zijn er jaarlijkse zangwedstrijden. Ook in Zuid-Afrika kent men dit fenomeen onder de naam: "The Voice of South-Africa". Wij houden ons niet zo bezig met deze wedstrijden, maar zaterdag ontmoetten wij een deelneemster, die in 2019 winnares werd van deze belangrijke toegangspoort tot sterrendom. Een oma is natuurlijk trots op haar kleinkinderen en als zo'n kleinkind dan "The Voice of South-Africa" glansrijk wint, dan wil oma dat de hele wereld laten weten. Zaterdagmiddag waren wij en nog zo'n 15 andere gasten uitgenodigd om een mini-concert van haar kleinkind in de tuin van oma (onze overbuurvrouw) te komen beluisteren. 

Wij zijn geen grote kenners van het Zuid-Afrikaanse muziekgebeuren en de naam Tasché Burger zei ons dan ook helemaal niets. Maar dat deze jonge vrouw kan zingen heeft ze in 2019 ruimschoots bewezen. Je  wint niet zomaar zo'n landelijke muziekwedstrijd. Ze begeleidt zich ook nog eens heel verdienstelijk op de gitaar. Tot voor kort beperkte Tasché zich tot het zingen van "covers", maar sinds enige tijd schrijven Tasché  en vriendin Jo-Lene ook eigen nummers. 

We hebben met bewondering en genoegen naar de uitvoering geluisterd en bij thuiskomst heb ik gelijk op YouTube Tasché's muziek opgezocht. Van deze jonge artieste gaat naar mijn mening Zuid-Afrika nog veel horen en het is de bedoeling, dat zij over enige tijd weer terug is in Montagu om dan een volwaardig concert te verzorgen in de fraaie Natuurtuin. Daar zullen wij bij zijn !

Toen Sanja in oktober met drie volle koffers terug kwam uit Nederland bleek één koffer bijna uitsluitend met lekkernijen gevuld te zijn: Gewone pepernoten, pepernoten met een  chocolade omhulsel, marsepein, banketstaven en chocoladeletters in meerdere kleuren en smaken. Dit gebeurt elk jaar, want ook al is er in heel Zuid-Afrika bijna niemand die Sinterklaas überhaupt kent en er dus ook geen traditie is van het Sinterklaasfeest vieren, Sanja laat 5 en 6 december echt niet ongemerkt voorbij gaan. 

Alle Nederlanders die in Montagu verblijven werden uitgenodigd om Sinterklaas te komen vieren bij ons. Vijftien personen reageerden positief (op de uitnodiging wel te verstaan) en daar was Sanja heel blij om, maar vanwege de besmettelijke Omicron-variant moesten we wel op gepaste afstand van elkaar blijven. Nu hebben we een nogal grote tuin, dus dat was geen probleem. 

Het werden een paar heel gezellige uurtjes en om 12 uur ging eenieder zijns weegs en hebben wij alles weer snel en netjes opgeruimd. Eén les heb ik daarbij wel geleerd: Het is niet verstandig om een omvallende gasfles met mijn grote teen op te vangen.


Dinsdag hebben Teus en ik weer onze wekelijkse langere wandeling gelopen. Tien kilometer was ons doel. Dat gebeurde op verzoek van Teus, die binnenkort weer enige tijd gaat doorbrengen in Nederland. We liepen de route van Klaasvoogds-Oost naar Klaasvoogds-West, een wandeling die we al eerder deden, die ongeveer 10 kilometer lang is en door een prachtig, glooiend druivenlandschap loopt. Deze omgeving is voor mij toch al tamelijk bekend terrein, want Mallowdeen Gardens, tot voor enige tijd het guesthouse van broer Wim en schoonzus Rita ligt midden in dit gebied en daar heb ik heel wat keren de nodige tijd doorgebracht. 

We volbrachten de 11 kilometer in 2 uur en 20 minuten en dronken daarna cappuccino's bij Van Loveren waar Sanja en haar vriendin Yvonne ons gezelschap kwamen houden met een gezamenlijke lunch tot besluit !


Afrikaans woordenboek:

amandelsmeersel  =  marsepein








 








donderdag 2 december 2021

"In mijn volgend leven"

In mei 2016 werd het oude riet van onze hoofdwoning volledig vervangen door nieuw riet en in oktober volgde het andere deel van ons grote huis. Tijdens die dakrenovatiewerken heb ik met verbazing en bewondering gekeken naar het vakwerk van de rietdekkers. Zozeer zelfs, dat ik in mijn weblog meldde: " In mijn volgend leven word ik rietdekker." Nu heb ik grote twijfel of er na mijn heengaan nog ooit een tweede leven komt en áls dat echt zou komen, in wat voor gedaante zal dat dan zijn? Gewoon opnieuw een menselijk wezen, dan zou ik rietdekker kunnen worden. Maar kom ik terug bijvoorbeeld als mestkever - of nog erger als houtworm - dan gaat mijn voornemen niet lukken. Vorige week was ik op bezoek bij een Hollandse vriend die als "zwaluw" deels in Nederland en momenteel in Montagu verblijft. Zijn vader was zijn hele leven rietsnijder geweest. Op de eetkamertafel lag het boek "Een ambacht met Riet", geschreven en van fraaie illustraties voorzien door Frederik J. Weijs. 
Een mooi boek met veel informatie over het lang niet gemakkelijke leven van rietsnijders in vorige eeuwen. Naast een kundig tekstschrijver is Weijs ook een uitstekend kunstschilder, die alle illustraties eerst geschilderd heeft voor ze vastgelegd werden in zijn boek. Door die honderden afbeeldingen wordt een uitstekend beeld geschetst van dit bijzondere beroep. 
Hoewel de rietdekkers heden ten dage beter met gereedschappen zijn toegerust, gebeurt nog veel werk precies op de zelfde wijze en er waren dus heel veel herkenbare technieken van lang geleden te zien tijdens onze dakrenovatie in 2016. In twee dagen tijd had ik het boek volledig gelezen en bekeken, maar de dagen daarna heb ik telkens weer gebladerd in het boek en de illustraties tot in detail bestudeerd. Natuurlijk moet ik dit boek weer teruggeven aan mijn vriend, want een boek, waarin het leven en werk van zijn vader zo prachtig en gedetailleerd wordt beschreven, koester je je hele leven lang !

Onze bijzondere eetgroep, ook wel "kuiergroep" genoemd, kwam zaterdag weer bijeen. (Voor alle duidelijkheid: "Kuier" is Afrikaans en betekent niet zoals in het Nederlands op je gemak lopen, maar betekent hier: "Bij elkaar op bezoek gaan"). Sinds de start in 2011 komen we eens in de zes weken bijeen waarbij elk paar een deel van het diner volgens een gekozen thema bereidt voor de hele groep. Zaterdag was er de afsluiting van dit jaar en tien personen gingen aan een keurig versierde tafel genieten van een bijzondere maaltijd. 
Ik vind mezelf een heel gemakkelijke eter, want ik eet zo ongeveer alles met slechts één hele grote uitzondering: Ik walg van vlees met botten en dikke vetranden. Tijdens dit diner in buffetvorm heb ik van alle schalen rijkelijk veel op mijn bord gedaan behalve de schaal met het hoofdbestanddeel van het diner: "Roasted lamb". Geen vlees voor mij deze keer, maar met gebakken aardappeltjes en overvloedig veel groente was mijn bord en maag uiteindelijk toch meer dan goed gevuld. In januari komen we weer als vanouds bijeen als Covid tenminste geen besmettingen in het eten gooit !

Tenslotte:
De wereld is in rep en roer. Dat is al bijna twee jaar zo, maar nu de nieuwste Covid-variant op steeds meer plekken gesignaleerd wordt, is er grote paniek uitgebroken. De Zuid-Afrikaanse gezondheidsdienst leverde puik werk volgens "de hele wereld" door supersnel te diagnosticeren en de nieuwe variant wereldkundig te maken. Daarmee schoot Zuid-Afrika wel in eigen voet, want wereldwijd werden de grenzen van en naar Zuid-Afrika gesloten. Geen vliegverkeer en dus ook geen broodnodige toeristen waar Zuid-Afrika om zat te springen. De verwachtingen waren hoog wat betreft de aantallen toeristen die normaal gesproken in december en januari Zuid-Afrika als vakantiebestemming kiezen. Kaapstad loopt nu elke dag een geschatte 255 miljoen Rand toerisme-inkomsten mis. Meerdere Nederlanders in Montagu hebben uitreisproblemen en anderen mogen het land hier niet in. Boekingen worden massaal geannuleerd. Met dat probleem heeft Sanja ook te maken. Vriendin Hanneke zou vanuit Duitsland op 22 december in Kaapstad landen en twee weken bij ons verblijven. De eerste  week van januari zouden zij samen een trip in de West-Kaap maken. Alle noodzakelijke reserveringen en betalingen werden gedaan en toen kwam het bericht, dat de vlucht naar hier afgelast is. Die trip wordt nu verschoven naar de meivakantie en Sanja kreeg gisteren te horen, dat alle reserveringen nu ook naar de meimaand opgeschoven worden. Hopelijk is er tegen die tijd niet weer een nieuwe Covid-variant ontstaan !

Afrikaans woordenboek:

In kakstraat sit  =  in de problemen zitten