" SANTICI "

Bij ons toegangshek staat een rietgedekte overkapping en daar ontdekten we jaren geleden een bordje met daarop het woord " SANTICI ". Googelen leverde slechts de naam op van een dorp in Bosnië-Herzegowina. Onze buurman Eric, dacht echter, dat het woord iets betekende als "gezondheid" of "welbevinden". Dat zou wel eens zo kunnen zijn aangezien hier dokter de Villiers gewoond had. Hij zou het Santici-bordje wel eens geplaatst kunnen hebben, maar zeker is dat niet. Ook op de envelop staat het woord SANTICI duidelijk leesbaar vermeld. 

Als laatste document kwam er uit de envelop een gedetailleerde beschrijving van het huis, gemaakt door dokter de Villiers zelf. In deze beschrijving wordt het huis te koop aangeboden voor het bedrag van R. 25.000. Huis, tuin en omgeving worden uitgebreid beschreven, waarbij ook de naam van eertijdse bewoner Francis Brett-Young genoemd wordt. De slotzin blijkt ook vermeldenswaard: "Ik wil dit uitzonderlijke eigendom graag binnen een maand verkopen in verband met mijn verhuizing naar een hospitaal-praktijk in Kaapstad. U kunt contact opnemen met dokter de Villiers op telefoonnummer 10 van Montagu. 

Helaas is deze brief niet van een datum voorzien. 

Tot zo ver alle gegevens uit de envelop. Jammer genoeg weet ik weinig over de periode 1971 - 1995. Ik ga proberen nu nog deze ontbrekende informatie rond ons huis te verkrijgen. Er woont iemand in onze wijk, die veel van dit huis  schijnt te weten !

In onze blog schrijven we regelmatig over ons dorp. Tante Joke, een trouwe volgster, leest vaak over Montagu en over Sanja's projecten in Ashbury, maar zij kan zich moeilijk een voorstelling maken van ons dorp. Daarom wat uitleg. 

Montagu bestaat uit twee delen: Montagu-dorp en het township Ashbury. 

Van de 15.176 inwoners is 76% kleurling en 16% blank. In Montagu-dorp wonen voornamelijk blanken en beter gesitueerde kleurlingen. De overige kleurlingen en zwarten wonen in Ashbury. Montagu ontstond in 1851. Het was in eerste instantie niet meer dan de boerderij "Uitvlucht" met veel grond. Deze boerderij werd een pleisterplaats voor reizigers, die met ossenkarren door de Cogmanskloof trokken. Dat kostte een dag, want er stromen twee rivieren - Keisie en Kingna - door de kloof en die moesten in totaal 7 keer overgestoken worden. De reizigers en hun vee werden verzorgd op de boerderij. Naarmate er meer mensen zich hier vestigden, begon het een dorpje te worden en de onofficiële naam werd: "Agter Cogman's Kloof ". Later werd de naam officieel Montagu als eerbetoon aan John Montagu, destijds secretaris van "Cape Colony". Ons dorp bevat een groot aantal monumentale gebouwen en woonhuizen en is een toeristische trekpleister aan de fraaie Route 62.

                                 

Het andere deel van Montagu is het township Ashbury, 3 km buiten het dorp. De naam is afgeleid van "trashburning", wat vuilverbranding betekent. Vroeger was dit een afval-verbrandingsplaats. Het is een grote, arme wijk met kleine huisjes Sommige van steen. Andere van hout en golfplaten. Ze bevatten vaak maar één vertrek. Grote gezinnen wonen hierin. Ondanks de afschaffing van de Apartheid en de Omwenteling in 1994 is er - wat het wonen betreft - geen integratie gekomen. Blank woont bij blank in Montagu-dorp. De beter gesitueerde kleurlingen wonen aan de rand van het dorp in de wijken Bo-dorp en Bergsig en de minder bevoorrechte kleurlingen en zwarten blijven grotendeels in Ashbury wonen. Ondanks het feit, dat er beslist een aantal gekleurde (en opgeleide) mensen zijn, die zich een woonplek in het dorp best kunnen veroorloven. blijft men blijkbaar tóch liever  in de "eigen" omgeving !

Tenslotte:

Ooit gehoord van "een Kora",een 21 snarige harp ? Of van een "mbira", een duim-piano ? Ooit geweten, dat de Khoi-San muziek konden maken op hun jachtboog ? Wij wisten het in ieder geval niet, maar nu wel en zo beleefden we zondag het concert met de meest vreemde instrumentale bezetting, dat we ooit bijgewoond hebben. 

Pops Mohamed op de West-Afrikaanse harp en duim-piano, Dave Reynolds op steelpan en 12 snarige gitaar en Shaun Johannes op bas verzorgden een zeer bijzonder concert in het oude kerkje in Montagu. De harp deed denken aan Indiase muziek. De steelpan klonk West-Indisch en de duim-piano is een Afrikaans instrument. Het werd muziek, waar niet zo maar een etiketje op te plakken is. Deze muziek wordt "Indigenous-Contemporary-Crossover-muziek" genoemd. Vrij vertaald: Een kruising van inheemse en eigentijdse muziek. Op dit gebied zijn deze musici alle drie top-muzikanten. Vond ik het mooie muziek ? Nee, maar bijzondere muziek was het wél !

   Afrikaans woordenboek:

          Die dorp rooi verf  =  De bloemetjes buiten zetten

" Dr. L.H. de Villiers "

                                

Het pas verkregen, voor ons erg waardevolle  materiaal omtrent "ons" huis geeft geen eenduidige verklaring, wat er precies gebeurd is nadat Francis Brett-Young op 28 maart 1954 overleden is en zijn huis in Montagu verkocht werd. De envelop bevat echter nog meer materiaal. We beschikken over een zelf gemaakte bouwtekening, die gemaakt is op de achterkant van een kalenderblad, daterend van mei 1961. 

                                

Blijkbaar was toen ene dokter Louis de Villiers de eigenaar van De Kockstraat 4. Ook is er een brief, waarin de Villiers een (bevriende?)dominee bedankt voor diens goede raad wat betreft een voorgenomen aanpassing van het huis. Er waren in die periode twee dominees in Montagu. Te weten: ds. Weideman en ds. Scholtz. Een van beide is dus waarschijnlijk de raadgever.  Die bedankbrief heeft als datum: 17 februari 1971. 

                                

Of de aanpassingen ook daadwerkelijk uitgevoerd zijn, is niet bekend. Zeker is, dat het huis er momenteel niet  zó uitziet. De mevrouw, die ons de envelop met materiaal geschonken heeft, is mogelijk de kleindochter of achterkleindochter van dr. de Villiers, want op de envelop staat: "Oupa de Villiers sketches. brief van moeder"! Volgende week deel 4: SANTICI

Er is in Montagu een "Drafstapclub". Deze club draait onder de vleugels van het bejaardenhuis Huize Uitvlucht. Eén keer per maand gaan de leden op excursie in de regio en bezoeken dan interessante bedrijven of instellingen. Dit keer was een bezoek aan het blindeninstituut in Worcester gepland en Sanja wilde mee. Sanja's moeder heeft jarenlang als vrijwilligster gewerkt voor de blindenbibliotheek in Ermelo en mede daardoor is Sanja geïnteresseerd in blindenzorg. Nu was er één probleem: Je moet minimaal 60 jaar zijn om lid te kunnen worden van deze club en Sanja is nog maar 59. Gelukkig was het busje niet helemaal vol en daarom mocht zij tóch mee.  Het blindeninstituut is gesticht in 1881 door twee dominees van de NG-kerk. In 1931 werd  de Braille drukkerij in gebruik genomen en in 1956 kwam daar een Braille muziekdrukkerij bij. Op de blindenschool zitten 135 kinderen en zij krijgen les van 30 leerkrachten. In totaal worden er 450 blinden of slechtzienden op een of andere manier verzorgd door het instituut. 52 van hen zijn zowel blind als doof en dus dubbel gehandicapt. Ondanks hun handicap wordt er flink gewerkt: Zo is er een drukkerij, een koffie verpakkingsafdeling, een weefgroep, pitrietbewerking, een afdeling meubelbekleding en matrassen maken, en een afdeling  metaal- en houtbewerking.Ook wordt er aandacht aan kunst besteed. De blinde bejaarden worden ook niet vergeten!
Er is verder een muziekschool met een uitgebreide muziekbibliotheek. De enige op het zuidelijk halfrond, waar ongeveer 200 personen gebruik van maken. Er zijn 15 muziekstudenten en er is een koor met 25 leden, wat zelfs tot in Namibië heeft opgetreden.  De muzieklessen worden gegeven door 2 blinde en 2 ziende muziekdocenten. Doordat er steeds minder subsidie beschikbaar is, is het aantal docenten en leerlingen flink verminderd. Er is zelfs sprake van het sluiten van een deel van het instituut. Men werkt momenteel aan een reddingsplan. Al met al was het een zeer interessante excursie en Sanja heeft nu nóg meer bewondering voor de mensen met deze handicap !

Tenslotte:

Er is een tijd van komen en een tijd van gaan en de tijd van gaan is voor onze trouwe, tienjarige Honda Transalp gekomen. In de vijf jaar, dat wij de Honda in ons bezit hadden, hebben we er 16.000 km mee getoerd door onze regio. Dat waren mooie asfaltwegen, maar ook stoffige grondpaaie en dat is de motor ondertussen aan te zien. Daarom was de tijd aangebroken om uit te zien naar een opvolger en die heb ik gevonden in een bijna nieuwe Triumph Tiger 800. Sinds enkele dagen staat die in de garage en naar verwachting kunnen we met deze nieuwe aanwinst de komende jaren weer de nodige kilometers  maken. Als deze Engelse beauty helemaal versleten is, zou het voor mij wel eens tijd kunnen worden voor een (Triumph) scootmobiel of zelfs een rollator !

                                                             

 Afrikaans woordenboek:

'n aap uit die mou laat  =  een geheim verklappen 

Francis Brett-Young !

Over Francis Brett-Young schreef ik al 2 keer eerder op onze weblog. (vrijdag 29 april 2011 en donderdag 26 mei 2016). Een korte recapitulatie: Hij was een redelijk bekende arts en schrijver/dichter, die gezondheidsproblemen kreeg en in 1948 het koude en natte Engeland verruilde voor het warme en droge klimaat in Zuid-Afrika. Toen wij in 2011 ons huis in Montagu kochten, kregen we van de vorige eigenaars (nu onze buren) 3 boeken geschreven door F.B.Y. en 1 boek geschreven óver F.B.Y. Dat laatste boek gaf enige informatie over de periode 1948-1954 toen hij hier in Montagu woonde in "ons" huis. In de envelop, waarover ik vorige week al sprak, zat gelukkig ook materiaal met betrekking tot F.B.Y.

                                 

Uit een Akte van Transport, opgemaakt op 12 juni 1943 blijkt, dat Henry Bridgman zijn recht van eigendom overdoet aan zijn echtgenote Maria. De tweede Akte behelst de verkoop van het huis en de grond van de inmiddels weduwe Maria Bridgman aan Francis Brett-Young. De datum: 19 juli 1948. 

                                      

Blijkbaar niet tevreden met het huis gaf de Engelsman al in 1949 het Kaapse architectenbureau Hubert Roberts & Partners opdracht een bouwtekening te maken, waarbij het bestaande huis uitgebreid diende te worden met een werkkamer/bibliotheek/muziekkamer. Deze ruimte is momenteel ons gastenverblijf. In 1954 overleed F.B.Y. en kwam zijn huis weer in andere handen !

Volgende week Deel 3: Dokter de Villiers.

Sanja is weer aan een nieuw levensjaar begonnen. Geen bijzonder jubileum, maar we hebben er natuurlijk wél aandacht aan besteed. Allereerst kwamen Nederlandse vrienden 's morgens op de koffie met gebak en 's avonds zijn we samen uit eten gegaan in Restaurant "Churchstreet 22", een nieuwe aanwinst in het toch al goed voorziene Montagu. De kok heeft erg goed zijn best gedaan en het bedienende meisje was erg vriendelijk. We hebben lekker gegeten, maar wel zitten bibberen van de kou ondanks een brandende houtkachel. Het begint hier nu toch echt winter te worden en er circuleren al meerdere foto's in kranten en op Facebook van met sneeuw en ijs bedekte bergen met name in de omgeving van Robertson ! ( mijn spellingshulp vond, dat ik "Churchstreet" moest vervangen door "schurkenstreek" ) 

De populaire toeristenplaats Knysna genoot al veel bekendheid bij miljoenen vakantiegangers, maar sinds 7 juni kent de halve wereld Knysna vanwege een gigantische brand, die - aangewakkerd door een orkaanachtige wind - meer dan 200 huizen verwoestte, vier personen het leven kostte en bijzonder veel (huis-)dieren noodlottig werd. 

Toen de eerste berichten op alle media bekend werden gemaakt, was de gedachte bij velen: Het zal wel in townships zijn, waar duizenden huizen en bouwsels vast tegen elkaar gebouwd zijn en waar bij een brand hele straten in vlammen opgaan. Maar dat bleek nu eens niet het geval te zijn. Het waren huizen,scholen en andere gebouwen in de residentiële wijken van Knysna. Snel na het uitbreken van de brand circuleerden er geruchten, dat meerdere getuigen hadden gezien dat de brand aangestoken was. De schade is enorm. Ook het guesthouse "Hollow Lodge", waar zus Maria, zwager Harrie en hun kennissen in oktober geboekt hebben, is volledig verwoest. 

                                 

Het lijkt mij, dat de herbouw van het guesthouse in oktober echt niet klaar zal zijn ! 

Door op de onderstaande link te klikken, is de ravage te bekijken.

https://www.dailymaverick.co.za/article/2017-06-09-devastation-in-knysna-a-photo-survey/#.WTwOXLFNehB

Afrikaans woordenboek:

as jy met roet speel, word jy swart = waar je mee omgaat, word je mee besmet

Statistieken 2

In de blog van  11 mei gaf ik een overzicht van het aantal keren, dat onze weblog bekeken werd in één week. Dat aantal verbaasde me in positieve zin, maar een paar dagen geleden keek ik eens naar het totaal aantal "pageviews" sinds ik in februari 2011 startte met "Sandesepad" en nog groter was mijn verbazing bij het zien van de totaal-resultaten. Dat totaal blijkt maar liefst 39.824 pageviews te bedragen. In Nederland werd 26.132 keer gekeken en verder:
Zuid-Afrika: 6.321. Verenigde Staten: 3.773. Frankrijk: 1.356. België: 888. Duitsland: 763. Verenigd Koninkrijk: 233. Oekraïne: 210. Portugal: 138. Spanje: 4. Australië: 1. Indonesië: 1. Vorige keer sprak ik mijn verbazing al uit over de lezer(es) uit Oekraïne, maar blijkbaar is het wel een trouwe volger, waarvan ik totaal geen idee heb wie dat zou(den) kunnen zijn. De lezers uit Spanje, Australië en Indonesië zouden volgens mij wellicht vakantiegangers kunnen zijn. Met het aantal van bijna 40.000 views ben ik natuurlijk blij en het is voor mij een goede reden om nog lang op "Sande se Pad" door te blijven gaan !

Vorige week vrijdag deden wij boodschappen in Worcester en bij onze thuiskomst, wachtte ons een grote verrassing. Sanja haalde een dikke envelop uit de brievenbus. Die envelop bevatte een flink  pakket oorspronkelijke gegevens van ons huis en de directe omgeving. Van onze buren hadden we al enige informatie gekregen over ons "huis met een bijzondere geschiedenis", maar officiële gegevens hadden we niet veel. Zelfs de Munisipaliteit kon ons niet helpen, want officiële papieren - waaronder bouwtekeningen - kon zelfs de gemeente niet verstrekken, omdat er doodeenvoudig niets bewaard was gebleven uit het verleden. Daar is nu dus verandering in gekomen dankzij een zekere mevrouw Poggenpohl, die ongeveer 15 jaar in "ons" huis heeft gewoond. Ik wil de verkregen geschiedenis rond ons huis graag verwerken in onze blog, maar het pakket is dermate omvangrijk, dat ik mijn verhaal ga opsplitsen in enkele delen. De komende weken zal er daarom steeds een deel van de geschiedenis vermeld worden en in deze weblog volgt nu deel 1:
Op 15 september 1841 stichtte P. Swanepoel de boerderij "Uitvlucht" op de plaats, waar nu Montagu ligt. Hij of zijn nazaten verkocht(en) een deel van de grond in 1937 aan de gemeente Montagu. De gemeente stelde een  bouwplan op om te komen tot de residentiële wijk Montagu-Suid.

De vroegst gedateerde documenten, die we ontvingen, zijn twee Akten van Transport, opgemaakt in november 1941 betreffend de aankoop van grond door Henry Martyn Bridgman en zijn echtgenote Maria Alice Bridgman - geboren Marais. Het moesten twee aparte akten zijn, omdat het echtpaar Bridgman gehuwd was op huwelijkse voorwaarden. Bij de beide Akten van Transport is een officiële akte van de Land-Surveyor (vgl. Kadaster) gevoegd, waarin plaats en de omvang van de bouwkavel vastgelegd is. Die kavel was 44.950 square feet (= 4176 m²). We weten helaas niet wanneer de bouw van "ons" huis begonnen is en bouwtekeningen uit die tijd, hebben we niet. Volgende keer deel 2: De periode Francis Brett -Young.



Tenslotte:

In Zuid-Afrika is nogal wat commotie over de grondhervormingspolitiek. Met name de afstammelingen van de Zulu-stam (en dat zijn er zéér véél) menen, dat zij de rechtmatige bezitters zijn van de grond, die ingenomen werd door de blanke kolonisten sinds 1652. Maar het is bewezen, dat niet de Zulu's de eerste rechten hebben, maar de Khoi-San, ook wel Boesmans genoemd. De afstammelingen van deze stam proberen veel aandacht te krijgen voor hun zaak. Zaterdag bezochten wij - op uitnodiging van Khoi-San afstammeling dominee Reginald Boesak, een lezing gegeven door Boesak's jongste broer Willa Boesak. Deze Boesak wordt beschouwd als een autoriteit op het gebied van de geschiedenis van de Khoi-San en hij gaf  een interessante kijk op cultuur en waarden, die niet verloren mogen gaan. Voorafgaand aan de lezing gaf de Riel Dance Groep "Stofkloppers" een fraaie demonstratie van hun kunnen. Deze groep van 15 "plaaskinders" van de GB Battskool, liet zien waarom zij de laatste tijd vele prijzen behalen. We hoorden een interessante lezing en zagen een fraaie dans-show !

                           

Afrikaans woordenboek:

lank laas  =  lang geleden

Verrassing !

Het heeft even geduurd, maar sinds maandag beschik ik weer over een nieuw rijbewijs. Doordat wij in het buitenland wonen, is de procedure om een verlenging van een rijbewijs te krijgen, iets ingewikkelder en daardoor tijdrovender dan voor Nederlanders in Nederland. Omdat de Post hier nogal onbetrouwbaar is en omdat de Rijksdienst voor Wegverkeer aanvraagformulieren én rijbewijs uitsluitend naar een Nederlands adres wil sturen, moest alles via familie en een Nederlandse bezoeker aan Montagu geregeld worden. Dat heeft in totaal 4 maanden geduurd en gedurende de laatste maand reed ik hier zonder rijbewijs en dus in overtreding door Zuid-Afrika. Maar nú heb het roze pasje in mijn bezit en bij het controleren of alle categorieën wel correct vermeld staan, kwam ik tot de zeer verrassende ontdekking, dat ik vanaf 1 juni 2015 tot 19 mei 2024 naast een motor en een auto óók een tractor mag besturen. Nu zit ik in dubio: Spaar ik voor een andere motor of staat er binnenkort een tractor op onze oprit ?

In McGregor werd afgelopen weekend een "Leonard Cohen-Tribute" georganiseerd en omdat wij beiden de muziek van deze kortelings overleden Canadees wel leuk vinden, kwam Sanja snel in actie en regelde drie kaartjes. Ja: drie, want onze Hollandse gast, Hiddo, bleek ook een fan van Leonard Cohen te zijn en wilde heel graag ook mee. Die snelle actie van Sanja bleek goud waard, want in een ommezien waren alle beschikbare kaartjes uitverkocht. Geen wonder, want de capaciteit van "Wahnfried", de fraaie concertruimte, bedraagt slechts 60 personen. Robert Lucey, een uit Durban afkomstige zanger is al een fan van Cohen sinds zijn jeugdjaren en heeft zich toegelegd op het vertolken van Cohen's speciale repertoire. Dat bleek vrijdagavond, want zijn vertolkingen van nummers als: "Bird on a wire", "Susanne", "Hallelujah" en "So long Marianne" waren indrukwekkend. Zijn gitaarspel was een streling voor het oor en hij praatte de songs op onderhoudende wijze aan elkaar met een overzicht van Cohen's lange carrière. Wij genoten van een  mooi concert en aan de reacties uit de zaal te oordelen, gold dat voor alle aanwezigen !

Onze Nederlandse gast Hiddo is begonnen aan deel 3 van zijn Zuid-Afrika-trip. Na een verblijf in Kaapstad en Montagu wordt nu Patensie (omgeving Jeffreysbaai) zijn volgende pleisterplaats. We hebben hem gisteren in Ashton op de snelbus richting Port Elizabeth gezet. 

Hiddo heeft een aantal Goede doelen-projecten - waaronder het Regenboog project van Sanja - bezocht en verder genoot hij van het mooie weer en de mooie omgeving. Hij keert waarschijnlijk met niet alleen een volle koffer terug, maar hopelijk óók met een hoofd vol prettige herinneringen !

Tenslotte:

Iedereen maakt wel eens een spellingfout bij het schrijven. Dat overkomt mij ook wel eens en dan is het goed, dat de automatische spellingcorrectie van Blogger mijn tekst controleert en bij een geconstateerde fout een voorstel tot verbetering doet. Dat levert soms een verbeterd woord op, maar regelmatig slaat die corrector de plank behoorlijk mis. Laatst stelde hij kanariekooi voor in plaats van het door mij bedoelde bymekaargooi. Vorige week typte ik het woord Starfighter in en toen dacht die corrector dat ik herfst-aster bedoelde. Toch wel prettig - of in ieder geval grappig - zo'n spellinghulp !                                                                                                                                          

Afrikaans woordenboek:

kort voor lank  =  binnenkort