" Samen uit, ja gezellig 2 "

Woensdag: Gisteren reden we al een deel van de Panorama-route en vandaag vervolgden we die fraaie weg met veel  interessante bezienswaardigheden. We gingen van start in de plaats Sabie en reden in noordelijke richting waar we drie watervallen ontdekten en daar stroomde rijkelijk veel water met donderend geweld de diepte in. 

De overvloedige regenval van de laatste maanden zorgde voor een enorme massa water. Vooral de MacMac waterval en de Lisbon waterval waren indrukwekkend. Maar ook landschappelijk was er veel moois te zien: het was genieten van heel wat prachtige vergezichten tussen al die enorme gebieden met naaldbomen. Geen  wonder, dat de Panorama-route normaal gesproken een drukke toeristische route is.  

Wij hadden vandaag het voordeel dat het verkeer erg rustig was en dat we bij de uitkijkpunten ruimschoots de tijd hadden om alles goed in ons op te nemen. Zo kwamen we bij  "The Pinnacle". Wikipedia leerde ons: " The Pinnacle Rock is een enorme kwartsietrots die uit het aardoppervlak oprijst en een hoogte van zo'n 30 meter bereikt. Het is een vrijstaande rots die hoog boven het dichte inheemse bos van de Driekop Gorge uittorent en een dramatisch schouwspel vormt van de eigenaardigheden van de natuur en de unieke pracht van Zuid-Afrika. De rots is bezaaid met prachtige, felgekleurde aloë's die niet alleen aantrekkelijk zijn voor de lokale vogels en insecten, maar ook zorgen voor extra mooie foto's van de rots en de omgeving." 

Enkele kilometers verder kwamen we bij "God's Window", een fraaie doorkijk  over  de wijde, bergachtige omgeving. Wederom leert Wikipedia ons: "God's Window in Zuid-Afrika dankt zijn naam aan het adembenemende, schijnbaar eindeloze panoramische uitzicht over het Laagveld, waardoor bezoekers het gevoel krijgen alsof ze vanaf de rand van de hemel naar de wereld kijken. God's Window wordt zo genoemd vanwege het panoramische uitzicht over het Laagveld, meer dan 900 meter lager in een weelderig, inheems bos begroeide kloof. De majestueuze kliffen storten zich meer dan 700 meter naar beneden richting het Laagveld en de privéwildreservaten die het gebied tot een van de belangrijkste bestemmingen voor wildobservatie in Zuid-Afrika hebben gemaakt. 

God's Window is slechts een klein onderdeel van een 250 kilometer lange aarden wal van steile kliffen en buitengewone schoonheid. Men kan de heuvels en bossen zo ver als het oog reikt observeren. Het lijkt wel alsof je oneindig ver kunt kijken! "

 

"Wonder View", weer zo'n prachtig uitkijkpunt, zien we slechts een paar kilometers verderop. Vanuit de hoogte kijken we diep een eindeloze vlakte in. Helemaal ongevaarlijk is het niet, want er is geen beschermende omheining. Het toegangspad vergde behoorlijk wat inspanning, maar de beloning maakte die meer dan goed. 

Verder rijdend bereikten we de laatste waterval van vandaag: de "Lisbon Falls."

De Lisbon Falls liggen in het hart van het watervallengebied van Mpumalanga, waar het aantal van deze spectaculaire watervallen groter is dan waar dan ook in zuidelijk Afrika. De Lisbon Falls zijn 94 meter hoog, waarmee ze een van de hoogste in de provincie zijn. Ze liggen net ten noorden van Graskop, op veertig minuten rijden van Hazyview.

De laatste bezienswaardigheid van deze woensdag is "Pilgrims Rest". Gelegen in de regio Mpumalanga in Zuid-Afrika, is het een kleine plaats met een kleurrijke en boeiende geschiedenis. In 1873 was het stadje en de omliggende omgeving dichtbevolkt met goudzoekers die hoopten hun fortuin te maken in het tweede goudveld van Transvaal. Naar schatting waren er begin 1874 zo'n 1500 goudzoekers actief op ongeveer 4000 claims. 

Zoals zo vaak gebeurt wanneer een toestroom van potentiële klanten de bevolking van een stad, hoe tijdelijk ook, doet toenemen, schieten bedrijven als paddenstoelen uit de grond om te profiteren van de hausse. Ze vragen exorbitante prijzen die de vele hoopvolle goudzoekers bereid zijn te betalen om de benodigdheden te bemachtigen om hun claims te kunnen blijven bewerken en nog een week of twee te overleven.

De goudkoorts van 1870 was niet de eerste keer dat er in het gebied naar goud werd gezocht. Bewijs van mijnbouw in de kwartsaders in de oudheid werd blootgelegd tijdens de meest recente pogingen om het goud te delven dat begraven ligt in de bodem van het stadje en de omliggende omgeving, evenals in andere delen van Zuid-Afrika. Hoewel het onbekend is wie de oude mijnwerkers waren, staat vast dat de regio Mpumalanga deel uitmaakte van een doorvoerroute voor goud van Zuid-Afrika naar Arabië, India en Fenicië. 

Afrikaans woordenboek:

doller as kopaf kan dit nie = het kan niet erger dan zo

" Samen uit, ja gezellig ! "

Eén van de vele aantrekkelijkheden van Zuid-Afrika is het grote aantal wildparken. Voorop natuurlijk het Krüger wildpark, maar er zijn er nog tientallen andere in dit immens grote land. In onze provincie West-Kaap zijn er niet veel en zeker geen grote waar "the Big Five" aanwezig is. Het is alweer 4 jaar geleden dat Sanja en ik in een echt groot wildpark waren en dus werd het hoog tijd om dat toch maar weer eens een keer te gaan doen. Sanja is weken bezig geweest om een route uit te stippelen met vliegtickets, autohuur en bijbehorende overnachtingen. Van 13 tot en met 23 juni moest het allemaal gaan gebeuren en aldus vertrokken wij op zaterdag 13 juni naar Kaapstad om daar te overnachten, want het vliegtuig naar Nelspruit vertrok op zondagochtend al vroeg.

Ook al waren we vroeg, toch hadden we bijna de vlucht gemist, want een ingehuurde taxichauffeur kwam niet opdagen, maar gelukkig wist een hotelmedewerker op het laatste moment iemand te vinden die ons naar de luchthaven bracht. De twee uur durende vlucht naar Nelspruit verliep zonder problemen en een huurauto stond al klaar . Daarmee reden we naar ons eerste onderkomen: "Isimuku" in Malelane.

Ons guesthouse ligt maar drie kilometer van de ingang van het Krügerpark, maar toch duurde het nog anderhalf uur voordat we het park in konden rijden, want er waren nogal wat personen die hetzelfde plan hadden als wij. Vanwege een extra lang weekend waren er veel bezoekers en als er dan ook nog een computerstoring optreedt, moet er veel geduld bewaard worden. Maar uiteindelijk kon onze zoektocht naar wild beginnen. De wegen in het park zijn deels geasfalteerd en in goede staat, maar ook deels zijn het gravelpaden. Die hebben we niet gereden, want daar was onze huurauto minder geschikt voor. Toch hebben we in totaal zo'n 150 kilometer gereden en we waren aan het eind om vier uur 's middags redelijk uitgeput. Wild spotten is een inspannende bezigheid.

Ook al hebben we de Big Five vandaag niet compleet gezien, toch kunnen we al met al niet ontevreden zijn. We hoopten nu eens olifanten, leeuwen, neushoorns, luipaarden en buffels te zien, maar alleen olifanten hebben we van die vijf gezien. Dat is niet gelukt, maar er komt nog een kans, want woensdag zijn we nóg een dag in het krügerpark. Wellicht zien we daar in het middendeel van het grote park de tot nu toe ontbrekende dieren van de Big Five !

Dinsdagochtend pakten we ons boeltje op en in en reden via Nelspruit in noordelijke richting om 2 uur later Witrivier te bereiken. Hier bezochten we the Casterbridge Art & Antics Gallery. Bijna alle shops hebben iets met kunst en oudheid te maken en er was ook een klassiek auto- en motor museum. 

Daar moest ik natuurlijk even naar binnen. Oud (jaren 50-60) en heel oud (jaren 20-30) stond compleet door elkaar In goed Afrikaans noemen ze het een "deurmekaarspul." Het was een groot, rommelig en stoffig geheel, maar toch wel leuk om het even gezien te hebben.  

Onze reis ging verder via de Panorama-route, een fraaie, goed geasfalteerde en bochtige weg met afwisselend veel fruitbomen en héél veel kaarsrechte  naaldbomen. Dit is duidelijk een gebied waar het draait om vruchten- en houtindustrie.

Rond lunchtijd bereikten we Sabie, de plaats waar we twee dagen zullen blijven. In " The African Elephant Restaurant" stond er krokodil+kudu op het menu. Dat was voor Sanja onweerstaanbaar en (linker spies) ze vond het best wel lekker. Ik mocht ook een stukje krokodil proeven, maar dat heb ik vriendelijk doch beslist afgewezen en mij zelf tegoed gedaan aan een lekkere forelschotel. De achtergrondmuziek was ook naar mijn smaak: Gordon Lightfoot ! Ons appartement voor twee dagen lag pal "om die draai". De bagage is uitgepakt en de route voor morgen is gepland !

Afrikaans woordenboek:

kapsie maak  =  ophef over iets maken

" Nu of nooit, maar niet straks "

Ik ben nogal een uitsteller. Altijd al geweest. Mijn (niet zo sterk) argument: " Ik moet er eerst eens goed over nadenken." vindt bij Sanja geen genade. "Straks" moet uit mijn woordenschat, vindt zij. Mijn "eerst over nadenken" duurt wel eens lang. Regelmatig zó lang, dat ik - nu ik de seniorenleeftijd heb - vaak al vergeten ben waarover ik moest nadenken. Maar dan herinnert Sanja me er wel weer aan. Niet zo lang geleden werd dat "nadenkgedrag" haar te erg en zij zei me in duidelijke taal: " Het woord STRAKS moet volledig uit jouw woordenschat." Volgens het Woordenboek der Nederlansche Taal (WNT) is de oudste betekenis van "straks", dat voor het eerst is aangetroffen in 1597, aanstonds, dadelijk, onverwijld. Die betekenis werd steeds ruimer. Eerst werd het vervolgens, daarna spoedig, maar niet dadelijk !  Ik zal proberen voortaan alle opdrachten meteen af te handelen. 

Maar Sanja is gewaarschuwd: zonder nadenken gaat het volgens mij fout." Mijn eerste klus - het repareren van de lekke achterband van Sanja's fiets - deed ik niet straks, maar meteen. En, ja hoor, de eerste reparatiepoging mislukte gelijk. Pas na een tweede poging (en enig nadenken) bleef de band hard. Nu slaat bij mij de twijfel toe. " straks" echt uit mijn woordenschat...?

Een dochter krijgt - zeker wat karakter betreft - het nodige mee van de moeder. Dat is natuurlijk bij Sanja en haar moeder ook het geval. Vaak gaat dat tussen die twee wel goed, maar dezelfde karakters leiden ook wel eens tot botsingen. Tijdens Sanja's verblijf in Nederland in apri/mei van dit jaar vond Sanja, dat haar moeder onnodig veel koffie insloeg. Er bleken nog 7 pakken koffie onaangebroken in de voorraadkast te staan. 8 pakken is natuurlijk ook wel erg veel. Maar toen ik - tijdens Sanja's afwezigheid - een nieuw pak koffie wilde pakken uit onze voorraadkast en het deurtje opende, kwam er zomaar een pak koffie uit de kast vallen. Geen wonder; er bleken 8 pakken en potten koffie in de kast te staan. Sanja is in oktober weer in Nederland en ik weet nu al wat haar moeder gaat zeggen: " Jij kunt de (koffie)pot op met je commentaar !"

Ik schreef kort geleden over de supermarkt StillGood, die producten die overtollig of tegen de vervaldatum aan zijn, goedkoop verkoopt. Een prijzenswaardig initiatief zowel financieel als voor het milieu. Nu is er weer een vergelijkbaar intiatief, dat ook voordeel oplevert voor de klant en voor het milieu:
De nieuwe en unieke winkel SKUBU is een enorm succes in plattelandsgemeenschappen, met prijzen die tot wel 60% lager liggen dan bij grote winkelketens. Het winkelconcept, dat in 2025 in Diepsloot, Johannesburg, werd gelanceerd, is gebaseerd op navulstations in plaats van traditionele verpakte producten. Klanten kunnen hun eigen containers meenemen en basisproducten zoals maïsmeel, rijst, suiker, bakolie en huishoudelijke schoonmaakmiddelen kopen in de hoeveelheden die ze zich kunnen veroorloven. De prijs wordt per liter of kilogram vastgesteld. Het systeem is ontworpen om de kosten van verpakking te elimineren en tegelijkertijd meer flexibiliteit te bieden aan klanten met een beperkt inkomen.

De timing van het concept is zeer gunstig in Zuid-Afrika, waar de kosten van levensonderhoud nog steeds hoog zijn. Deze kostendruk is de reden voor het succes van SKUBU. Het model van SKUBU biedt een goedkoper alternatief dat tevens inefficiënties in de verpakking en verkoop van goederen aanpakt. In plaats van voorverpakte producten te kopen, betalen klanten in feite alleen voor het product zelf, niet voor de verpakking, wat volgens SKUBU bijdraag t ​​aan de aanzienlijke prijsverlagingen.

Oprichter Eben de Jongh merkte op dat kleinere verpakkingen weliswaar als betaalbaar werden aangeprezen, maar vaak een hogere prijs per eenheid hadden. "De armsten betalen uiteindelijk het meest en produceren de meeste verspilling", aldus de Jongh. Ik dacht: ik weet hoe ik dit probleem moet oplossen en ik denk dat het een probleem is dat het waard is om op te lossen." Hij voegde eraan toe dat de motivatie achter SKUBU niet alleen commercieel, maar ook sociaal was. "Arm zijn is duur. Ondanks de aanvankelijke uitdagingen is er een sterke respons van de consument. "De reacties zijn ongelooflijk", vertelde de Jongh aan BusinessTech. " Duizenden klanten hebben sinds de lancering SKUBU-winkels bezocht op locaties in Johannesburg. Het bedrijf onderzoekt nu uitbreidingsmogelijkheden  om ook kleinere winkels dichter bij gemeenschappen te brengen zonder dat er een volledige winkelinfrastructuur nodig is. "SKUBU Nyana is bedoeld om dieper door te dringen in achtergestelde gebieden. De Jongh verklaart dat betaalbaarheid de belangrijkste doelstelling blijft, maar  benadrukt ook het belang van kwaliteitscontrole en zei dat hij liever zonder voorraad zit dan producten van slechte kwaliteit te verkopen, omdat veel klanten het zich niet kunnen veroorloven om geld te verspillen aan producten van lage kwaliteit !

Afrikaans woordenboek:

'n bedrywige Martha  =  een ijverige vrouw

" Onderbroekenlol "

Onderbroekenlol verwijst volgens Ensie.nl naar flauwe, platte of ordinaire humor. Het is een vorm van humor waarbij onderwerpen als ondergoed, seks, poep en plas centraal staan en die vaak als kinderachtig of plat wordt beschouwd. Maar daar gaat dit verhaaltje niet over. In "Die Burger" van woensdag 27 mei stond het volgende verhaal: " 'n Man het 'n rondloperhond (zwerfhond) uit 'n oorstroomde wingerd in Vredendal gered. Nou word onderbroeke in sy naam verkoop en die opbrengs gaan na duisende honde en katte in nood in die Matzikamastreek." Die onderbroeken brengen hulde aan Chris Barnard, die vorige week zijn kleren uittrok en slechts gekleed in een turquoise  onderbroek een rivier inliep om een hulpelose zwerfhond te redden. De geredde hond wordt "River" genoemd en is nu symbool geworden van andere verwaarloosde zwerfdieren. Dierenorganisatie "Angel project" is een actie gestart om geld in te zamelen door de verkoop van turquoise mannenonderbroeken compleet met een foto van River en diens pootafdruk daarop. Nu zijn er ook veel vrouwen die River-onderbroeken willen en naar verwachting komen er binnenkort daarom ook turquoise damesonderbroeken met hondafdruk. De onderbroeken kunnen besteld worden via de Angel Project site op Facebook. Binnenkort krijgt de hond een nieuwe eigenaar. Redder Chris Barnard zou de hond graag zelf houden, maar hij heeft al vier grote honden !

Volgens mij zijn er niet veel liefhebbers voor tuinbonen. Dat was vroeger in Nederland al zo en ook hier in Zuid-Afrika zijn ze nauwelijks te vinden, waarschijnlijk niet interessant voor de telers omdat de mensen niet dol zijn op de "flodderboon", zoals we die in Zuid-oost Brabant plachten te noemen. Ik was dan ook heel blij toen er een "Hollandse hoekje" werd ingericht in onze Spar supermarkt. Drop, speculaas, appelstroop, stroopwafels, hagelslag, appelmoes, rabarber en ook tuinbonen.  

Maar ruim een maand geleden waren er geen tuinbonen meer. Al die andere  lekkernijen die hier zeldzaam zijn, wél, maar tuinbonen niet meer. "Boer maak 'n plan", zegt men hier als er problemen zijn. Of in dit geval liever: "Groenteboer maak 'n plan".  Jaren geleden hadden we in onze tuin een groententuin in vier vakken aangelegd en er groeide van alles, maar groente kweken lukte van geen kanten. Dus hebben we de vakken maar volgezet met overtollige vetplanten. Maar toen er hier geen tuinbonen van Hak meer te koop waren, was mijn gedachte: "Dan ga ik ze zelf maar proberen te kweken en heb gelijk de daad bij het woord gevoegd. De vetplanten moesten het veld ruimen en alle begin is moeilijk. Daarom heb ik me voorlopig beperkt tot groente in twee van de vier vakken. Bij groot succes volgt uitbreiding met nog twee vakken gezonde kost. 

Sanja bracht uit Nederland een zakje tuinbonenzaad mee en hier heeft zij radijszaad en spersiebonenzaad gekocht. Die zijn vorige donderdag de grond in gegaan en ze kunnen behoorlijk de hoogte in, want ik heb ook flinke staken geplaatst. Nu wacht ik in spanning wat er hopelijk komen gaat. Verse groenten uit eigen tuin, daar zou ik toch wel heel blij mee zijn !

Barrydale is verkozen tot de beste kleine plaats van Zuid-Afrika om in te wonen. In december 2025 werd de plaats door de Daily Maverick uitgeroepen tot “Kleine plaats van het Jaar”, nadat ze een indrukwekkende score van 94% had behaald. In totaal werden 2069 nominaties ingediend, die werden voorgelegd aan negen schrijvers. Zij onderzochten de steden en selecteerden uiteindelijk één provinciale winnaar. De steden werden beoordeeld op zeven categorieën: netheid, gemeentelijke prestaties, gemeenschapszin, veiligheid, natuurlijke omgeving, gezinsvriendelijkheid en bereikbaarheid. De publicatie benadrukte echter dat een bepalend element, de zogenaamde "M-factor"—omschreven als de ongrijpbare energie die het karakter van een plaats vormgeeft—een doorslaggevende rol speelde. In de laatste fase bezochten de schrijvers elke genomineerde stad persoonlijk en vergeleken hun ervaringen voordat ze de nationale winnaar kozen.

Barrydale ligt op de grens van de Overberg en de Klein Karoo, aan de noordelijke ingang van de Tradouwpas richting Swellendam. Het dorp is vernoemd naar de 19e-eeuwse koopman Joseph Barry en vindt zijn oorsprong in het begin van de 18e eeuw. Boeren vestigden zich in de vruchtbare vallei op zoek naar betrouwbaar water en landbouwgrond. De eerste bewoners stichtten een school en bouwden in 1878 een kerk op de kruising van twee regionale wegen. Landbouw speelde een belangrijke rol in de identiteit van het gebied. Boeren plantten wijngaarden en boomgaarden, wat uiteindelijk leidde tot de oprichting van de Barrydale Koöperatiewe Wynkelder in 1940. Dit leidde later tot de vestiging van een distilleerderij die de basis vormde voor de wijn- en brandewijnindustrie van deplaats. De lokale productie verwierf later wereldwijde erkenning toen Joseph Barry Brandy in 2003 werd uitgeroepen tot 's werelds beste brandy.

In de loop der tijd groeide het dorp gestaag, kreeg het in 1921 de status van gemeente en is het uitgegroeid tot een hechte gemeenschap met tegenwoordig ongeveer 4.200 vaste inwoners. Ondanks de geringe omvang is de populariteit van Barrydale flink toegenomen, omdat steeds meer Zuid-Afrikanen op zoek zijn naar een rustiger leven buiten grote steden zoals Kaapstad. "Barrydale ligt op minder dan drie uur rijden van Kaapstad aan de populaire Route 62, in de prachtige Kaapse Overberg aan de rand van de Klein Karoo. Het is een populaire tussenstop en een populaire plek voor semi-migratie. Het is een bijzonder schilderachtige en veilige omgeving met goed lokaal bestuur en voorzieningen, gekenmerkt door glooiende landbouwgronden en het indrukwekkende Langeberggebergte. Mensen die op afstand werken, gepensioneerden en jonge gezinnen verhuizen steeds vaker op zoek naar een rustiger levenstempo. Hoewel Barrydale geografisch gezien aan de voet van het Langeberggebergte ligt, valt het onder het bestuur van de aangrenzende gemeente Swellendam.

Montagu werd al meerdere keren uitgeroepen tot "beste dorp van Zuid-Afrika", maar deze keer dus niet. Het zou ook niet terecht geweest zijn als het wél uitgekozen tot winnaar zou zijn vanwege het gebrek aan actie van de Munisipaliteit voor het nog steeds niet opgeloste rioolprobleem !

 

Afrikaans woordenboek:

'n neulkous  =  iemand, die maar blijft klagen en zeuren