"Planken zondag"

Maandag was het Tweede Kerstdag, maar met Kerstmis heeft deze dag eigenlijk niets te maken. In de Rooms-Katholieke liturgie is het de dag van de martelaar Sint Stefanus. Een dag die op de kalender geen zondag is maar wel als een zondag wordt gevierd, beleefd of ervaren, zoals Tweede Kerstdag, Tweede Pinksterdag of Hemelvaartsdag, werd in mijn jonge jaren ook wel een "planken zondag" genoemd. Het is een zondag, die geen echte zondag is. 

Waarschijnlijk komt deze uitdrukking slechts regionaal voor. Die uitdrukking werd in ieder geval in het zuid-oosten van Noord-Brabant  gebezigd. Onder andere bij ons thuis. Blijkbaar is er ergens ook de variant " unne pepiere zondag". Stefanus was de allereerste martelaar. Het was zijn taak om de aalmoezen eerlijk te verdelen onder de weduwen. Hij werd gestenigd na in Jerusalem de hogepriester en de oudsten te hebben beschuldigd van de moord op Christus. De latere apostel Paulus werkte mee aan de executie  van Stefanus !

Door het hele jaar heen is één kamer en één bijbehorende badkamer van ons huis niet te gebruiken voor het doel waar beide eigenlijk voor bedoeld zijn. In de logeerkamer kan niet geslapen worden, want het kingsize bed ligt vol met materiaal voor Sanja's Hug-a-Baby project. En in de badkamer groeit in 12 maanden de stapel dozen waar Sanja "geskenkies" in doet om met Kerstmis uit te delen aan minder bedeelde kinderen. En die zijn er in Ashbury héél veel. Van de 2.831 lagere school kinderen behoort zeker een derde deel tot die categorie. Zoveel geskenkies had Sanja natuurlijk niet, maar met de uitgedeelde dozen heeft zij toch 100 kinderen blij gemaakt. 

Onze auto is te klein om al die dozen te vervoeren en dus werd een bevriende Nederlander die in het bezit is van een "bakkie" ingeschakeld. Een cadeautje ontvangen is voor deze kinderen een ongekende weelde en dat was te zien aan hun verwachtingsvolle en stralende oogjes !

Maar dat is niet alles. In de douchcabine van de logeerkamer kan niet gedoucht worden, want daar groeit het aantal Bata schoendozen. Nu niet met kerstgeschenken. Nee, gewoon met nieuwe schoenen. "Wie de schoen past, trekke hem aan". Maar dan moet je wél schoenen hebben. Kinderen lopen in een township meestal op blote voeten, maar als ze naar school gaan, dragen zij met name in de wintermaanden (mei-augustus) schoenen. Vaak is er thuis geen geld om schoenen te kopen en daarom organiseert supermarkt de Spar een voucher-actie. Wie voor R.500 of meer boodschappen koopt, kan voor R.60 een paar nieuwe schoenen kopen in kindermaten. Die worden aan de lagere scholen gegeven en dan zorgen de scholen tegen de winter dat behoeftige kinderen niet blootvoets naar school hoeven te komen !

Voor Nederlanders onbegrijpelijk, maar in Zuid-Afrika is het gebruikelijk dat de leerlingen zelf hun schoolbenodigdheden zoals schriften, potloden, stiften, gummen, etc, van thuis meebrengen. Ook hier geldt weer, dat veel gezinnen dat niet kunnen bekostigen. Daarom schaft Sanja met financiële hulp van de Nederlandse stichting Nieuwe Horizon, schoolmaterialen aan en zij brengt die naar de lagere scholen. De leerkrachten weten welke kinderen niets hebben en zorgen voor een passende verdeling van de materialen !

Afrikaans woordenboek:

'n skerpmaker en 'n uitveër  = een puntenslijper en een gum

"Klimaatklever"

Op de nieuws-site Nu.nl was te lezen, dat de "Dikke Van Dale" weer het woord van het jaar 2022 heeft gekozen. De hoofdredacteuren Ton den Boon en Ruud Hendrickx stelden tien woorden voor waaruit 15.000 mensen uit Nederland en België hebben gekozen. Sinds 2007 organiseert men  deze verkiezing. Men nomineert een aantal woorden die ontstaan moeten zijn in de media. Ze zijn vaak het gevolg van een nieuwsgebeurtenis en zijn min of meer blijvend in het dagelijkse taalgebruik. In 2020 en 2021 zat de hele wereld in de Covid-pandemie en dat leverde toen "anderhalvemetersamenleving" (2020) op. In 2021 koos men "prikspijt" 

De winnaar in 2022 werd "klimaatklever". ( een activist die zich aan een object van symbolische waarde vastplakt om de aandacht van het publiek te vestigen op de klimaatproblematiek). Ook in Zuid-Afrika haalden deze beelden het nieuws. Op de tweede plaats eindigde "Zevenvinker" en als derde: "Energietoerisme". Zoals te verwachten was, reageerden er mensen die een heel ander woord kiezen. Zoals bijvoorbeeld: Energiearmoede, energieplafond en sanctie-inflatie !

Wij hebben een bijzonder zwembad, waar - helaas - elke dag aan gewerkt moet worden om ingewaaide bladeren en vooral van de bergen gewaaid zand te verwijderen. En dan te weten, dat ik me gemiddeld wel twee keer per jaar in het zwembad bevind. Nee, mijn voorkeur gaat uit naar de jacuzzi. De temperatuur is met 34 graden zomer en winter altijd gelijk. Het is heerlijk ontspannend om er een half uur lekker niets doend in te zitten en dat zonder er elke dag aan te moeten werken. Maar mogelijk door de frequente stroomonderbrekingen van Eskom ging er ruim een jaar geleden iets mis. 

De thermostaat sloeg op hol en de temperatuur van het water liep op tot bijna 50 graden.

Warm is prettig, maar heet natuurlijk niet. Reparatie was in de Covid-tijd een probleem en daardoor werd de jacuzzi lange tijd niet gebruikt. Sinds gisteren is de hele installatie echter goed nagekeken en zijn alle problemen opgelost. Ik kan weer wegdromen zonder zo rood als een kreeft uit het water te komen. Nu maar hopen, dat Eskom doet wat het bedrijf behoort te doen: elektriciteit leveren !

22 December 2022. Het is weer de tijd, dat we - zoals te doen gebruikelijk - elkaar prettige feestdagen en een voorspoedig nieuw jaar toewensen. En dat in een wereld die behoorlijk op z'n kop staat. Oorlog, klimaatverandering, energieproblemen en daardoor energiearmoede, onzekerheid over de nabije en verre toekomst. Het is nu al duidelijk, dat 2023 grote uitdagingen zal kennen. Toch wensen we allen een voorspoedig en vooral een heel gezond nieuw jaar. 

Afrikaans woordenboek:

Geseënde Kersfees en 'n voorspoedige nuwe jaar !

" Genoeg is genoeg ! "

"Genoeg is genoeg" en "Het is zoals het is". Je hoort deze uitdrukkingen de laatste tijd tot vervelens toe. Maar beide zijn sinds zaterdag helaas ook van toepassing op mij zelf. De situatie rond het energiebedrijf Eskom gaat van slecht naar nog véél slechter. De laatste weken verkeren we in stage 6 (van 8). Dat houdt in, dat we 4x per dag geen elektriciteit hebben. Bijna 10 uur per dag ! Tot voor kort had ik de verwachting - of was het hoop - dat het op niet al te lange termijn wel wat beter zou worden. Maar die verwachting is veel te optimistisch. Stage 8 (helemaal geen stroom) is dichterbij dan bijvoorbeeld stage 2 (1x onderbreking per dag). Veel mensen zeiden eerst: "Het is zoals het is" en accepteerden gelaten de vervelende situatie. 

Maar nu zeggen die mensen: "Genoeg is genoeg" en als de financiële middelen er zijn, gaat men steeds meer over tot de aanschaf van een Solar Power Systeem. De zon schijnt hier bijna elke dag; dus dat zorgt wel voor volle batterijen, zodat er de hele dag voldoende elektriciteit voor handen is. Aanvankelijk hebben we nog afgewacht, maar nu is "Genoeg ook voor ons genoeg" . We hebben een in solar power gespecialiseerd bedrijf in Robertson benaderd om bij ons ook zo'n solar systeem te plaatsen. Helaas; we blijken niet de enigen te zijn. Ik kreeg telefonisch te horen: "We hebben momenteel echt geen tijd. Belt u in januari nog maar eens !"

Het besluit was nu wel genomen, maar toen rees de vraag: "Waar laten we de zonnepanelen plaatsen ?" Zoals bekend is, hebben wij een huis met een fraai rieten dak en zonnepanelen zijn naar mijn mening op geen enkele dakbedekking fraai, maar al helemaal niet op riet. Een rondje makend rond ons huis leverde de oplossing. We hebben een groot L-vormig terras (hier stoep genoemd) en dat terras heeft een bedekking van golfplaten. Daar kunnen de panelen wel een plaats krijgen en doen dan geen afbreuk aan ons bijzondere rieten dak. 

Toen ik enkele dagen geleden op internet zocht naar rieten daken met zonnepanelen, bleek, dat dit in onder andere Nederland al regelmatig gebeurt. Daar ligt men wat zonnepanelen betreft mijlenver voor op Zuid-Afrika. Dus dat men daar een oplossing heeft voor solar op rieten daken, verbaast me niet. Men monteert de panelen dan niet óp het riet, maar men maakt een uitsparing in het riet en in de dan ontstane opening worden de panelen geplaatst. Fraai vind ik het niet, maar een acceptabele oplossing is het wel (maar echt niet voor ons) ! 

Tenslotte:

Het is elk jaar weer hetzelfde ritueel: Sinterklaas heeft op 6 december de kuierlatten genomen en dan krijg ik van Sanja de vraag: " Haal je de kerstspullen weer te voorschijn? " (Deze zin werd uitgesproken zonder het woordje "alstublieft", dus leek het me niet zozeer een vraag, maar meer een opdracht). In ieder geval staan sinds 8 december de kerststal en bijbehorende boom weer op de vertrouwde plaatsen in de woonkamer. De kerstverlichting zal naar verwachting niet veel versiering geven, want Eskom strooit momenteel kwistig met loadshedding-perioden. 

Het wachten is nu op de komst van de kerstman, hoewel we daar al niet meer op hoeven te wachten. Toen we woensdag in de Worcester shopping mall waren, zagen we overal kerstversieringen en ook de kerstman ontbrak niet. Het Sinterklaasfeest kent men hier niet, maar kerst wordt redelijk uitbundig gevierd.

Zoals elk jaar "doen we niets" met kerst wat de maaltijd betreft en onze achterburen "doen ook weer  niets". Samen doen we dus niets, maar toch verzorgt elk koppel een deel van de maaltijd. Het menu is nog niet helemaal bepaald, maar van de honger omkomen zullen we echt niet !

Afrikaans woordenboek:

Daar is nog koring in Egypte  =  niet moedeloos worden, het zal ooit beter gaan.

"tienduizend stappen"

 

In mijn vroeger leven was wandelen niet echt mijn hobby. Joggen deed ik een aantal jaren samen met een even actieve buurman in Helmond. Maar toen we verhuisden stierf de joggingactiviteit  een snelle dood. Na onze verhuizing in 2011 naar Zuid-Afrika ontdekte ik het plezier en het nut van pittige wandelingen en hike-trails in de ons omringende bergen. Afstanden van 8 - 15 kilometer werden een wekelijks vast patroon. Sinds een paar jaar worden de resultaten van deze inspanningen zichtbaar op de smartwatch en ook op de stappenteller-app op mijn telefoon. Nu lees ik wel eens over het nut van het dagelijks zetten van 10.000 stappen. Omgerekend is dat ongeveer een afstand van 8 kilometer in 2 uur. Mijn eerste gedachte was: " Elke dag, dat lukt nooit." Ik nam de proef op de som en liep afgelopen zaterdag de hele dag met mijn smartwatch om mijn pols en werkte een aantal uren in de tuin, maakte het zwembad schoon, waste de auto en liep 20 minuten met onze honden. Het resultaat: 15.908 stappen. Als je zoals ik "afgetree" bent, is 10.000 stappen elke dag dus echt wel haalbaar. 

Het begon wereldwijd in Japan in 1964 voorafgaand en volgend na de Tokyo Olympic Games. In die tijd verschenen in Japan ook de eerste stappentellers en de slogan werd: Manpo-kei, wat letterlijk in de Japanse taal 10.000 stappen betekent. 

In ons regionale weekblad Gazette verscheen een artikel over de "benefits of walking". Die voordelen zijn: Gewichtsverlies, het maakt je hoofd leeg, je slaapt beter, vermindering van zorgen en depressie, de bloeddruk daalt, bloedsuikergehalte is stabiel, het verlaagt de kans op een hartaanval en het versterkt je botten. De voordelen voor mijn gezondheid zijn dus groot. Nu nog vol zien te houden, want een Belgisch-Australisch onderzoek onder 900 deelnemers leverde bij het merendeel der lopers positieve resultaten op, maar jaar na jaar daalden de resultaten. Ruim de helft van de deelnemers hield het uiteindelijk niet vol ! 

Toen ik in september Sanja + 2 volle koffers + handbagage afhaalde op de Kaapse luchthaven, verwachtte ik, dat al die koffers vol zaten met dekentjes, babykleertjes en spullen die bij mijn schoonmoeder (helaas) in de aanbieding waren. Bij het leegmaken van die koffers kwam er echter ook heel wat ander materiaal te voorschijn: marsepein, pepernoten, kruidnoten, chocoladeletters, borstplaat, fondant, taai-taai en speculaas. Ik zal nog wel enkele lekkernijen vergeten zijn, maar veel sinterklaasgoed was er wel. "Dat moet ook", vindt Sanja, want elk jaar op 5 december nodigt zij een flink gezelschap Hollanders uit om de verjaardag van de Goedheiligman te vieren. 

Al weken kijk ik verplicht dagelijks naar de heftige gebeurtenissen op het door Dieuwertje Blok gepresenteerde Sinterklaasjournaal op de BVN-zender. 

Dit jaar kwam er bij ons ook een echtpaar met twee kleine kinderen in de goedgelovige leeftijd. Voordat de cadeautjes uitgedeeld en uitgepakt mochten worden, moest er eerst natuurlijk gezongen worden en begeleidde Sanja het geheel op haar gitaar. 

Ook dit jaar was het weer een  succesvolle dag. Hoogtepunt voor mij was weer de 135 gram zware Kruidvat- melkchocoladeletter liefdevol  geschonken door mijn altijd attente schoonmoeder. Mijn dank daarvoor is uiteraard heel groot !

Afrikaans woordenboek:

Dit sit nie in my nie  =  Daar ben ik niet toe in staat

  

" Een uniek plan "

Het gaat nog steeds niet goed met het Postbedrijf. In feite zelfs zó slecht, dat het door de Post gehuurde bedrijfspand in onze Badstraat door de verhuurder gesloten werd vanwege langdurig niet betaalde huurgelden. Om het aantal te huren postkantoren te verminderen, kwam de Overheid met een "uniek plan": Brieven, pakjes, postzegels gaan sinds het begin van dit jaar geregeld worden in winkels die deel uitmaken van een grootwinkelketen. Dat zijn de winkels van Pepkor, een grootwinkelbedrijf met als belangrijkste winkels de (5800) PEP-zaken. Elke stad, dorp of zelfs gehucht heeft wel een PEP-winkel. Van januari t/m september verzorgden deze winkels 4,3 miljoen pakjes in het hele land. De winkels verkopen met name enorme hoeveelheden goedkope kleding. Ook schoenen en zelfs smartphones (8 miljoen = 55% marktaandeel). Sanja koopt er geen postzegel of telefoon. Voor haar is de kledingafdeling belangrijk voor haar Hug-a-Baby project. Erg uniek is het overheidsplan niet bepaald, want in de westerse wereld en met name ook in Nederland zijn er niet veel postkantoren meer en worden de postzaken al jaren in andere winkels gedaan !

In de westerse wereld kreunen de economieën onder een groot personeelstekort. Je moet de werkelozen zo ongeveer met een lantaarntje zoeken. In Zuid-Afrika is de situatie volledig omgekeerd. Ook hier hebben we regelmatig lantaarntjes en kaarsen nodig omdat energiebedrijf Eskom onvoldoende elektriciteit levert en we nogal eens in het donker zitten. Maar die lantaarntjes hebben we hier niet nodig om werkelozen te vinden, want ze zijn er - helaas -  in enorme aantallen. Statistieke Suid-Afrika (SSA) kwam dinsdag met de laatste cijfers. Er waren in het tweede kwartaal maar liefst 7,7 miljoen werkelozen. Dat is 33 % van de werkende bevolking. 

En het cijfer is in feite nóg ongunstiger, want er zijn ook veel mensen, die geen moeite (meer) doen om werk te vinden. Als die meegeteld worden, komt het werkeloosheidspercentage op 43 %. Het positieve nieuws van SSA was, dat dat 1 % minder is dan in het eerste kwartaal. Het negatieve is, dat van de jeugdigen (15-34 jaar) 46 % geen job heeft. De West-Kaap doet het wél beter dan de andere provincies. "Slechts 29 %" is werkeloos tegenover 43 % in heel het land. "Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst". Als dit de toekomst van Zuid-Afrika is....!

Tenslotte:

Al een aantal jaren is het mijn gewoonte om twee keer per jaar naar Nederland te vliegen om familie en vrienden te bezoeken. Meestal gebeurt dat in maart en september, omdat in deze maanden er een reünie is van de Magistrum directeuren. Dit jaar bleef mijn bezoek beperkt tot slechts één keer en dat was in maart. Dus heb ik me voorgenomen om in het voorjaar van 2023 de lange vliegreis weer te ondernemen. Al enkele dagen zijn Sanja en ik bezig om voor mij een betaalbaar ticket te vinden, maar dat is nog niet gelukt. 

Kon ik vorige keer nog voor ruim 500 euro een ticket boeken, nu betaal ik minstens 300 euro meer. De milieubewegingen zullen dat wel prima vinden, want dan wordt er misschien wat minder gevlogen. Maar ik wil toch erg graag weer een keer 10.000 kilometer noordwaarts reizen en dus zal de portemonnee deze keer wat verder open moeten  dan voorheen. Gelukkig gaat het ABP pensioenfonds mijn pensioen, dat sinds 2008 niet meer groeide, in januari verhogen !

            Afrikaans woordenboek:

'n kooltje vuur kom haal  =  een vluchtig bezoekje