's Lands wijs, 's lands eer !

Elk land heeft wel een lekkernij, die specifiek gekoesterd wordt. Zo hebben de Britten hun Engelse drop. De Fransen hun kaas. Nederland zweert bij zoute drop en België heeft de beste chocolade. Zuid-Afrika heeft  biltong. In de vorige blog viel dat woord: "biltong" reeds. Iedereen, die in Zuid-Afrika was, heeft deze snack beslist gezien en waarschijnlijk ook wel geproefd. Het is een versnapering, die voornamelijk gegeten wordt in Zuid-Afrika en gemaakt wordt van gedroogde reepjes vlees. De meestgebruikte soorten vlees zijn: rundvlees, koedoevlees en ook struisvogelvlees. Nederlanders, die eeuwen geleden naar de Kaapkolonie kwamen, liggen aan de oorsprong van biltong. Zij brachten uit de Oude Wereld het recept voor gedroogd vlees mee. Conservering van etenswaar was destijds een noodzaak om bederf te voorkomen.

De naam biltong stamt uit het Afrikaans en duidt aan welk deel van het dier dat gebruikt is (bil). Tong staat echter niet voor tong, maar voor de vorm: reepje of strook. Eerst legt men het vlees korte tijd in grof zout. Daarna haalt men het vlees door azijn met enkele druppeltjes worcestersaus. Er wordt een kruidenmengsel van peper, koriander en suiker ingewreven en tenslotte hangt men het vlees in een droogkast of ook wel in de open lucht. In vroeger jaren werden de repen vlees gemarineerd in de dichtgenaaide huid van het geslachte dier geplaatst. Biltong wordt in Zuid-Afrika vooral gegeten bij een braai, maar het is ook verplicht voedsel bij alle rugbywedstrijden !

Het is weer jacaranda-tijd. Heel wat wegen in ons dorp en verre omgeving zijn weer fraai blauw gekleurd. Ik schreef al enkele keren eerder in mijn blog over deze opvallend bloeiende bomen, die gedurende de rest van het jaar niet bijzonder zijn. Googelend op internet vond ik de volgende informatie over de "Bignoniaceae" : De oorsprong van deze boom ligt in Brazilië. Aan het einde van de 19e eeuw komt deze boom ook in Afrika voor.

In de Celliers-straat in Pretoria -ook wel Jacaranda-city genoemd - hangt een plaquette, waarop te lezen staat, dat J.D. Celliers in 1888 de eerste twee bomen in Zuid-Afrika geplant heeft. William Nelson woonde in Johannesburg en was de eigenaar van een kwekerij en  plantte vanaf 1945 meer dan 100 kilometer jacaranda-bomen  in de wijk Kensington. Van 1600 tot 1800 werd het  hout geëxporteerd naar Europa. Het werd gebruikt om kleurstoffen voor kleding van te maken. Jacaranda betekent "fragrant" (geurig of welriekend) en een witte variëteit blijkt er ook te zijn, maar die is tamelijk zeldzaam.  De boom is in 2001 in Zuid-Afrika als indringer (niet endemisch) in categorie 3 geplaatst en dat wil zeggen: de bestaande bomen worden getolereerd, maar er mogen helaas geen nieuwe bomen geplant worden !

"We zullen doorgaan !" Deze blog is de 400ste sinds de start in februari 2011. Met evenveel plezier als bij de start schrijf ik wekelijks mijn verslagen over politiek - en heel wat ander krantennieuws, eigen ervaringen en trips, die we regelmatig maken. Het verbaast mezelf steeds hoe gemakkelijk het is om altijd weer "wereldnieuws uit Montagu en omgeving" de wijde wereld in te slingeren. Natuurlijk is het niet elke week spannend, schokkend, dramatisch en belerend nieuws. Met mijn blogs probeer ik niet slechts een beeld te geven van onze eigen belevenissen, maar ook van wat er speelt in dit land. Op deze manier hebben we contact met familie, vrienden en andere geïnteresseerden. Tot nu toe werd onze blog 47.456 keer bezocht. Uit dit respectabele aantal en uit andere statistieken blijken er verrassend veel bezoekers te zijn van "Sandesepad". Het is reden genoeg voor ons om te zeggen:  " We zullen doorgaan ! " 

Afrikaans woordenboek:

'n snoepdingetjie = een lekkernij

" Een leven lang leren ! "

Wonend midden in een zeer groot druivengebied, is het voor wijnleken - en daar horen wij ook bij - nog wel eens moeilijk om  - door het grote aanbod - een wijn te kiezen, die goed in de smaak valt. Wijnproducenten spelen daar handig op in door zogenaamde wijnproeverijen te organiseren. Wij bezochten vorige week zo'n proeverij bij wijngigant Van Looveren. Zij organiseren ook een "wine-pairing", waarbij de te proeven wijnen vergezeld gaan van nootjes, gedroogde vruchten, biltong en chocolade. 

Het werd me snel duidelijk, dat de smaak van de wijn sterk beïnvloed wordt door deze extra's. Het zal waarschijnlijk niet de laatste keer zijn, dat we een dergelijke proeverij bijwonen. We zijn per slot van rekening nooit te oud om te leren, nietwaar. De minister van Onderwijs zei het jaren geleden al: "Bereid je maar voor op een leven lang leren." Zou hij ook bij Van Looveren geweest zijn ?

Na de vele kilometers op de verre trips, die we met onze gasten achter de rug hadden, was het tijd om een activiteit wat dichter bij huis te ondernemen. Ik nam hen mee op de tractor om een trip te maken op de Protea -farm van de familie Burger.

Voor mij was het de vierde keer, dat ik deze tocht meemaakte, maar nooit eerder was het weer zó aangenaam en het uitzicht zó goed. Langzaam beklom de Ford tractor de nogal steile berghelling, waarbij we een fantastisch uitzicht hadden op de verre omgeving. Robertson (40 km) en McGregor (60 km) waren door het heldere weer goed te zien. 

Jammer genoeg ontbraken door de lange periode van droogte en door een hevige veldbrand in de vorige zomer bijna alle protea's.

Halverwege de rit en op het hoogste punt (hoger dan de Tafelberg in Kaapstad) werden we getrakteerd op een glaasje muskadel en wat gedroogd fruit, waarna de steile klim overging in een zeer steile afdaling. Dankzij de voortreffelijke chauffeur eindigde deze indrukwekkende tocht zonder grote ongelukken (hoewel een vrouw op slippertjes, uitgleed en een paar meter naar beneden viel). Twee uur na aanvang eindigde onze tocht en keerden we terug naar ons huis. Peter en Thea konden daarna hun koffers gaan pakken, want daags hierna vlogen zij weer terug naar het inmiddels koude Nederland !

Tenslotte:

Zaterdag was er weer een concert in het voormalige kerkje aan de Langstraat en natuurlijk waren wij van de partij. Het Kaaps Kamerkoor verzorgde een geweldige uitvoering. Het 33 koppige koor, bestaande uit jonge leden, die voornamelijk gerekruteerd waren uit diverse universiteitskoren, kreeg na afloop een staande ovatie van de dankbare toehoorders. De koorleden en hun meer dan voortreffelijk dirigerende leidster waren zichtbaar verrast door het enthousiast reagerende publiek. Voor onze Nederlandse gasten, Peter en Thea was het een uitgelezen gelegenheid om ook eens zo'n uitstekend zingend Zuid-Afrikaans gezelschap aan het werk te zien en te horen. Dit Kaaps Kamerkoor mag - wat alle aanwezigen betreft - nog wel vaker in Montagu optreden en wij zullen dan zeker daarbij aanwezig zijn! 

Afrikaans woordenboek:

jenewerneus  =  drankneus

" Ollie Olifant "

Vrijdag reden we met onze Hollandse vrienden de 600 km lange rit naar Addo, een plaatsje van niets, maar meer bekend is het Addo Elephant Park. Dit is een wildpark van enorme afmeting, waar massa's olifanten, maar ook ander wild, in grote aantallen aanwezig is. We arriveerden vroeg in het park en dat was een verstandig besluit, want op dat vroege uur en een nog aangenaam koele temperatuur, waren heel wat dieren erg actief. Het gevolg daarvan was, dat we een grote diversiteit aan wild ontdekten met als absoluut hoogtepunt een drinkplaats, waar - ongelogen - meer dan honderd dikhuiden in en rond het water bezig waren. Zo'n enorm aantal olifanten hebben ook wij nog nooit bij elkaar gezien. Verder zagen we groot, klein en heel klein wild: van buffels, hartenbeesten, kudu's, zebra's en wilde zwijnen tot streepmuizen, longololo's (duizendpoten) en mestkevers. 

Overal in het park lagen de grote uitwerpselen van "Ollie Olifant" en bij de verse exemplaren waren "miskruiers" zich te goed aan het doen aan de achtergelaten drollen. "De één z'n drol, is de ander z'n lol". zullen we maar zeggen. Na een stevige lunch, begonnen we aan een derde ronde door dit grote park, maar de buitentemperatuur liep 's middags flink op, waardoor het wild onder het struikgewas verdween en zich nauwelijks meer liet zien. Ook bij ons sloeg de vermoeidheid toe en we reden daarom maar terug naar ons gastenverblijf, waar we bij koffie en bier napraatten over een bijzondere dag tussen de olifanten. Zeshonderd km heen en 3 dagen daarna ook weer terug, is een heel eind, maar alleszins de moeite waard gebleken !

Op de terugweg van Addo kregen we een goed beeld van de catastrofale branden, die vorig jaar in juni enorme schade veroorzaakten in het gebied, dat zich uitstrekte van Knysna tot Plettenbergbaai. De sporen waren ruim een jaar later nog duidelijk te zien. Meer dan 600 woningen waren totaal vernield of liepen brandschade op door het allesverslindende vuur. Er wordt hard gewerkt om de huizen weer op te bouwen en de schade aan de natuur zal zich te zijner tijd ook wel weer herstellen, maar alleen het zien van de schade door zo'n natuurgeweld maakt een mens stil !

Van Knysna naar Sedgefield is maar een 20tal kilometers en daarom wil Sanja zo mogelijk op zaterdag de markt in deze plaats bezoeken. Allerlei kunstzinnige attributen worden daar in kraampjes 

uitgestald en te koop aangeboden. In het verleden leidde ons bezoek aan de markt tot interessante aankopen en ook dit jaar was de verleiding te groot om een fraai "Zim-beeld" te laten staan. Sanja blij en de Zimbabwaanse verkoper ook blij !

Agulhas is een interessante plaats aan de zuidkust van Zuid-Afrika. Het dorp is niet erg groot, maar het feit, dat hier twee oceanen bij elkaar komen, maakt deze plaats een bezienswaardigheid. Wij gaan er graag naar toe en nemen onze gasten dan natuurlijk mee. Zo ook dinsdag. De reisafstanden zijn in dit land groot en Agulhas ligt 140 km van Montagu. 

                                         

Daarom maakten we een koffiestop in Bredasdorp, waar we ook nog de aardewerkfabriek Kapula bezochten, waarna we verder reden door naar onze eindbestemming. Onderweg zagen we trouwens aardig wat wild: kraanvogels, herten en roofvogels. In Agulhas aangekomen, bezochten we natuurlijk het punt, waar de Atlantische oceaan en de Indische oceaan elkaar raken.

  

Iedereen wil hier op de foto, want dit is - in tegenstelling tot wat men beweert van Kaap de Goede Hoop - echt de meest zuidelijke punt van Afrika. Zo werd het voor ons allen een welbestede dag, ook al moesten we er bijna 300 km voor rijden !

Afrikaans woordenboek:

Moenie met 'n kort stokkie aan 'n leeu se gat vroetel  =  Je moet niet iemand uitdagen

"De aanhouder wint "

Vorig jaar trokken we er vijf keer op uit om walvissen te zien. Steeds tevergeefs. Nu hoorden we enthousiaste verhalen van mensen, die in Hermanus en De Kelders grote aantallen walvissen - enkele zelfs met jonkies - gezien hadden. Onze Nederlandse gasten Peter en Thea wilden ook wel eens walvissen van dichtbij zien en zo reden we zondag allereerst - met veel hoop, maar met weinig verwachtingen naar het plaatsje De Kelders. Als er ergens walvissen te zien zijn, dan is dat wel bij De Kelders, een plek, die bekend staat als dé plaats waar jonge walvissen geboren worden. 

Deze keer werden we nu eens niet teleurgesteld, want we zagen een tiental spelende walvissen. Sommige met jonkies en ze zwommen nog tamelijk dicht bij de kust ook. Het fotografisch vastleggen van deze bezienswaardigheden valt niet mee, maar we zijn er toch in geslaagd om enig bewijsmateriaal te verzamelen. Omdat Hermanus "om die draai " ligt, vervolgden wij onze weg naar deze nogal toeristische badplaats aan de Atlantische oceaan. 

Na een smakelijke lunch en een bezoek aan een aantal souvenirshops werd de terugreis via de fraaie "Hemel-en Aarde-Route" het sluitstuk van een geslaagde dag !

Mijn eerste kennismaking met Zuid-Afrikaanse muziek, was acht jaar geleden tijdens een concert van de groep Romanz en de zangeres Riana Nel op de wijnplaas Excelsior. Zittend 's avonds op een grasveld vóór een stijlvol, monumentaal huis. Met een glas wijn in de hand luisterend naar onbekende artiesten, die sfeervolle, typisch Blank-Afrikaanse muziek ten gehore brengen. Het was een heerlijke en indrukwekkende ervaring, die daarna nog regelmatig herhaald werd. 

                                    

Op 4 november trad Laurica Rauch op samen met zanger/gitarist Loki Rothman. Plaats van handeling was "Rietvallei", een fraaie wijnplaas in Klaasvoogds. We namen Peter en Thea natuurlijk mee, in de hoop en de verwachting dat dit concert ook op hen een onvergetelijke indruk zou maken. Laurica Rauch is een fenomeen in Zuid-Afrika en ver daarbuiten. Ook in Nederland heeft zij veel aanhangers en treedt daar regelmatig op. Haar teksten zijn als gedichten en haar muziek is eenvoudig, maar aansprekend. 

De talrijke toehoorders - waaronder een groep van minstens 25  Nederlanders - genoten met volle teugen. Toen daar ook nog Loki Rothman, een gitarist met een fabelachtige techniek en met ook nog een goede stem zijn aandeel leverde, kon de avond echt niet meer stuk. Zulke muzikale juweeltjes gaan we in de toekomst nog vaak bezoeken !

Tenslotte:

Friesland heeft weer iets om trots op te zijn. Of eigenlijk twee "ietsen". Zowel het Fierljeppen als de Friese Strontweek zijn sinds kort opgenomen in het Immaterieel Erfgoed Nederland (I.E.N). Het slootjespringen met een polsstok is bij een breed publiek bekend, maar - wie buiten Friesland - was er bekend met de Friese Strontweek ? Ikke niet, in ieder geval. Het schijnt te gaan om een week van zeilen, vissen en muziek. Maar het belangrijkste onderdeel is blijkbaar de zogenaamde Strontrace. Dit is een wedstrijd voor schepen, die slechts met kaart, kompas, wind en spierkracht gevaren mogen worden. De naam is ontleend aan de vroegere vaarten van (kunst-)mest van Friesland naar de Bollenstreek. Nu deze beide volksgebruiken opgenomen zijn in het I.E.N. zijn de Friezen natuurlijk blij.

In Brabant is volgens mij een groot mestoverschot, dus daar hoort een strontrace ook tot de mogelijkheden. Wellicht kan er dan ook een Inter Provinciale Stront Race georganiseerd worden !

Afrikaans woordenboek:

baljaar  =  spelen

" Kopers voor koper "

Als je hier wilt wandelen, kun je dat maar beter niet 's avonds doen. Straatverlichting is schaars en de kans is redelijk groot, dat je wandeling eindigt in het hospitaal. Er ontbreken namelijk voortdurend ijzeren putdeksels. Er zijn nogal wat ijzerverzamelaars actief, die de gestolen waar voor een belachelijk lage prijs afleveren bij ijzerhandelaars. De gemeente plaatst regelmatig nieuwe putdeksels, maar die verdwijnen net zo regelmatig. Sinds enkele jaren moeten de opkopers registreren wat en van wie er iets ingekocht wordt, maar de illegale bedrijven werken hier niet aan mee en houden zo het stelen van het ijzer mede in stand. Datzelfde geldt voor koper, waarvan de waarde nog hoger is. Montagu heeft tientallen monumentale gebouwen, die voorzien waren van fraaie, koperen informatiebordjes. Daar stond op beschreven wat de bijzonderheid van het huis of gebouw was. "Waren", schreef ik zojuist, want er is er nauwelijks nog één te vinden. Gestolen. Vaak met geweld van de muur gerukt. Het koper wordt ingeleverd bij opkopers, die natuurlijk heel goed weten, dat het om gestolen waar handelt, maar toch doet men zaken met de criminelen, die steevast melden, dat zij het stukje metaal "gevonden" hebben. Nu de Cogmanskloof volledig gerenoveerd wordt, zijn er op enkele plaatsen zogenaamde Stop'n Go's. 

Bij één daarvan stond ik al meerdere keren te wachten en telkens viel mijn oog op een opvallende plek op de rotswand links naast me. Ik had in eerste instantie geen idee wat de rechthoekige vorm betekende. Totdat ik vier boorgaatjes ontdekte. Hier had iets op de rotswand bevestigd gezeten. Wat dat was, ontdekte ik bij toeval toen ik op internet informatie zocht over het fort van Montagu, dat in de Cogmanskloof  gebouwd is. (zie blog donderdag 9 augustus 2018). Ik vond een afbeelding van een koperen plaat, die bevestigd was op de rotswand, waar ik regelmatig stond te wachten. 

De tekst op de plaat luidt als volgt:

KOGMANS KLOOF PAS

Hier die pas is in 1875-1877 gebou deur Thomas Charles John Bain (1830-1893). Seun van die baanbreker padbouer Andrew Geddes Bain. Thomas Bain het baie paaie en twee-en-twintig passe in die Kaapkolonie gebou.

Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede

1978

Voor historie en cultuur hebben de "skelms" geen enkele belangstelling. Geld is de enige drijfveer en het kleine beetje geld, dat men voor zo'n in wezen zo waardevolle koperen plaat krijgt, is amper voldoende voor een fles drank of een beetje drugs !

Tenslotte:

Tammie, de 12 jarige Labrador van onze buren, is niet meer. Voor de tweede keer dit jaar moesten onze buren het moeilijke besluit nemen om weer een trouwe kameraad in te laten slapen. Zij heeft een mooi en - voor een Labrador - redelijk lang leven gehad, maar het blijft voor de eigenaars een hard gelag. Minder dan een jaar geleden moest hun Jack-Russell Schoffie ook al dit lot ondergaan. Tammie en Schoffie waren kind aan huis bij ons. Niet verwonderlijk, want voordat wij hier neerstreken, woonden onze buren in het huis waar wij ondertussen 7½ jaar verblijven. Tammie voelde zich zó goed thuis, dat zij regelmatig in onze tuin lekker in het gras lag te rollen en ook lag zij meer dan eens in een mand van onze honden, óók al paste de grote Labrador daar eigenlijk niet helemaal in. Het laatste jaar ging haar conditie flink achteruit, waardoor het moeilijke besluit om haar in te laten slapen, onvermijdelijk werd. Heel jammer. Ook wij zullen deze altijd lieve dame missen !

Afrikaans woordenboek:

uit set  =  in laten slapen