" Italië in de Tweede Wereldoorlog "

Over de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog zijn duizenden boeken geschreven, waardoor we er tamelijk veel van afweten. Anders ligt het met de Italianen in diezelfde oorlog. Wat de Duitsers betreft, speelde de oorlog zich grotendeels in Europa en Rusland af, maar Italië vocht een oorlog uit in Noord-Afrika. Ver weg van ons en daarom was er ook veel minder over bekend. Uiteindelijk konden de Italianen zelfs met hulp van Duitsland deze strijd niet winnen en honderdduizenden Italiaanse militairen werden krijgsgevangenen en kwamen onder andere in Zuid-Afrika in kampen terecht. 

Zo kwamen er 93.000 in "Kamp Zonderwater" bij Pretoria terecht om vandaar verspreid te worden over heel het land. Krijgsgevangen te zijn is natuurlijk nooit prettig, maar Zonderwater wordt wereldwijd als het meest humane oorlogskamp beschouwd. De gevangenen werden te werk gesteld in de landbouw, maar het bleken ook goede wegenbouwers. In 1945 mochten zij terugkeren naar hun vaderland, maar vanwege hoge werkloosheid na de oorlog, kwamen er heel wat weer terug naar Zuid-Afrika. Nu niet meer als krijgsgevangenen, maar als werkers in vaste dienst met een vast salaris. Dit is in het kort het verhaal van de zogenaamde "Italiaanse Prisoners of War". 

Nadat ik een verhaal geschreven had over de Engelse schrijver Francis Brett Young, die van 1948 tot 1954 in het huis gewoond had waar wij nu al 13 jaar verblijven, werd ik door Rudi Allmayer gevraagd om een verhaal te schrijven over de Italiaanse krijgsgevangenen die in onze regio gewerkt hadden ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Dat sprak me wel aan, maar ik had geen idee dat er zoveel tijdrovend onderzoek en schrijfwerk mee gemoeid was. Het heeft me af en aan ongeveer een jaar gekost, maar begin november was het klaar. Het is sinds vorige week zondag onder nummer 121 gepubliceerd op de volgende website:  www.montagmuseum.co.za/stories. In een week tijd is het al door meer dan 400 mensen bekeken. Wie geïnteresseerd is, moet maar eens kijken !

4. Aan het werk en het huis uit: 

In augustus 1971 ben ik als jonge, pas afgestudeerde leerkracht aan de slag gegaan op de Titus Brandsmaschool in Helmond. Een goede naam had Helmond in die tijd niet en mijn vader reageerde nogal neerbuigend: “Helmond, kun je nou helemaal nergens anders aan de slag dan in Helmond ! “

Maar ik had het prima naar mijn zin in die armzalige stad. Zó goed zelfs, dat ik een paar jaar later, in 1975, het ouderlijk huis verliet en een nieuwbouw flat huurde aan het Van Deutekomplein in datzelfde Helmond. Het was een mooie, grote driekamerflat met op de begane grond een berging en daar ontstond mijn probleem. Om in de berging te komen moest er twee keer een haakse draai gemaakt worden om de berging te bereiken en dat ging absoluut niet met de grote Kawasaki. Die bleef dus noodgedwongen in Geldrop onderdak houden, maar aangezien ik geen auto had moest ik steeds eerst op de fiets naar Geldrop trappen om motor te gaan rijden om daarna weer op de Gazelle terug naar Helmond te fietsen.

Dat heeft niet al te lang geduurd. Er moest iets gebeuren. Er werd een tweedehandse BMW 2002 auto gekocht en een aanhanger en Leo ging zijn geluk beproeven als motorcrosser. De Kawasaki werd met geld toe geruild op een niet al te frisse CZ 250 cc crossmotor. Het werd niet echt een succes, want onder andere de schokbrekers waren aan vervanging toe en die ging Leo even halen bij Voss-Oss. Nou ja, zo ver kwam hij niet, want in de buurt van het plaatsje Vorstenbosch raakte onze coureur met vader’s Dafje 55 van de weg en het Van Doornes Automobieltje kwam liggend op de zijkant in de pas rijkelijk bemeste koeienwei tot stilstand. Ik kwam met de schrik vrij, maar het Dafje had nogal een andere vorm gekregen en moest vervangen worden door een nieuw, oranje exemplaar. Vermeldenswaard is ook nog, dat ik uren bij een vriendelijk boeren echtpaar heb zitten wachten tot mijn vader en zus Maria me gevonden hadden en naar huis brachten. Het mag duidelijk zijn, dat er van nieuwe schokbrekers kopen die dag niets terechtgekomen is.

De aftandse CZ werd ingeruild voor een nieuw exemplaar van het zelfde merk, maar al snel werd duidelijk dat ik geen grootse dingen met deze voor mij veel te snelle crosser kon doen. Er moest een nieuwe komen en ik kon met bijna gesloten portemonnee een nieuwe OSSA 250 cc crossmotor kopen bij motorzaak Heystek in Zundert.  

Aan deze motor lag het ook echt niet en uiteindelijk kwam bij mij het inzicht, dat ik geen droog brood kon verdienen met crossen en beter toch maar voor de klas kon blijven staan. Toen korte tijd later ook nog mijn BMW auto + aanhanger 's nachts vanaf het Van Deutekomplein gestolen werden en de auto korte tijd later uitgebrand op het woonwagenkamp in Sambeek terug gevonden werd, was het me duidelijk, dat het roer helemaal om moest. Gelukkig vergoedde de verzekering voor de gestolen spullen en er kwam een andere BMW auto, maar geen motor. Volgende week deel 5: Het bloed kruip waar het niet gaan kan !

Tenslotte: 

Wat doen "normale mensen" op Eerste Kerstdag? Sommigen gaan naar de kerk, maar dat zijn er steeds minder. De meesten hebben al maanden vantevoren een plek besproken in een overvol restaurant om daar een veel te dure, kwalitatief vaak matige maaltijd te gaan nuttigen, terwijl schreeuwende en rennende kinderen de sfeer danig verstoren. Daar doet Leo dus niet aan mee.  Hij is al enkele dagen bezig om een lekkage (van het door hem zelf overigens nooit gebruikte zwembad) te repareren en dan moet er natuurlijk weer geverfd worden. Dat is wat Leo op Eerste Kerstdag gedaan heeft, terwijl iedereen hem volkomen misplaatst een gelukkig Kerstfeest toewenst. 

Deze niet-zwemmer vindt, dat heel veel kerst- en nieuwjaarswensen sterk lijken op kerstbomen; ze zijn zo afgezaagd !

Afrikaans woordenboek:

Iemand is deur die kraaie bespreek  =  iemand is doodmager

" 16 December "

Johannesburg - Zuid-Afrikanen kunnen genieten van een verlengd weekend gezien Day of Reconciliation of Verzoeningsdag op een maandag valt. Dat is meteen ook het begin van de vakantie gezien de meeste bedrijven de deuren sluiten tot begin januari.

Sinds 1995 na het einde van apartheid werd deze dag een officiële feestdag ter promotie van verzoening en nationale eenheid in het land. De toenmalige overheid koos deze datum, omdat het voor de verschillende bevolkingsgroepen een belangrijke betekenis had. Tot op heden is het voor de ene een dag waarop reflectie centraal staat, voor anderen blijft het een dag waarop ze terugkijken naar het traject dat de jonge democratie heeft afgelegd en een minderheid vraagt zich af of er wel iets valt te vieren na 30 jaar democratie.

16 december werd gekozen als dag van verzoening omdat er twee belangrijke historische gebeurtenissen plaatsvonden. De eerste was de slag bij Bloedrivier van 16 december 1838 tussen de Voortrekkers en de Zoeloes. De Voortrekkers waren het binnenland ingetrokken op zoek naar land en hoopten om zich te vestigen op het land waar de Zoeloes zich al hadden gesetteld. Piet Retief, leider van de Voortrekkers ging akkoord om te onderhandelen met Dingane, chief van de Zoeloes. Door een misverstand over de bedoelingen van Retief, besloot Dingane om Retief en een honderdtal van de voortrekkers in de val te lokken en de vermoorden. Dat was de directe aanzet tot de slag bij bloedrivier waar 470 voortrekkers het opnamen tegen een leger van 10.000 Zoeloes. Dankzij het gebruik van wapens met buskruit konden de voortrekkers de slag winnen. Deze belangrijke overwinning werd bij de voortrekkers gevierd als geloftedag.

Op 16 december 1961 vond er een andere belangrijke gebeurtenis plaats, namelijk de oprichting van Umkhonto we Sizwe of Speer van de Natie, de militaire vleugel van het ANC. Tot op dat moment had het ANC door passieve weerstand gestreden tegen het apartheidsregime, maar tijdens het vreedzaam protest van Sharpeville in 1960 werden de betogers zonder aanleiding neergeschoten door de politie. Passieve weerstand bleek geen efficiënte methode om een einde te maken aan apartheid. Leden van Umkhonto voerden sabotage uit, maar door problemen binnen de organisatie en de arrestatie van de leiders in 1963 was de organisatie niet voldoende doeltreffend. Desondanks bleef de organisatie hun ontstaan op 16 december 1961 vieren.

Gezien 16 december door verschillende bevolkingsgroepen als een belangrijke datum in de geschiedenis werd aanzien, werd deze symbolische dag gekozen om verzoening en nationale eenheid van het nieuwe democratische Zuid-Afrika te promoten.

3. Tijd om te upgraden:

Het was de tijd dat er nog geen snelheidsbeperking was en vroeg op een zaterdagochtend reden we met z’n vieren naar de TT van Assen. Op de snelweg in de buurt van Nijmegen kwamen twee politieagenten in een Porsche ons vergezellen en wenkten ons om een wedstrijdje te doen. Dat was niet aan vreemden gezegd. Tot 185 km op de teller kon ik de Porsche bijhouden, maar toen gingen de agenten er van door. Die kon ik niet bijhouden. 

Het motorblok van de Kawasaki was geweldig, maar het rijwielgedeelte kon al dat vermogen niet goed aan. Er gebeurden wereldwijd nogal wat ernstige ongelukken, waardoor deze motor de bijnaam kreeg van “Widow Maker”. Ik heb er geen ongelukken mee gehad, maar het gezwabber bij stevige snelheden was toch wel beangstigend en toen ik in een Engels motorblad las, dat de firma Rickmann-Metisse speciale frames bouwde waar het Kawasaki motorblok ingebouwd kon worden, schafte ik met mijn laatste spaargeld zo’n fraai vernikkeld frame aan. 

Mijn motoren waren steeds in onderhoud bij de Geldropse monteur Willy van Wanrooij en hij heeft de ombouw netjes voor een vriendenprijs voor mij gedaan. Het was de enige in Nederland en kreeg een ereplaats op het podium tijdens de jaarlijkse drukbezochte Motor Kerst Show in zaal Adelaars in Geldrop. Er werden aardig wat foto’s van mijn Kawasaki-Metisse gemaakt, maar helaas heb ik er zelf geen enkele in mijn bezit en ook op internet is er geen te vinden. Deze motor stuurde geweldig, maar ik lag niet erg gemakkelijk voorover gebogen op deze snelle rakker. Zo werd rijden wel erg inspannend met name als ik eens op mijn gemak wilde toeren. 

Bovendien kwam in 1967 een fantastische nieuwe, moderne Honda 750 cc viercilinder uit. Op dat moment kwam er in Oss een nieuwe motorzaak Voss-Oss, gerund door een jong en enthousiast  echtpaar. Bij het zien van de Honda was ik - en velen met mij - verkocht. Probleem was, dat ik ging voor de metallic blue uitvoering en die was wel in Frankrijk, maar niet in Nederland te koop. Die moest besteld worden en levering  was moeilijk en kon wel enkele maanden duren. 

Laat er in diezelfde tijd nu een Kawasaki 900 cc viercilinder op de motormarkt komen. Voss-Oss was de eerste zaak die er één had staan en op mijn vraag of ik de koop van de Honda kon annuleren en in plaats daarvan de Kawasaki 900 nemen, vond men dat geen probleem. Enkele dagen later werd de Kawasaki-Metisse ingeruild en reed ik op mijn nieuwe aanwinst terug naar Geldrop.  Het was een geweldige motor en dat vond men in heel de wereld. Het was op dat moment de snelste motor die er te koop was. Al spoedig kreeg deze geweldenaar de bijnaam: “King of the Road”. Volgende week volgt deel 4: Aan het werk en het huis uit.

Afrikaans woordenboek: 

Sy kop is van koper en sy gat is van goud = hij is verwaand

" Zie ginds komt...de Kerstman ! "

"Sinterklaas, wie kent hem niet", zong de band "Het Goede Doel" al in 1987. Nou, hier in Zuid-Afrika zijn er miljoenen mensen die Sinterklaas niet kennen. Een feest ter ere van de Goedheiligman is er dus echt niet. Behalve bij ons. Elk jaar organiseert Sanja een feestje ter gelegenheid van de verjaardag van de Sint. Alle Nederlanders waarmee wij hier contact hebben, worden uitgenodigd. Dat gaat zo al jaren en dus ook vorige week donderdag. Tien personen deden zich die ochtend te goed aan speciaal uit Nederland meegebrachte lekkernijen zoals peper - eh- kruidnoten, marsepein, chocoladeletters en nog wat ander snoepgoed. Met sinterklaasliedjes op de achtergrond werd het een gezellig samenzijn. Het viel ons wel op, dat de teksten van de sinterklaasliedjes gemoderniseerd zijn. Zwarte Piet werd Piet en in geen enkel lied werd Piet nog een knecht genoemd !

Na het vertrek van alle genodigden hebben we snel alles opgeruimd en vroeg Sanja een paar uur later aan mij om de kerstboom te voorschijn te halen. Die staat nu al enkele dagen opgetuigd op het vaste plekje in de woonkamer. Onze pup Kaya kijkt haar ogen uit. Die is dol op allerhand "speelgoed", maar tot nu toe staat de boom nog netjes overeind en heeft onze hond nog niet gevoetbald met de kerstballen. Ook het snoer van de kerstboomverlichting is nog heel. In tegenstelling tot Sinterklaas krijgt het kerstfeest hier wel de nodige aandacht. Dat begint op 15 december. De grote vakantie-trek gaat vanaf die datum beginnen. Bedrijven, overheid, winkels en scholen sluiten hun deuren, want op die datum beginnen ze aan hun zomervakantie en die duurt tot half januari !

                                          

Deel 2: Mijn eerste motor: 

Vorige week eindigde ik met het halen van mijn motorrijbewijs. Wél een rijbewijs, maar geen motor; dat kan natuurlijk niet. Opnieuw ondersteunde mijn vader me weer vanwege door mij verricht hovenierswerk, dat vooral bestond uit helpen bij het knippen van de heggen in de wijk Braakhuizen.

Dat knippen gebeurde op een zeker moment met een nieuwe, motorische heggenknipper van het merk Landré & Glinderman. Dat apparaat stond meer stil dan dat het knipte. Telkens brak de aandrijving en moest overgegaan worden op het al oude handwerk. Mijn taak was voornamelijk het meehelpen met het opruimen van het vele heggenknipsel. De helft had ik gespaard en de andere helft zou vader betalen. In Best zat “Huibers Motoren”, een motorzaak met nogal wat Engelse motoren  en vol verwachting reden we  naar Best. Al snel had ik mijn keuze gemaakt. Het moest een BSA Golden Flash met maar liefst 500 cc worden. Maar dat feest ging helaas niet door. “Veel te zwaar en veel te snel”, was mijn vaders (ver-)oordeel.

Dan maar eens een kijkje gaan nemen bij Riemersma Motoren op de Kleine Berg in Eindhoven. Die was dealer van Japanse motoren en daar stond een bijna nieuwe 250 cc Yamaha. Een grote bromfiets leek het me. Maar mooi was hij wel. Snel werd de koop gesloten en de Zündapp kon ingeruild worden.

Dat die Yamaha heel wat sneller was dan de bedaagde BSA wist mijn vader gelukkig niet. De eerste verre rit leverde me gelijk een snelheidsbekeuring op. Ik was op weg naar de motorcross in Markelo. “Je bent hier niet op het circuit van Assen”, was het commentaar van oom agent en schreef een bekeuring uit die me 60 gulden kostte.  

Jack Castelijns, de broer van mijn vriendin Kitty, wilde niet achterblijven en schafte ook een motor aan. Dat was een Honda CB77, met twee cilinders en een inhoud van  305 cc. Toen hij echter bij een van de eerste ritten in de berm terecht kwam en tegen de vangrail tot stilstand kwam, was de interesse in een motor voor hem meteen voorbij. Zowel Jack als de Honda waren gelukkig nauwelijks beschadigd. Die Honda, daar had ik wel  een oogje op. Er werd een deal gesloten en ik reed een plezierige tijd op de Honda, maar na twee jaar was ik wel een beetje uitgekeken op die motor. Met enkele vrienden gingen we in de weekenden naar motorraces en ik was met mijn Honda-tje de langzaamste. 

Het werd tijd om te upgraden. Ik kwam in contact met Kees van de Ven, een Eindhovense coureur en autohandelaar. Hij had een Kawasaki 500 cc driecilinder ingeruild en wilde die wel aan mij verkopen. Zo werd de Honda ingeruild en reed ik in de weekenden voortaan voorop, want de Kawasaki was bloedsnel voor die tijd met een topsnelheid van bijna 200 kilometer. 

Volgende week volgt Deel 3: Van een "Widow Maker" tot de "King of the Road"

Afrikaans woordenboek:

die breë weg  =  het pad naar verderf

" Niet welkom ! "

Het is elke keer weer een indrukwekkend verschijnsel wanneer onze cactussen hun bloemenpracht tonen. De "Queen of the Night", ook wel Torch Candle genoemd, heet officieel Trichocereus Spachianus en is voor het eerst in 1839 beschreven door de Franse botanicus Charles Antoine Lemaire ter ere van zijn landgenoot Edouard Spach. Hoe deze soort in Zuid-Afrika gekomen is, is niet bekend, maar je vindt ze op heel veel plaatsen en het worden er steeds meer. In onze tuin staan er minstens 130 en ook daar worden het er steeds meer.

Deze keer telde Sanja 88 prachtige witte bloemen. Geen record, want dat staat op maar liefst 135 bloemen in één keer. Maar met 88 zijn we ook meer dan tevreden en de insecten ook, want die kwamen in groten getale op de bloemen af. De cactus kan tot wel twee meter hoog worden. Jammer is het wel, dat de bloeitijd zo kort is. De bloemknoppen verschijnen een paar dagen eerder en dan op een vroege avond gaan die open en verschijnt de fraaie, geurige bloem. Een lang leven is die niet beschoren, want de volgende dag is al het moois al weer voorbij. 

Toch is niet iedereen blij met deze cactus-soort. Wetenschappers noemen de "Queen of the Night" een zogenaamde "alien invader" ofwel een ongewenste indringer. Deze cactus komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika, meer speciaal uit West-Argentinië en verspreidt zich zeer snel in delen van Zuid-Afrika. Deze cactussen concurreren met inheemse soorten. In de savanne groeien zij onder de kruinen van bomen, waardoor huisdieren en wilde dieren geen toegang hebben tot schaduw. Waar het echte plagen beginnen te worden, vermindert de draagkracht van het land en kunnen de vele stekels verwondingen veroorzaken bij grazende dieren (trouwens ook bij een tuinman zoals ik😒). Verwondingen door de stekels zijn niet alleen pijnlijk, maar zijn ook giftig en kunnen leiden tot ontstekingen. Op de Zuid-Afrikaanse lijst van indringerplanten staan heel wat planten, struiken en bomen, zoals ook de Oleander, Bougainvillea en de Jacaranda boom.

Tenslotte: Vorige week heb ik al aangekondigd om mijn motorleven eens op papier te zetten en dat heb ik de afgelopen dagen gedaan. Hier volgt deel 1:

1. Mijn gemotoriseerd leven:

Mijn eerste ervaring met een gemotoriseerd vervoermiddel begon in 1965. Op 16 jarige leeftijd ging de fiets aan de kant en moest er een bromfiets komen. Ik had in een aantal vakanties meegeholpen in het hoveniersbedrijf van mijn vader en als dank voor bewezen diensten gingen we samen op zoek naar een bromfiets. Een nieuwe was te duur, maar neef Wim, de zoon van ome Jan en tante Anna van Stiphout in Boxtel, had een in goede staat verkerende bromfiets en wilde die wel verkopen. Het bleek een Zündapp te zijn en die zag er heel goed onderhouden uit. Een proefrit verliep heel tevredenstellend en de koop werd gesloten. Voor 600 gulden reed ik gemotoriseerd.

Dat die Zündapp een zogenaamde “dikke uitlaat” had, die iets meer snelheid leverde en ook een pittiger geluid maakte, was voor mij mooi meegenomen, maar daar dacht een onverlaat op een avond in Eindhoven ook zo over. Na de dansles bij Van Vuren wilde ik naar huis en startte de bromfiets, die met een enorme herrie tot leven kwam. Onderzoek maakte duidelijk, dat de “dikke uitlaat” verdwenen was. Naar huis lopen was natuurlijk geen optie en met veel te veel lawaai reed ik terug naar Geldrop. Daags daarna werd er bij Pauke van Lieshout op de Mierloseweg een nieuwe, gewone uitlaat  gekocht. Een week later kreeg ik tijdens de dansles te horen, dat ik niet de enige was geweest die met diefstal te maken had. Meerdere personen bleken slachtoffer geworden te zijn van de onverlaten. Ik zat intussen op de kweekschool Hemelrijken en moest een praktijk-stage lopen op een lagere school aan de Zeelsterstraat. Toen ik op een ochtend stopte bij de school, stopte een politieauto achter me ook en kreeg ik ten overstaan van enkele leerkrachten en minstens 100 leerlingen een fikse bekeuring vanwege te snel rijden !

Na drie jaar met tevredenheid en zonder ernstige ongelukken met de Zündapp gereden te hebben met slechts één keer een minimaal schuivertje, kreeg ik belangstelling voor het snellere werk. Toen ik 18 jaar was, liep ik namelijk tegen mijn eerste vriendinnetje aan. Dat was Kitty Castelijns uit de Fleskensstraat. Haar vader had een technische baan bij Philips in Eindhoven en reed elke werkdag op een reeds op gevorderde leeftijd zijnde Engelse BSA naar de gloeilampenfabriek. Met grote interesse keek ik telkens naar die “machtige 500 cc motor”. 

Reden voor mij om eens te kijken of er een motorrijschool in Geldrop  was. En die was er. Maar eerst moest er thuis nogal wat overredingskracht toegepast worden, want erg enthousiast waren mijn ouders niet bepaald. “Zou je niet liever gewoon je autorijbewijs gaan halen? ”, was hun gedachte. Maar de aanhouder wint en enige tijd later   stond rij-instructeur Cor Verkennis – die ik al kende als onze trainer van de voetbalclub VV Geldrop – met een enigszins bejaarde Vespa scooter klaar om mij te leren rijden. Zo’n vervoermiddel met slechts twee versnellingen en geen snelheid was niet bepaald mijn droom, maar gelukkig had ik maar 6 lessen nodig om op examen te mogen. Op de kweekschool hadden we in die tijd ook verkeerslessen gehad en dus was de theorie voor mij een makkie. Zowel het theoretisch al praktisch examen verliepen de eerste keer gelijk succesvol en binnen drie maanden had ik mijn motorrijbewijs in bezit.  Volgende week deel 2: Mijn eerste motor !

Afrikaans woordenboek:

ysterperd  =  motorfiets