" Geen fluit gedaan "

Twee weken geleden was Sanja in het kader van het Poppie-project op een school ergens tussen Montagu en Barrydale. Na de uitvoering van het project praatte zij nog even na met het hoofd der school en vroeg zij hoe het ging met het muziekproject. Een jaar geleden heeft de school namelijk een doos vol blokfluiten gekregen, waarmee de leerkrachten enthousiast aan de slag wilden gaan om de kinderen vaardigheid te geven op deze instrumenten. Het schoolhoofd wist nu te melden, dat het project ter ziele was gegaan vanwege te drukke andere zaken. Daarop vroeg Sanja om teruggave van de blokfluiten. Het schoolhoofd gaf een assistente de opdracht om de doos te gaan halen en gaf daarbij ook de opdracht om de doos vooraf goed van alle stof te ontdoen. We kunnen dus wel raden wat er met de instrumenten gedaan is. Letterlijk en figuurlijk is er geen fluit mee gedaan. Ik heb nu voorgesteld om met de fluiten naar Huis Uitvlucht, het plaatselijke bejaardenhuis, te gaan. Hier zijn al enkele oudjes druk bezig om voor Sanja's Poppieproject te breien en te haken. In het kader van zinvolle bezigheidstherapie leek het me wel goed om hen  te leren blokfluiten. Mensen, die fluitend door het leven gaan, leven immers langer. Maar dat zag Sanja toch niet echt zitten. Helaas. De bejaarden kunnen dus fluiten naar de  fluiten. Sanja heeft overigens al weer een nieuwe bestemming gevonden voor de blokfluiten. De lagere school in Montagu heeft de instrumenten dankbaar in ontvangst genomen en Sanja is uitgenodigd om te zijner tijd het resultaat van de muzieklessen met eigen ogen en oren te komen bekijken en beluisteren !

We vinden het plezierig, dat met enige regelmaat mensen uit Nederland bij ons op bezoek komen. Een paar dagen geleden was dat weer het geval en het feit, dat er nu 2 gasten bij waren, die we 30 jaar niet meer gezien hadden, maakte dit bezoek echt tot iets heel bijzonders. We zijn er van overtuigd, dat de familie Maas - destijds uit Helmond - momenteel een indrukwekkende vakantie in Zuid-Afrika beleeft en we hopen, dat onze kleine inbreng die vakantie nog wat plezieriger heeft gemaakt. We zien jullie heel graag nog eens terug bij ons. Onze ervaring is, dat wie éénmaal in Zuid-Afrika geweest is, bijna altijd nóg eens terug komt. Maar laat het liefst geen 30 jaar duren !

Op de lagere school hebben we het al geleerd: Als de doden in lang vervlogen tijden begraven werden in hunebedden, kregen zij geschenken mee, zoals potten met voedsel, strijdhamers en bijlen. Die konden goed van pas komen bij het jagen op de eeuwige jachtvelden. Veel mensen geloven vast in een leven na de dood. In Kaapstad zijn bij mijn weten geen hunebedden, maar volgens "Die Burger" is er nu wel een graf ontdekt, waarin zich een aardige hoeveelheid wapens, munitie en dynamiet bevond. De politie heeft beslag gelegd op onder andere een jachtgeweer met telescoop, patronen, granaten en springstof, die in een Zimbabwaanse krant gedraaid waren. Niemand is tot nu toe aangehouden. Sporen van de eigenaar werden er overigens niet aangetroffen. Waarschijnlijk was die op jacht op de eeuwige jachtvelden !

Tenslotte:

In deze periode kleuren de uitgestrekte landbouwgebieden ten zuiden van de snelweg N2 uitbundig geel. De canola-velden staan prachtig in bloei. Canola is een graansoort, die koolzaadolie oplevert. De olie van de "Brassica Napus" is echter niet zonder meer geschikt voor menselijke consumptie. Daarom zijn er speciale rassen gekweekt, die wél geconsumeerd kunnen worden. In 1970 was men er voor het eerst in geslaagd om zo'n geschikt ras te kweken.  Er blijft na de persing stro en een perskoek als restproduct over. Die perskoek heeft een hoge voedingswaarde en wordt als krachtvoer voor het vee gebruikt. Bij de naam "Canola" denk je aan een naam afkomstig uit het Latijn, maar dat is niet zo. De naam komt van: Canadian Oil Low Acid. Canola-olie dus. Wij gaan elk jaar in deze periode een dagje richting de zuidkust en genieten van de schitterende vergezichten !

Zuid-Afrikaans woordenboek:

plofstoffe  =  springstoffen

" Hand van de Duivel ! "

                                   

Op onze tochtjes naar de zuidkust kwamen we veelvuldig door het dorpje Riviersonderend. Veel bijzonders leek er niet te zijn, maar onze overburen vertelden een keer, dat er een uitstekende bakkerij is, die ontzettend lekker brood verkoopt. Dat wilden we wel eens uitproberen en drie weken geleden - op de terugweg van walvisjacht in Hermanus kochten we bij bakkerij "Ou Meul" zo'n fameus brood.

Het moet gezegd worden: het smaakt echt bijzonder. Maar iets wat lekker is, is zó weer óp. Niet echt een probleem, want we wilden er met de motor op uit en waarom dan niet brood gaan kopen in Riviersonderend ? Per slot van rekening is het maar 60 km van Montagu vandaan. Dat pakte een beetje anders uit, want we zochten een grondpad op om na vele kilometers tot stilstand te komen bij een groot hek.

Geen doorgang en dus maar terug naar de gebaande weg. Na 90 km bereikten we de bakkerij "Ou Meul", iets te laat, want het brood, wat we graag wilden hebben, was uitverkocht. Maar het nog wél aanwezige ciabatta-brood leek ook lang niet slecht. 

Naar huis via Stormsvlei en Klipfontein, waarbij we konden zien, dat de canola ('n soort koolzaad) prachtig geel staat te bloeien. Kilometers goud-gele velden: een schitterend gezicht !

Googelend op Internet vond ik de geschiedenis van het dorp Riviersonderend. Die geschiedenis gaat terug naar de tijd van de V.O.C. Vóór die tijd leefden in deze regio uitsluitend Khoi-bewoners. In 1669 wordt voor het eerst de  "Zonder End Rivier" genoemd. Simon van der Stel pikte in 1700 achttien boerderijen in (wat hij al op meer plaatsen gedaan had) en dat had hij beter niet kunnen doen, want na klachten van boeren en Hugenoten werd van der Stel ontslagen. In 1713 breekt een pokken-epidemie uit, waardoor de Khoi-bevolking grotendeels uitgewist wordt. Leegstaande boerderijen worden door Europese immigranten weer in gebruik genomen en in 1922 verkoopt Miss Edith McIntyre haar boerderij Tierhoek. Hier ontstaat een nederzetting: "Nuwedorp" genaamd. Die naam wordt al snel veranderd in Riviersonderend. Tot in deze tijd een plaatsje van niks, maar wél met een geweldige bakker !

Tenslotte:
Ik had het al over "Vrouwendag" en "Mannendag", maar nu blijkt er sinds 1976 ook een "Linkshandigendag" te zijn. Het was zaterdag 13 augustus op het NOS-nieuws zonder dat ik het gezien had, want volgens Sanja zat ik toen te slapen op de bank. Nu behoor ik ook tot de 10 %  van de mensheid, die door het leven gaat met een aktieve "Hand van de Duivel", zoals men in de oertijd dacht. In de eerste klas van de lagere school heeft broeder Evaristus me op vriendelijke wijze gepushed om rechts te gaan schrijven, maar verder ben ik een echte linkspoot gebleven. De bedoeling van "Linkshandigendag" is, om aandacht te vragen voor kleine en grote ongemakken. Nu heb ik mijn linkshandigheid nooit ervaren als een ongemak. Ik heb nooit aardappelen geschild met een linkshandige schiller en ik eet geen beschuit.

Dus de linkshandige beschuiten van Bolletje zijn aan mij niet besteed. Van belang is natuurlijk wél om te weten, dat mijn rechter hersenhelft dominanter is dan mijn linker helft. Ook heel wezenlijk is de wetenschap, dat kangoeroes linkspotig  blijken te zijn. Verder kwam de website: www.linkshandigendag.nl nog met een erg interessante opmerking: Wanneer je in een klaslokaal staat met je gezicht naar het bord, zijn de ramen bijna altijd aan de linkerkant. Dit is geen toeval. Doordat de ramen links van de kinderen zijn, schijnt het daglicht goed op het papier. Goed dus voor de overgrote meerderheid der mensen !

Zuid-Afrikaans woordenboek:

na ete 'n bietjie gaan skuins lê  =  na het eten even plat gaan 

"Ouwmens-wratte"

Dat de zon hier zo'n 300 dagen per jaar schijnt, heb ik al regelmatig gemeld in onze blog. Zeer plezierig als je van zonnig weer houdt, maar deze veelvuldig schijnende zon heeft - figuurlijk gesproken - zeker ook een schaduwkant: huidkanker is hier een veel groter probleem dan in Nederland. We dienen ons hier goed te beschermen en dus kocht ik 5 jaar geleden al een hoed met een grote rand om die vervolgens niet te dragen. Ook insmeren met een anti-zonnebrandmiddel vond ik meestal niet echt nodig. Totdat ik merkte, dat veel mensen in onze Zuid-Afrikaanse kennissenkring regelmatig hun huid lieten controleren door een dermatoloog.Toen bij één van die kennissen ook nog huidkanker geconstateerd werd, wisten we, dat we hier niet langer zo onbekommerd mee moesten omgaan en werd er een afspraak gemaakt met een dermatologe in Paarl. Na grondig onderzoek was voor beiden de uitslag: geen huidkanker, maar alleen maar "ouwmens-wratte". Niet fraai, maar gelukkig onschuldig. Wél kreeg ik op mijn d..... van haar en vond zij het onverantwoord dat ik meestal onbeschermd in de zon werkte. Vanaf nú draag ik daarom mijn oncomfortabele hoed en smeer ik me braaf in met een anti-zonnebrand-creme factor 50. 

Volgens mensen, die het kunnen weten, beleven we hier momenteel de koudste winter sinds heugenis. Drie graden onder nul is nu niet direct iets waar men in Nederland van onder de indruk is, maar Montagu is bepaald niet héél Zuid-Afrika. Er zijn in dit immense land heus wel gebieden waar het aanzienlijk kouder is en enkele liggen slechts 100 km van ons vandaan. Op de Matroosberge en in Ceres viel twee weken geleden 30 cm sneeuw. Iets bijzonders, wat duizenden Kapenaars naar deze plaatsen voerde. Lang blijft de sneeuw overigens niet liggen, want de dagen lengen en de zon wordt sterker, waardoor het overdag ongeveer 20 graden wordt. Over een paar weken breekt de lente aan !

Tenslotte:

8 maart is wereldwijd aangenomen als "Vrouwendag". Clara Zetkin was op die dag in 1908 de initiatiefneemster van een staking van vrouwen in de textielindustrie. Later werd het doel: aandacht voor thema's als economische zelfstandigheid, sexueel geweld, zorg, arbeid, discriminatie en racisme. 

Maar 8 maart is niet de "Vrouwendag"in Zuid-Afrika. Hier is dat op 9 augustus. Afgelopen dinsdag dus. Op 9 augustus 1956 protesteerden hier vrouwen tegen de "Pasboekwetten". 20.000 vrouwen trokken in optocht naar de regeringsgebouwen in hoofdstad Pretoria, omdat zij voortaan - net als de mannen - een pas moesten dragen. De Pasboekwet controleerde alle woon- en werkverkeer. Zo konden zwarte Zuid-Afrikanen maximaal 72 uur in stedelelijke gebieden verblijven zonder speciale toestemming. Die dag werd er een door 100.000 personen ondertekende petitie aangeboden aan de minister. Maar het leidde toen niet tot enig succes. In deze tijd is het een officiële feestdag, waarop iedereen vrij is. Voor mannen, die zich achtergesteld voelen, is er één troost : er is een "Mannendag" op 19 november !

Zuid-Afrikaans woordenboek:

'n kanniedood  =  een ouwe taaie

" Wereldkampioen ! "

De West-Kaap is wereldkampioen. Maar het is niet echt iets om trots op te zijn. Onze provincie heeft het grootste aantal z.g. FAS-kinderen ter wereld. FAS staat voor Fetale Alcohol Syndroom. Zwangere vrouwen, die tijdens hun zwangerschap overmatig veel alcohol drinken, lopen een grote kans om een FAS-kind te krijgen. Een voor het leven gehandicapt kind vanwege de ontbrekende delen in de hersenmassa. Letterlijk dus gaten in de hersenen. Het alcoholgebruik in Zuid-Afrika behoort tot één van de hoogste in de wereld en de West-Kaap - met zijn uitgestrekte wijngebieden - draagt hiertoe helaas méér dan een steentje bij. En erger nog: Het gebied rond Bonnievale-Robertson-Ashton-Montagu spant de kroon. In onze regio schatten wetenschappelijke onderzoekers, dat het aantal FAS-kinderen per 100 geboortes ligt tussen de 14 en 21 %. Ofwel gemiddeld dus één op zes geboortes ! Dat het aantal in deze provincie zo enorm hoog is, is niet zo verwonderlijk. Tot 1961 was het gebruikelijk, dat werkers op de wijnboerderijen uitbetaald werden in wijn. Wat dit probleem nog extra triest maakt, is het feit, dat er vrouwen zijn, die bewust overmatig gaan drinken vóór en tijdens hun zwangerschap om op deze manier een gehandicapt kind ter wereld te brengen. Een gehandicapt kind levert namelijk extra veel kinderbijslag op. Extra geld, wat meestal niet aan het kind besteed wordt, maar omgezet wordt in drank. "Hoe meer ma drink, hoe moeiliker kan baba dink" !

In Zuid-Afrika zijn 2 soorten "verzekerden" wat gezondheid betreft: De mensen, die het kunnen betalen, gaan naar de Medi-clinics. Zij zijn de particulier verzekerden en omvatten slechts 10 % van de bevolking. 90 % is dus niet betalend en dus officiëel niet verzekerd. Zij zijn aangewezen op de Staatshospitalen, waar zij behandeld worden en betalen naar draagkracht (= meestal weinig of niets). In de stedelijke gebieden zijn de problemen voor de armere mensen nog te overzien, maar in zeer afgelegen gebieden zijn de problemen immens. Geen artsen, geen geld en geen vervoer. Een bezoek aan de tandarts bijvoorbeeld is daardoor bijna onmogelijk. 

Daarom is voor hen de Phelophepa-trein zo belangrijk. Sinds 1994 doorkruist deze "gezondheidstrein" het land van oost naar west en van noord naar zuid met jonge mensen, die studeren voor arts, tandarts, psycholoog, apotheker of verpleegkundige. Zij werken gratis en behandelen tot wel 1500 patiënten per week.

In 2012 kwam er een tweede trein bij en daardoor kunnen er jaarlijks 370.000 behandelingen uitgevoerd worden, zoals: controle en behandeling van bloeddruk, diabetes, astma en epilepsie. Verder tandheelkundige behandelingen, oogtesten en consultatie van psychologen en apothekers. Van 5 t/m  9 september is de Phelophepa-trein in Ashton. Een uitkomst voor een groot deel van de inwoners !

  

Tenslotte:
In Klapmuts, een kleine plaats vlakbij Stellenbosch, heeft Arthur Geerdts, eigenaar van een pizzeria, een lovenswaardig initiatief genomen door kinderen bewust te maken van de vervuiling om hen heen en daar ook iets tegen te doen. Ruim 50 kleine kinderen liepen vorige week met grote plastic vuilniszakken door het dorp om papier, blikjes en flessen te verzamelen in zakken, die bijna net zo groot waren als de kinderen zelf. Het doel van dit project is natuurlijk opvoedkundig. Geerdts zegt hier over: "Hierdie kinders is behoeftig en ons wil hulle leer hoe om die omgeving skoon te maak. Mense mors en hulle wil nie hul vullis optel nie. Ons kinders gaan saamstaan om die dorp skoon te maak". De kinderen leren allereerst, dat in de zwarte zakken allerlei rommel moet en in de doorzichtige gaat plastic, papier en blikjes. Ze krijgen ook handschoentjes aan en gaan de straat op. De plaatselijke politie, gemeentewerkers en twee personeelsleden van de pizza-zaak zien er op toe, dat de kinderen veilig op straat kunnen werken en ná het zware werk krijgen ze een maaltijd en maken ze een uitstapje naar het leeuwenpark "Drakenstein". Met deze ervaring kunnen de kinderen nu bij hun eigen huis in hun eigen omgeving schoon gaan maken, aldus een volwassenen, die met het project meegeholpen heeft !

Zuid-Afrikaans woordenboek:

tjokkertjie  =  dreumes