" Tienling of toch niet? "

Twee wekengeleden ging een Zuid-Afrikaans nieuwsbericht de gehele wereld rond. Gosiame Sithole, een vrouw, levend in een township ergens in de regio Pretoria, had he leven geschonken aan een tienling. Meerlingen - vooral bij kunstmatig gerealiseerde zwangerschappen - komen regelmatig voor. Maar een tienling, dat gebeurde nooit eerder. Een foto van de moeder met een gigantische buik was het bewijs en ging supersnel de wereld rond. Natuurlijk werd getwijfeld aan de echtheid van dit nieuws, maar toen Piet Rampedi, een tot die tijd volkomen geloofwaardige journalist bij de krant "Pretoria News" de buitenwereld verzekerde dat dit echt was en geen fake-news, nam men aan dat het nieuws betrouwbaar en echt was. Er werd al snel gesproken over een opname in het fameuze Guinness Book of Records. Er ontbrak echter iets of beter gezegd er ontbrak iemand: de vrouw, die het leven geschonken zou hebben aan tien kinderen. Naspeuringen leverden niets op. Maar Tebogo Trotetsi, de vader, hield vol en beloofde de vrouw, die hij zwanger gemaakt had, spoedig te laten zien. Hij was werkeloos en vroeg zich in de "Pretoria News" af hoe hij tien kinderen goed zou kunnen verzorgen en grootbrengen. Geldinzamelingen kwamen daarna tot stand. Intussen hadden journalisten, die enige twijfel koesterden, geïnformeerd bij alle ziekenhuizen in Pretoria en omgeving. In Zuid-Afrika bevallen vrouwen namelijk altijd in een ziekenhuis en nooit zomaar thuis. Geen enkel ziekenhuis had deze bevalling in huis gehad. Iets, wat bevestigd werd door Phumla Williams, woordvoerster van de regering. Daardoor ontstond steeds meer twijfel over de echtheid van het verhaal. 

De waarschijnlijke waarheid kwam vorige week van de familie van de zogenaamd bevallen vrouw. Zij riepen op om de inzamelingen direct te stoppen, want volgens hen had de vader dit nieuws volledig verzonnen om op deze manier miljoenen Randen bijeen te krijgen, waar hij dan vervolgens goede sier mee kon maken. Men vraagt zich nu af waarom de "Pretoria News" zo vast houdt aan de echtheid van het artikel van Piet Rampedi. Waarschijnlijk is het een laatste stuiptrekking van de noodlijdende krant. De almaar aanhoudende teruggang van het aantal abonnees - en dat zijn er nog slechts een armzalige 1700 - veroorzaakt de ondergang van deze krant !

Van de hier boven genoemde nieuwsgaring lusten de honden geen brood en wat doe je dan als hond: Maatregelen nemen. Onze Tinka heeft enkele dagen geleden heel duidelijk gemaakt wat zij vindt van zo'n "fake-news" bericht in de krant !

Tenslotte:

Het is er dan tóch van gekomen. Port Elizabeth is definitief van naam veranderd en gaat voortaan gebukt onder de bijna onuitsprekelijke naam van "Gqeberha" ondanks de meer dan 12.000 handtekeningen van mensen die bezwaar maakten tegen de naamsverandering. Ook Nqaba Bhanga, de burgemeester, is absoluut gekant tegen de nieuwe naamgeving van zijn stad. Hij heeft dan ook acties aangekondigd. De bezwaren tegen de verandering zijn onder andere: Er is onvoldoende geconsulteerd. Alternatieve voorstellen werden volledig genegeerd. Ook vreest men een negatieve impact op het toerisme. Tegenstanders zagen ook liever dat het geld, dat gemoeid is met de naamsverandering beter besteed kon worden aan verbetering van de dienstlevering door de slecht functionerende gemeentelijke overheden van de stad en de regio. De voorzitter van het toerismebedrijf zegt de oude naam Port Elizabeth te blijven gebruiken voor het toerisme. Nathi Mthethwa, minister van Sport, kuns en kultuur, het in 'n verklaring gesê nie een van die besware teen die herbenoeming het 'n hersiening regverdig nie. Is er dan wel iemand blij met de naamsverandering ? Ja, Christian Martin, een voorvechter van de rechten van de Khoi-San inwoners. Hij heeft gezegd, dat hij verheugd is over het ministeriële besluit en dat het recht doet aan een achtergestelde, uitgebuite en deels uitgemoorde mensengroep !

Afrikaans woordenboek:

kapsie maak  =  bezwaar maken

"Bijbel of Oerknal"

Volgens de Bijbel ontstond op de eerste dag van de Schepping het licht en waren er sindsdien de dag en de nacht. De iets minder gelovigen houden het ontstaan van de aarde op de Oerknal. Dat schijnt zo'n 13,8 miljard jaar geleden gebeurd te zijn en vanaf dat moment was er licht. Nu, bijna 14.000.000.000 jaar later doet Eskom, de Zuid-Afrikaanse  elektriciteitsmaatschappij,  het licht al jaren regelmatig uit en plaagt ons ook momenteel weer met "loadshedding", waarbij er bewust gedurende 2,5 uur geen elektriciteit geleverd wordt. Soms zelfs twee keer per dag. Eskom kan absoluut niet voldoende stroom leveren en de redenen waarom, zijn overduidelijk: De maatschappij heeft van het begin af aan moeite gehad om de ras toenemende bevolking te voorzien van voldoende energie. Maar sinds 2006 ontstonden enorme problemen. De ANC-regering verordonneerde dat elke inwoner recht heeft op elektriciteit tot in de verste uithoeken van het immense land. Wie niet kon (of wilde ) betalen, mag tóch niet afgesloten worden. De achterstallige schuld bedraagt al meer dan 9 miljard Rand. De Staat betaalt Eskom jaarlijks miljarden Randen voor vernieuwing, uitbreiding en onderhoud aan de kolen gestookte centrales. De blanke ingenieurs en onderhoudsmensen werden ontslagen of vertrokken uit eigener beweging en werden vervangen door zwarte nieuwkomers zonder gedegen opleiding. Het personeelsbestand groeide van 32.000 werkers in 2003 tot 47.000 in 2017, maar de productie was in dat laatste jaar veel lager dan die van 2008. Door corruptie verdwenen tientallen miljarden Randen in de zakken van politici (met president Jacob Zuma voorop) en hoog geplaatste ambtenaren. Al in 2008 werd er gesproken over solar in plaats van de vervuilende steenkool. Per slot van rekening heeft Zuid-Afrika 300 dagen per jaar zonnewarmte. Er werd een begin gemaakt met de bouw van de nog steeds steenkool gestookte nieuwe Medupi en Kusile centrales. Die zijn nu - in 2021 - nog niet volledig in bedrijf en om ze van voldoende brandstof te voorzien, moeten er - waanzin ten top - 35 nieuwe kolenmijnen geëxploiteerd gaan worden. En dat in een tijd, dat de hele wereld steeds minder gebruik maakt van het "zwarte goud". 

Is er nog hoop, dat het ooit goed gaat komen en we niet meer regelmatig in het donker moeten zitten? Twee jaar geleden werd een nieuwe CEO aangesteld: André de Ruyter. Hij is goed bezig met het laten uitvoeren van achterstallig onderhoud en het verminderen van de personele lasten door het veel te grote personeelsbestand met 14.000 werkers terug te brengen. Hij heeft echter al gemeld, dat we nog zeker tot het einde vaan 2022  regelmatig stroomonderbrekingen zullen hebben, voordat er bij ons weer dagelijks een lichtje gaat branden !

In tegenstelling tot in Nederland is het hier in Zuid-Afrika - zomer en winter - al erg vroeg donker. 's Avonds na zessen zitten we meestal al binnen en kijken om 7 uur naar het Vlaamse nieuws. Het plaatselijk nieuws uit België is natuurlijk niet altijd van belang voor ons, maar het wereldwijd nieuws is ook bij het Nederlandse journaal wel ongeveer hetzelfde. Het verschil zit hem in de presentatie. De Vlaamse nieuwslezers en lezeressen presenteren hun verhaal met veel meer emotie dan hun Nederlandse collega's, waarbij wij de presentatie van "Annechien" vooral zakelijk en erg correct, maar nogal emotieloos vinden. 

Interessant is ook de nieuwe woordenschat die we opdoen tijdens het Vlaamse journaal. Vorige week gebruikte een wielrenner het ons volledig onbekende woord "ambetant". Het internet leerde me, dat het vervelend of onprettig betekent.  "Evident" horen we bijna dagelijks en betekent hier onmiskenbaar, zonneklaar. "Nefast" is dan weer schadelijk, rampzalig en afkeurenswaardig. "Amai" is een uitroep van verontwaardiging of leedgevoel (vergelijkbaar met het Nederlandse "jeetje". Een "Kuisvrouw" is een poetsvrouw (niet te verwarren met een kuise vrouw, hoewel een poetsvrouw best een kuise vrouw kan zijn). Friet koop je in België niet bij een frietkraam, maar bij een "frietkot". Mocht je een losbollige dwaas zijn, dan noemen ze je in België een "kwistenbiebel". Jammer genoeg kunnen wij na 1 juli geen Vlaams nieuws meer volgen via de BVN-zender. Gelukkig hebben we al een andere manier gevonden om het nieuws binnen te halen, want het Vlaams nieuws willen we niet graag missen !

Tenslotte:

In de weblog van 20 mei maakte ik melding van mijn knieblessure. Ik ben nu een maand en twee behandelingen door de fysiotherapeute verder zonder duidelijke verbetering. Mijn (nood)lot zal nu in handen komen te liggen van een orthopeed. Iemand een knietje geven in de betekenis van "de gebogen knie als steunpunt om ergens overheen te klimmen",  klinkt heel anders dan een chirurg die zegt: Meneer, ik kan u een complete knieprothese aanbieden". Een knie vervangen door een stuk metaal. Is dat - na een heupvervanging in 2011- de volgende fase van verval ? 

Afrikaans woordenboek:

Daar is altyd 'n drol in die drinkwater  =  er is altijd wel iets, wat de pret bederft.

"Onder een dak"

Nog één keer schrijf ik in mijn blog over Dana Snyman's boek: "Onder een dak". Er staan 100 korte verhalen in en kortverhaal nr. 17 heeft als titel: " Credo vir 'n Afrikaner". Zo'n titel vraagt om verduidelijking. Ik ken het Credo vanuit de katholieke eredienst, maar de precieze betekenis moest ik opzoeken op internet: "Een verklaring van overtuigingen of doelen die richting geven aan iemands daden. In dit hoofdstukje beschrijft Snyman een aantal oude gezegden uit zijn jeugd, die via overlevering doorgegeven werden zoals: "Moenie gaan slaap met vuil voete nie. 'n Dooie mens se voete kry jy nooit weer skoon nie". Een goede raad, nietwaar ? Ook een interessante is: "Moenie 'n baba onder die voetjies kielie nie. Hy gaan skeel word".  Zo las ik een opsomming van wel dertig uitspraken. De schrijver eindigt met: "Al hierdie waarhede, halwe waarhede en versinsels, tesame met 'n eng interpretasie van die Bybel en die geskiedenis, het my karakter help vorm, my die mens help maak wat ek is. Ek is 'n onseker, wankelende Afrikaner! "

Ons rieten dak zag er na het "compacten" weer perfect uit, maar tot onze verbazing en schrik deelde de verzekeringsmaatschappij ons mede, dat ons rieten dak niet verzekerd was tegen een  brand van binnen uit (bijvoorbeeld een schoorsteenbrand). Er was namelijk geen "spark-arrestor" geplaatst. Dus gaven we Lucas Thatchers gezwind de opdracht om zo'n vonkenvanger te plaatsen. Het is hier bijna winter, de kachel gaat binnenkort 's avonds aan en dan willen we niet met een huis zonder dak en zonder verzekering zitten. Donderdag 3 juni werd dit stukje beveiliging geplaatst. We zijn nu tenminste volledig verzekerd en gerust gesteld. We zitten per slot van rekening toch maar liever onder dak dan zonder dak !

Zuid-Afrika was wat vaccinatie betreft het slechtste jongetje van de klas, maar er gebeurt sinds een paar weken toch wel iets. Allereerst verkocht Zuid-Afrika alle geleverde Astra-Zenica vaccins aan andere landen, omdat dit vaccin niet werkzaam leek te zijn tegen de Zuid-Afrikaanse corona-variant. Toen kwam het J&J vaccin, maar dat werd tijdelijk in de wacht gezet vanwege mogelijke ernstige bijwerkingen. Tijdens deze wachtperiode werd er gelukkig wél een landelijke registratie via internet ontwikkeld en wij waren er als de kippen bij om geregistreerd te worden. Daarna kregen we per SMS de melding, dat de registratie geslaagd was en dat we moesten wachten op een tweede SMS met de datum en plaats van vaccinatie. 

Lang wachten is voor ons helemaal niet nieuw. Dat zijn we al jaren gewend door onze problemen met Home Affairs. Maar wat gebeurde: Op 1 juni kwam SMS-2 met de mededeling, dat we op 2 juni om 09.00 uur verwacht werden op de priklocatie in Robertson. We hoorden eerder al van vechtpartijen, voordringers en niet-uitgenodigde personen en vreesden voor chaotische taferelen. Bovendien kennen we het gebrek aan organisatietalent in dit land. Maar tot onze verrassing was de wachtrij kort en stonden we na 15 minuten al binnen, waar enige administratieve zaken - ook al zonder problemen - afgewikkeld werden. Daarna betraden we de zaal waar de inentingen plaats vonden en na een wachttijd van amper 5 minuten hadden we onze eerste Pfizer-prik te pakken. Na een korte controle-tijd kregen we ons bewijs van inenting en met de mededeling, dat we op 13 juli weer verwacht worden om de tweede prik te krijgen, konden we naar huis. Over niet al te lange tijd zijn we hopelijk redelijk beschermd tegen het Corona-virus !

Tenslotte:

Woensdag stond in het teken van Sanja's verjaardag. Als gevolg van corona lieten we de genodigden in twee partijen op bezoek komen. We blijven nog even voorzichtig, want er zijn momenteel nogal wat besmettingen in onze buurt en we hebben per slot van rekening pas één Pfizer-inenting gehad. Met  's morgens vier bezoekers en 's middags ook nog eens vier werden de festiviteiten afgesloten. Zelf hebben we ons samen nog eens lekker verwend met een etentje bij de Kloofpadstal !

Afrikaans woordenboek:

Onder jou vyeboom woon  =  een gemakkelijk leven leiden

"Tot op het bot verdeeld"

Als het aan hoofdman Zvimba ligt wordt Grace, weduwe van ex-president Robert Mugabe, beboet en moet zij vijf koeien en een stier betalen, omdat zij Mugabe na diens overlijden in 2019, op de binnenplaats van hun huis in Kutama op het platteland heeft laten begraven. Zvima heeft bevolen dat het lichaam van Mugabe opgegraven dient te worden en herbegraven moet worden op de "Hero's Acre". Op deze heldenakker in Harare liggen Zimbabwaanse strijders, die sneuvelden in de strijd om onafhankelijkheid. 

De hoofdman stelt, dat Grace de plaatselijke traditie verbroken heeft door haar daad. Al sinds Mugabe's dood in 2019 is er een grote onenigheid over de begraafplaats. Leo Mugabe, de woordvoerder van de Mugabe-familie heeft opgraven en herbegraven ten stelligste afgewezen. Zijn familie vreest, dat tegenstanders mogelijk lichaamsdelen van de ex-president zullen gebruiken voor traditionele rituelen. Het laatste woord is over deze zaak nog niet gesproken, zegt de  woordvoerder !

Een vriendin van ons heeft als hobby: borduren. Uren, dagen, weken kan zij bezig zijn met dit pietepeuterig werk. Maar de resultaten zijn prachtig.  Het probleem voor haar is echter  een gebrek aan ruimte om haar kunstwerken en werkjes een mooie plaats te geven in haar huis. Behulpzaam als wij zijn, hebben we aangeboden nog wel een stukje muur beschikbaar te stellen en na het borduurwerk ingelijst te hebben, heeft het een mooi plekje in ons huis gekregen. In onze keuken hangt al enige tijd een eerder geborduurd werk van de hand van dezelfde vriendin. 

In eerste instantie was dit borduurpakket een cadeau van Sanja, maar die durfde dit priegelwerk niet  aan en besteedde het werk uit. 

Geloof het of niet: Meer dan 25 jaar geleden borduurde de voorzitter van het schoolbestuur in Geldrop een indrukwekkend vogel-tafereel voor ons. Deze financiële manager - werkzaam bij een bekende gloeilampenfabriek in het zuiden des lands - werkte de stress van zijn dagelijkse baan weg door in zijn vrije tijd te borduren. Iets, wat je nu niet direct verwacht van een topman in het bedrijfsleven ! Duizenden kruissteekjes zijn er voor nodig om zo'n borduurwerk te maken, maar blijkbaar is het niet gepast om dit (en ook ander werk) op zondagen uit te voeren. Daar bestaat zelfs een gezegde over. Sanja leerde me: "Een zondagse steek houdt geen week".

De betekenis: Zondag dient als rustdag in ere gehouden te worden en dan behoor je geen werk te verrichten. Als je tóch op zondag werkt, zal dat werk slecht voor je uitpakken. Voor mijn verjaardag (dank u, dank u voor de felicitaties) kreeg ik een boek van de schrijver Dana Snyman, een populaire schrijver van amusante verhalen uit het dagelijks leven van alledaagse mensen. In dat boek komt de Afrikaanse variant van het eerder genoemde Hollandse gezegde aan bod: "As jy op 'n Sondag naaldwerk doen, gaan die naald in God se oog steek". 

Snyman vermeldt nog veel meer interessante gezegdes. Hij beschrijft het dagelijks leven van zijn jonge jaren tot volwassenheid en regelmatig had ik een "aha-erlebnis", een beschrijving van een gebeurtenis of een uitspraak die bij mij herinneringen losmaakte. "Was die skottelgoed saans voor jy gaan slaap, want netnou moet 'n dokter in die nag iemand in die huis kom besoek." Die uitspraak deed me denken aan ons moeder. De keuken en de kamer moesten altijd opgeruimd zijn. Ook moesten er altijd nette lakens, handdoeken, pyjama's en ondergoed in de buurt zijn, want je wist maar nooit....Van dokter Koch, onze huisarts, was bekend, dat hij bij een huisbezoek in de pannen op het vuur keek om te zien wat er gegeten ging worden. Dat deed hij niet uit nieuwsgierigheid, maar om te kijken of er wel  "gezond genoeg gegeten" werd. Zijn zoon - ook een huisarts - nam die gewoonte van zijn vader over. Toen hij bij een huisbezoek een deksel van een pan oplichtte en zag dat er rode bieten aan de kook waren, zei hij: "Ik blijf hier vandaag niet eten." De vrouw des huizes antwoordde daarop heel gevat: "Gij bent ook hillemaal nie uitgenodigd. !" 

Afrikaans woordenboek:

Ek lê en lees  =  ik lig te lezen