" Leegloop "

Enorme overwinning voor artsen en de particuliere gezondheidszorg in Zuid-Afrika !

Het Constitutioneel Hof van Zuid-Afrika heeft de artikelen 36 tot en met 40 van de Nationale Gezondheidswet ongrondwettelijk verklaard. De betreffende artikelen hadden betrekking op het "Certificaat van Behoefte" van de overheid, een vergunningssysteem dat het staatsdoel bevorderde om een​​ "rechtvaardige verdeling" van medische middelen in het hele land te garanderen. Maar beperkte tegelijkertijd de keuzevrijheid van zorgverleners wat betreft hun vestigingsplaats. De directeur-generaal zou de bevoegdheid krijgen om te overwegen of een dergelijk certificaat al dan niet moest worden verleend, met name met het oog op een "rechtvaardige verdeling" van gezondheidsdiensten. 

Tegenstanders van het plan omschreven het certificaat als een van de pijlers van de staatscontrole over de gezondheidszorg en een kernonderdeel van het nationale ziektekostenverzekeringsstelsel. Vakbond Solidariteit legde uit dat het certificaat de staat bijna absolute macht zou geven om te bepalen welke zorgverleners waar mogen werken en welke diensten mogen worden verleend. Werken zonder certificaat zou een overtreding zijn, met een mogelijke boete of gevangenisstraf van vijf jaar. Het Grondwettelijk Hof heeft de delen van de wet die betrekking hebben op het certificaat echter tegen de Grondwet verklaard. Een belangrijk oordeel voor orgverleners. Zij kunnen daardoor werken op plaatsen waar zij willen werken !

De reden waarom de regering zelf wil bepalen waar dokters en specialisten moeten gaan werken ?

In de afgelopen tien jaar hebben 125.000 zorgprofessionals in Zuid-Afrika ontslag genomen, wat wijst op een crisis binnen het systeem. Het ministerie van Volksgezondheid heeft bekendgemaakt dat Zuid-Afrika tussen 2013 en 2025 12.745 artsen, 58.897 verpleegkundigen en 1.341 apothekers is kwijtgeraakt. Dr. Zanele Bikitsha, vicevoorzitter van de Zuid-Afrikaanse Medische Vereniging, zei dat er jaarlijks bijna 6.000 artsen en verpleegkundigen ontslag nemen bij staatsziekenhuizen. Bikitsha stelde dat, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, de ontslagen niet te wijten zijn aan een gebrek aan werkbereidheid, maar aan een tekort aan beschikbare functies in de publieke sector.

Diegenen, die absoluut niet willen wachten, kunnen gemakkelijk werk vinden in het buitenland. Bijvoorbeeld in Ierland en Canada. Emigratie-expert Cosgrave legde uit dat Ierland een aantrekkelijke bestemming is voor Zuid-Afrikaanse artsen, omdat lokale medische diploma's daar erkend worden. Dit betekent dat artsen die in Zuid-Afrika gekwalificeerd zijn, vaak geen toelatingsexamen hoeven af ​​te leggen om in Ierland te werken. "Ierland is verreweg het gemakkelijkste om binnen te komen van alle westerse Engelstalige landen voor Zuid-Afrikaanse artsen", zei hij. De belangrijkste reden waarom artsen Zuid-Afrika verlaten, is de criminaliteit. Ierland biedt hen de vrijheid om te gaan hardlopen of wandelen zonder constant bang te hoeven zijn voor hun veiligheid. Nu veel lokale zorgmedewerkers te maken hebben met werkloosheid, is emigreren naar Canada, Australië of de Verenigde Staten aantrekkelijk. Deze landen bieden aanzienlijk betere werkzekerheid, groeimogelijkheden en algemene veiligheid dan Zuid-Afrika. "Eén op de vier e-mails die we ontvangen, is afkomstig van een zorgprofessional die wil emigreren", aldus Nicholas Avramis, consultant bij Beaver Immigration. Canada, dat kampt met een tekort van 60.000 verpleegkundigen en 10.000 huisartsen, is een aantrekkelijke emigratiebestemming geworden voor Zuid-Afrikaanse zorgmedewerkers. In 2024 had Canada al meer dan 7.781 tijdelijke werkvergunningen verstrekt aan Zuid-Afrikanen, waarvan 600 voor zorgprofessionals", aldus Avramis.

Een nieuwe online supermarkt “Still Good” verkoopt afgeprijsde, bijna verlopen en overtollige producten in Zuid-Afrika met wel 65 % korting. De start van de nieuwe onderneming was in mei 2025 en in slechts 6 maanden hadden deelnemende klanten bijna 4 miljoen Rand bespaard. Still Good heeft momenteel al 174 verkooppunten in Pick n Pay, Spar en Food Lovers Market supermarkten. CEO Steffen Burrows vertelt, dat zijn onderneming een direct antwoord is op de stijgende kosten van levensonderhoud en vraag naar goedkopere levensmiddelen en huishoudelijke artikelen. Belangrijkste doel is het terugdringen van voedseloverschotten.

Bij zijn eerdere werkzaamheden constateerde hij hoeveel in goede staat verkerende producten er weggegooid moesten worden. Er zijn supermarkten die elke dag zo’n 10 % van hun producten moeten weggooien. Zo kwam hij op het idee daar iets aan te doen. Aanvankelijk kochten de klanten een zogenaamde “mistery bag”. Ze wisten niet wat er in de zak zat. Elke zak bevatte een verrassende selectie van in prima staat verkerende levensmiddelen, verse producten en bakkerswaren, maar geen vlees en gebak. Ook cosmetische- en toiletartikelen, electronica en parfum. “Deze overtollige producten komen allemaal van leveranciers en supermarkten, die teveel geproduceerd of ingekocht hebben”, verklaarde Burrows.

De “best before Date” vermelding wil nog niet zeggen dat het product niet meer veilig te gebruiken is. “Nu is de verkoop uitgebreid met online aanbiedingen die via de Still Good-app te bestellen zijn en via het kluisjessysteem van een koeriersbedrijf bezorgd kunnen worden. Het is een win-win situatie voor de klant, voor de productiebedrijven en voor de planeet. Anders zouden deze goederen weggegooid worden”, aldus Steffen Burrows !

Afrikaans woordenboek:

môre-oormôre  =  binnenkort

 

" Een rare koffieboon ! "

Verkeerd vertaald in het Nederlands (een rare koffieboon) is het tegenwoordig een ongepast scheldwoord en kan het beter maar niet gebruikt worden als je niet voor een rechtbank wilt verschijnen. Maar in het Engels heeft “rare” de betekenis van “zeldzaam”. Ballito, een stad op ongeveer 40 kilometer ten noorden van Durban in KwaZulu-Natal, staat bekend als een populaire bestemming voor rijke Zuid-Afrikanen, maar het is ook een belangrijke locatie voor de teelt en productie van de zeldzaamste koffie ter wereld. De stad werd in 1954 gesticht door de Glen Anil Development Corporation en de naam is geïnspireerd op een advertentie voor Ballito-kousen van Ballito Hosiery Limited uit St. Albans, Engeland. Het gebied begon als een suikerrietplantage van Basil Townsend, bekend als de Compensation Beach Farm. Hoewel Ballito bekend staat om de vraag naar vakantiehuizen en de groei van de vastgoedmarkt, speelt de regio ook een belangrijke rol in de teelt van Coffea racemosa, die wordt beschouwd als de zeldzaamste koffieboon ter wereld. Deze soort is inheems in Zuidelijk Afrika, maar blijft extreem schaars vanwege het unieke klimaat dat nodig is om te groeien.

In een interview vertelde Charles Dennison, de oprichter van Cultivar Coffee en Racemosa Coffee, dat zijn betrokkenheid bij de teelt van deze zeldzame koffiesoort in Zuid-Afrika begon met academisch onderzoek. Tijdens zijn masterstudie koffiekunde, terwijl hij door Afrika reisde, kwam hij verwijzingen tegen naar een weinig bekende soort. "We lazen over een unieke koffiesoort, en dus zijn mijn familie en ik gaan kijken of we deze bomen konden vinden," zei hij. "Ze zijn extreem zeldzaam. Ze staan ​​op de rode lijst van de Internationale Unie voor Natuurbehoud (IUCN), net als de zwarte neushoorn." Nadat ze uiteindelijk zaailingen hadden gevonden, begonnen Dennison en zijn familie de planten te kweken en hebben ze de afgelopen tien jaar zo'n 15.000 bomen vermeerderd.

De plaatsen Hluhluwe en Ballito staan ​​bekend als de belangrijkste locaties waar de bomen in het wild voorkomen en worden geteeld. Hij voegde eraan toe dat de productie zeer beperkt is. “Het is een boom die heel langzaam groeit. Hij is erg moeilijk te vermeerderen, daarom is hij zo zeldzaam in het wild”, aldus Dennison. De smaak van de koffie is ook uniek. “Het is compleet anders dan welke koffie dan ook die ik ooit geproefd heb”, zei hij. Vanwege de zeldzaamheid en de prijs wordt het grootste deel van de koffie geëxporteerd. “ Voor een vijfponds pak wordt minstens $1200 betaald.Helaas is het voor ons als Zuid-Afrikanen moeilijk om ons zo'n koffie te veroorloven”, zei hij. Hij voegde eraan toe dat het grootste deel geëxporteerd wordt en dat zijn plantages vorig jaar bonen verkochten aan zeer exclusieve koffiebranders in 15 verschillende landen. De productievolumes benadrukken ook hoe schaars dit type koffie is. “In 2025 produceerden we 350 kilogram, wat een kleine koffiezaak in een jaar gebruikt”, aldus Dennison.

Hoe vaak ik al gemeld heb dat er veel te weinig neerslag valt in Montagu, weet ik echt niet, maar nu meld ik het omgekeerde. Terwijl de noordelijke provincies al enkele weken grote hoeveelheden regenwater te verwerken kregen, was het bij ons kurkdroog. Maar nu is onze provincie aan de beurt. Het begon met hoosbuien bij Kaapstad en daar bleef het niet bij. In twee dagen tijd viel er zelfs in Montagu meer dan 100 mm regen. Dat gebeurde gelukkig niet in de vorm van hoosbuien, maar een voortdurende "rustige"  regenval. Dat leidde hier daarom ook niet tot grote overlast en schade. Anders was het in de regio Worcester - Robertson. De hoofdwegen waren gedurende enkele dagen niet of nauwelijks te gebruiken. Bomen raakten ontworteld en grote hoeveelheden riet en modder maakten de doorgang onmogelijk.

McGregor was van de buitenwereld afgesloten en met name de Breede rivier deed zijn naam eer aan. De overstromingen in Robertson en Bonnievale waren gigantisch. De aan de rand van Robertson gelegen woonwijk met luxe woningen stond compleet onder water. In sommige huizen steeg het waterpeil tot 120 cm. Wijngaarden liepen onder en bekende wijnbedrijven als Viljoensdrift en Van Loveren stonden volledig onder water. 

Het is nu droog en langzaam zakt het water, maar het zal nog wel een tijd duren voor het waterpeil weer normaal is. Er wordt op veel plaatsen hard gewerkt om wegen weer begaanbaar te maken. Maar voor de getroffen mensen en bedrijven zal het nog lang duren voor de schade hersteld is. De natuur heeft een groot herstellingsvermogen en het grondwaterpeil zal wel weer in orde zijn, maar wat van de (kleine) dieren, die niet konden ontsnappen aan de enorme watermassa ! 

Afrikaans woordenboek:

In warm water wees  =  in moeilijkheid verkeren

" Vaaljapie "

Van 7 t/m 9 mei  was er weer de jaarlijkse boekenmarkt ten bate van het "Eseltjiesrus-projek". Van ver buiten onze regio komen belangstellenden en iedereen vindt er wel leesmateriaal, dat voor kleine prijsjes te koop is. De meeste boeken gaan van de hand voor R.30 (= euro 1,50). Er zijn ook zeldzame boeken, die voor een hogere prijs weg mogen en dat gebeurde via een schriftelijke veiling. Om op elke van de 3 marktdagen alle bezoekers een kans te geven op de beste exemplaren, wordt er dagelijks een nieuwe voorraad te koop aangeboden. Om onze overvolle boekenkasten wat ruimte te geven, leveren wij elke keer een aantal van onze boeken in. Dat er dan ruimte in onze boekenkasten vrijkomt ddurt niet lang, want ook elke keer komen we weer met "nieuwe" boeken thuis. Maar het steunen van dit mooie project vinden wij het belangrijkste. Hieronder staat in het kort iets over heet ontstaan van "Eseltjiesrus":

(Foto hierboven: David Kramer, onze beschermheer, bij de opening van het opvangcentrum in november 2007) 

In 2001 reageerden Dr. Johan en Annemarie van Zijl uit het dorp McGregor in de West-Kaap van Zuid-Afrika op een verzoek van de SPCA om onderdak te bieden aan twee zwaar verwaarloosde ezels. De twee dieren arriveerden en kregen de namen Vaal en Japie - "vaaljapie" is een Afrikaanse term voor goedkope, alledaagse wijn. Al snel bleek dat er nog veel meer ezels waren die eveneens dringend behoefte hadden aan voedsel, water, onderdak en verzorging. De droom van een ezelopvangcentrum was geboren. 

De ervaring met de eerste twee ezels diende in feite als pilotproject voor het ezelopvangcentrum Eseltjiesrus. In deze periode hadden veel meer mishandelde, afgedankte en bejaarde ezels opgevangen kunnen worden, maar door ruimtegebrek en beperkte middelen was dit nog niet mogelijk. Er werden, met de nodige moeite, pleeggezinnen gevonden voor deze ezels. In april 2007 arriveerde als eerste Adam vanuit Zoar (nabij Ladismith), kort daarna gevolgd door Ida en Thabo, werkezels uit de omgeving van McGregor. Andere ezels volgden, afkomstig uit plaatsen als Somerset West, Kaapstad, Wellington en Atlantis. Eseltjiesrus Donkey Sanctuary werd in november 2007 officieel geopend voor het publiek door David Kramer, onze beschermheer. 

"vaaljapie" is eigenlijk een bijzonder woord. Ons onmisbare "Afrikaans-Nederlands woordenboek" verschaft de volgende uitleg: "japie" wordt omschreven als een simpele ziel, een boerenpummel. Vaal betekent kleurloos, saai, truttig. De ezel Vaal kreeg zijn naam omdat hij onbestemd van vachtkleur was en Japie werkte als trekdier op een boerderij.

Sanja's moeder is deel van de familie van Draanen. Deze redelijk talrijke familie heeft de goede gewoonte om regelmatig een reünie te houden. Helemaal niet zo eenvoudig omdat er nogal ver weg wonende leden zijn, onder andere uit Curacao, Australië, India en Zuid-Afrika. Toch verzamelden zich zondag 10 mei ongeveer 30 personen op de afgesproken locatie. Sanja was daar ook present, omdat deze dag  midden in haar Nederlandse verblijf viel. Het weer werkte gelukkig redelijk mee, waardoor het een geslaagde dag geworden is ! 

Montagu is gezegend met een aangenaam klimaat: De ons dorp omringende bergen zorgen voor  warme zomers en zachte winters. Maar diezelfde bergen belemmeren de regenwolken, waardoor er de meeste jaren een  tekort aan regenwater is. De regen valt voornamelijk in de herfst-winterperiode. Daar zitten we momenteel in en we hebben toch een grote hoeveelheid water over ons heen gekregen. In het noorden van Zuid-Afrika regent en stormt het al weken met grote overstromingen en waterschade. 

Maar de afgelopen week waren we hier aan de beurt met de regio Kaapstad als zwaarst getroffen gebied. Maar ook in naburige gemeenten Worcester en Robertson hebben grote overstromingen plaats gevonden. Ook bij ons viel uitzonderlijk veel regen. Gemiddeld valt er bij ons 300 mm, maar voor dit jaar zitten we nu al op die hoeveelheid. De verwachting is, dat dit wel een heel nat jaar gaat worden. Schade hebben wij nauwelijks: een afgebroken tak van de Yuca boom lag in het zwembad en enkele plantenpotten lagen verspreid over ons terras !

 

Afrikaans woordenboek:

Skoonveld wees  =  snel verdwenen zijn

" Opstand in Montagu "

Montagu doet elk jaar mee aan de verkiezing van "Beste dorp in de West-Kaap." En al meerdere keren behaalde ons dorp de eerste prijs. Dat is goed voor het toerisme, de woningmarkt en vooral de gemeente. Met name streelt het het ego van de burgemeester en zijn ambtenaren. Maar dit jaar gaat Montagu geen eerste prijs behalen. Wel maakt ons dorp kans op de eerste prijs bij de verkiezing van "Dorp met de grootste stankoverlast !

Wat is er aan de hand: De waterzuiverings pomp voor heel Montagu-Zuid en Centrum, die in 2015 nieuw geïnstalleerd is, was van het begin af aan al iets te klein voor het dorp. Door meer bebouwing, maar vooral door het niet plegen van onderhoud aan de pompinstallatie, functioneert die nauwelijks meer. Voeg daarbij de volledig door riet en vuilnis verstopte rivieren, die dwars door Montagu stromen, dan is het duidelijk waar de intens vieze stank vandaan komt en waardoor die veroorzaakt wordt. Een boer, die geheel vrijwillig riet gemaaid had en een totaal verstopte rioolbuis eigenhandig had open gemaakt, kreeg vaan de Munisipaliteit te horen daat bij een volgende "overtreding" hij een zware boete zou krijgen.

Maar momenteel zijn de rapen gaar. Op de app "Montagu Communications" regent het klachten en omdat de Munisipaliteit niet voldoende reageert, wordt er geëist, dat de burgemeester en enkele ambtenaren op korte termijn een vergadering gaan beleggen om tot een oplossing te komen. Het is niet alleen de stank, maar de gezondheid van mens en dier die ook in het geding is. Komt er geen actie, dan zal er opgeroepen worden tot "burgerlijke ongehoorzaamheid". Het volk komt dan met allerlei acties en de plaatselijk, regionale en landelijke media (pers en TV) zullen enthousiast het hele land informeren over de "Parel van de West-Kaap". De burgemeester en het ambtenarencorps zullen bepaald niet blij zijn met deze negatieve aandacht voor Montagu en de eerste prijs bij de verkiezing "Beste dorp van de West-Kaap" kunnen ze op hun buik schrijven en gaat als rook reuk op in de lucht! 

“eThekwini (Durban) en Mangaung (Bloemfontein) hebben de twijfelachtige eer de twee steden met de meeste lekkages in Zuid-Afrika te zijn, met meer dan 40% van hun gezuiverde leidingwater dat verloren gaat. Meer dan 171 miljoen kubieke meter schoon leidingwater verdwijnt als gevolg van gesprongen gemeentelijke leidingen, lekkende afsluiters of overlopende reservoirs. Dit kwam aan het licht nadat Daily Maverick de gemeente eThekwini had verzocht om een ​​kopie van de meest recente waterbalans van de stad. eThekwini leek echter terughoudend om de informatie te verstrekken, waar we meer dan een maand geleden (26 maart) om hadden gevraagd. Later, na herhaalde verzoeken, zei stadswoordvoerder Gugu Sisilana dat het zeer technische karakter van de gevraagde informatie mogelijk verkeerd geïnterpreteerd zou kunnen worden Sisilana stelde voor om de informatie in plaats daarvan bij het nationale ministerie van Water en Sanitaire Voorzieningen te verkrijgen.”

“Dus dat hebben we gedaan: Het Department of Water and Sanitation leverde een tabel met waterverliezen voor acht van de grootste metropolen van Zuid-Afrika, waaruit duidelijk blijkt dat eThekwini landelijk het grootste volume water verliest door fysieke lekkages. In Johannesburg wordt bijna de helft van het geleverde water nu als waterverlies geclassificeerd, waarbij iets meer dan een kwart van de verliezen te wijten is aan fysieke lekkages. De metropool met de op twee na slechtste cijfers is Nelson Mandela Bay (Port Elizabeth, e.o.), waar meer dan 53% van de watervoorziening als waterverlies werd geclassificeerd (waarvan bijna 35% te wijten is aan fysieke lekken). Onder de grote steden heeft Kaapstad het laagste waterverlies-percentage (24%), waarvan 20,4% te wijten is aan lekkages.” Aldus Tony Carnie, journalist Daily Maverick.

Afrikaans woordenboek:

Jy moet kophou soos 'n dronk weeluis = Concentreer je