" Een verdwaalde matroos ! "

De motortocht van woensdag 21 augustus ging door de Keisie en de Koo via Matroosberg naar De Doorns. Dat is een fraai in de Hexvallei gelegen plaats met veel druiven- en andere vruchtenboerderijen. De Doorns is ook berucht om stakingen, oproer, brandstichting en andere niet zo positieve zaken, die bijna altijd draaien om salarissen en behuizing van de werkers op de boerderijen. Matroosberg is geen echt dorp, maar een verzameling van voornamelijk schapenboerderijen en bergen. Een matroos associeer ik met zee, een haven, in ieder geval met water. Maar deze hoge plek ligt 250 km van zee. Er is geen haven en het meeste water ligt in de vorm van sneeuw op de ruige bergen. Het schijnt zo te zijn, dat iemand in zo'n ruige rots een matroos zag, die staande op de   

voorplecht van een schip, over het water tuurt.  Met de nodige fantasie kun je er een matroos in zien. In de wintermaanden is de matroosberg vaak met een laagje sneeuw bedekt en volgens ooggetuigen lijkt het er in die periode op, dat de kraag van "de persoon" op de witte kraag van een matroos lijkt. De Doorns produceert veel wijn en wellicht heeft de naamgever vooraf de nodige hoeveelheid alcoholhoudend vocht genuttigd en is daardoor zijn fantasie flink toegenomen. Het was overigens een fraaie tocht met zonnig winterweer, een temperatuur van 21 graden en zelfs nog wat sneeuw op de Matroosberg, maar helaas niet op de kraag van de "matroos" ! 

Fiets 'm er in, in 's werelds grootste fietsenstalling. Die is in Utrecht en haalde wereldwijd de media. Zelfs hier in Zuid-Afrika was er aandacht voor. Het Vrije Weekblad publiceerde op 21 augustus een artikel overgenomen uit The Guardian. De Zuid-Afrikanen snappen niets van die "rare Hollanders", die elke dag fietsend naar werk of school gaan, terwijl er bij de meeste gezinnen minstens één auto in de garage of op de oprit staat. Fietsen is hier in Zuid-Afrika voornamelijk beperkt tot mountainbiken in je vrije tijd en meestal gebeurt dat in het buitengebied. Fietspaden zijn er niet en een maximumsnelheid voor het snelverkeer van 60 km in de bebouwde kom maakt fietsen tot een hachelijke onderneming. Buiten de bebouwde kom fiets je op anderhalve meter afstand van het snelverkeer, dat met een snelheid van 120 km (!) passeert. Absoluut onverantwoord dus. In Kaapstad raken de wegen in de spitstijden overvol en daar zien we wel steeds meer mensen op een fiets naar hun werk rijden, maar zo'n fietsenstalling als in Utrecht zullen we hier niet zien !

Tenslotte:               

Ik ben momenteel in Nederland voor mijn kortste verblijf aller tijden. Het Guinness Book of Records zal ik er wel niet mee halen, maar kort is mijn verblijf wél. Dinsdag op Schiphol gearriveerd en aanstaande zondag al weer terug naar Montagu. Mijn agenda is overvol, maar in april heb ik enkele mensen beloofd om "de volgende keer" beslist op de koffie te komen. Ik zal proberen om mijn belofte te houden en mocht dat niet helemaal lukken, dan beloof ik, dat ik "de volgende keer " beslist op bezoek kom !

                                                                            

Afrikaans woordenboek:

kuier  =  bij iemand op bezoek gaan

" Stokkiesdraai "

Wij zijn zeer betrokken bij de Jakes Gerwelschool in Bonnievale en de stichting Nieuwe Horizon betaalt voor 10 "Ashbury-kinderen" het vervoer naar Bonnievale, de schooluniformen en het schoolgeld. Vorige week hadden we een ouderavond belegd en kregen van de schooldirecteur te horen hoe "onze" kinderen het er in het tweede kwartaal van af gebracht hadden. Sommigen heel behoorlijk, maar er waren er ook  die veel schooldagen zonder reden verzuimd hadden. Spijbelen wordt in het Afrikaans "stokkies draai" genoemd en zondag kwam Sanja bij toeval de oorsprong van die uitdrukking tegen bij het lezen van het boekje "Hexvallei, van Toeka tot Nou". In de Hexvallei, het gebied globaal tussen Worcester, Robertson en Touwsrivier, kweekt men al vele generaties tafeldruiven.  

Omstreeks 1880 bleek de parasiet Filoksera de wortels van de druivenstokken aan te tasten. De volwassen insecten konden vliegen en daardoor verspreidde de ziekte zich snel, waardoor hele druivenaanplanten verloren gingen. In Californië vond men een oplossing door enting. Op de druivenstok van de wilde druif Riparia, die niet gevoelig was voor de parasiet, entte men de tafeldruifstok. Met raffia werden de twee delen snel vastgebonden en dat was erg arbeidsintensief. De schoolgaande boerenjongens werden daar zelfs bij ingeschakeld. Als een jongen afwezig was en de onderwijzer vroeg waar de afwezige was, kwam steevast het antwoord: " Meneer, hij draai stokkies". Later werd "stokkies draai" gebruikt om aan te geven, dat iemand spijbelt !

We horen Afrikaners nogal eens zeggen: " Kry jou ry ". Volgens ons onvolprezen en vaak geraadpleegde ANNA-woordenboek betekent die uitdrukking onder andere tegenwoordig: "Weg wezen ". Ook weer in het boekje over de Hexvallei hebben we gelezen hoe deze uitdrukking ontstaan is. In vroeger tijden was elke werker in de wijngaard verantwoordelijk voor een bepaalde rij druiven. Spitten, schoffelen, snoeien, enzovoort. Na de koffiepauze riep de voorman: "Kom, manne, kry julle ry, opskud". Wat betekent: "Kom mannen, weg wezen naar jullie rijen, opschieten"!

Mijn voornemen om flink te gaan trainen met lopen om over enige tijd een langeafstandspad als de West Highway in Schotland (153 km) aan te kunnen, is prachtig, maar dan moet ik dat ook ten uitvoer brengen.

Mijn eerste doel is om een aantal keren 10 km te lopen. Dat begin is gemaakt. Zaterdagochtend liep ik Montagu uit in de richting van Talana. Mijn bedoeling was om 5 km heen te lopen en dan rechtsomkeer te maken en 5 km  terug te gaan. Probleem bleek echter: "Waar is het 5 km-punt? " Toen de afstandsmeter op mijn telefoon 5 km aangaf, stond de teller op mijn smartwatch pas op 4,6 km. Ik ben tóch daar ter plekke omgedraaid en heb dezelfde route in omgekeerde richting gelopen. Na 2 uur en 5  minuten was ik weer "by die huis" en had volgens de meest optimistische teller 10,35 km gelopen, daarbij 13.984 stappen gezet en 737,5 kcal verbrand.  Lopend in het buitengebied kon ik constateren hoe groot de massa zwerfvuil langs de weg is. Bierblikjes, plastic en glazen flessen, polystyreen etensbakjes, te veel om op te noemen. Er lagen echter ook tientallen plastic doppen en die verzamel ik om zo ooit een rolstoel bij elkaar te sparen. Met maar liefst 65 doppen kwam ik thuis. Dit ga ik proberen vol te houden en mocht het lopen uiteindelijk tóch te veel voor me worden, dan heb ik wellicht een rolstoel voor me zelf bij elkaar gespaard om deel te nemen aan een lange-afstands rolstoeltocht !
                                                                  

 Afrikaans woordenboek:

toeka = lang geleden

" I have a dream ! "

Dominee Martin Luther King opende met deze gevleugelde uitspraak zijn 17 minuten durende rede op 28 augustus 1963 in Washington. Een andere grote naam op het wereldtoneel, Nelson Mandela, publiceerde in 1994 zijn inmiddels befaamde boek: "Long Road to Freedom". Mandela realiseerde zich, dat Zuid-Afrika na de omwenteling nog een lange weg af te leggen had. Laat deze twee uitspraken nu ook van toepassing zijn op mijn persoontje. Ik heb al langere tijd een bepaalde droom en om die te realiseren, zal ik letterlijk een lange weg af te leggen hebben. Ik wil namelijk een meerdaagse lange-afstands-wandeling gaan lopen. Niet de Camino naar Santiago de Compostella. Die wordt zowat door iedereen gelopen.

Nee, in Schotland wil ik mijn droom ten uitvoer brengen. Meer speciaal de "West-Highland Way". Deze tocht begint in een buitenwijk van Glasgow en eindigt 152 km noordoostelijk bij het indrukwekkende Fort William. Superlopers doen dat in 4 dagen, maar dat is niet voor mij weggelegd. Ik verwacht dagetappes van maximaal 20 km te kunnen doen en heb dan minstens 8 dagen nodig. Twintig km is een flinke afstand, maar lijkt me wel te doen. Probleem zou volgens mij wel eens kunnen zijn om dat een week lang elke dág te doen. Onze lopersgroep loopt elke vrijdag in Montagu en omgeving ongeveer 5 km en dus ben ik nog ver van 20 km
verwijderd. Training zal dus hard nodig zijn. Ik leg de lat nog niet meteen heel hoog. Aan de gang gaan, dus ! De komende twee maanden wil ik meerdere keren 10 km lopen. In oktober-november en december uitbreiden tot 15 km en in januari, februari en maart komen tot 20 km. In april of mei 2020 wil ik mijn lang gekoesterde droom nu eens daadwerkelijk uitvoeren.

Het wordt een kwestie van "Nu of nooit meer" en ik realiseer me, dat ik daarvoor letterlijk en figuurlijk nog een lange weg te gaan heb ! 

Onze lopersgroep op vrijdag is principieel een mannengroep en van je principes moet je niet te vaak afwijken. Maar als het "Vrouwendag" is en onze echtgenotes willen samen met ons gaan lopen, dan mogen we wel een keer ons principe laten varen en als een gender-neutraal samengestelde groep een wandeltocht ondernemen. Dat gebeurde op vrijdag 9 augustus en plaats van handeling was het dorpje McGregor.

De voorbereiding met koffie en gebak was prima en daarna liepen we ruim 4 km in en rondom deze interessante plaats met veel witgepleisterde, rietgedekte huizen. Dit dorp heeft ook een wijk voor de kleurlingenbevolking en daar staan niet de eenvormige kleine huisjes, die je overal in de informele nederzettingen ziet. In McGregor bouwden ze een bijzonder "wit dorp" met deels ruime huizen met een verdieping. Een goed initiatief, waardoor mensen met een heel kleine beurs zo'n woning krijgen. Door onze inspanning verloren we 307 kilocalorieën, maar de koffie met gebak (614 kcal) behoedden ons voor een ernstig voedseltekort !

Afrikaans woordenboek:

'n toebroodjie  =  een boterham

" Kijk uit je doppen ! "

Een goede raad, die voor ons allemaal geldt. Vervangen we het woordje "je" door "naar", dan komen we bij een bijzonder goede doel-project, dat speelt in diverse landen, waaronder Nederland, België en ook in Zuid-Afrika. 

Het blijkt interessant te zijn om de doppen van plastic (PET-)flessen te verzamelen, want die zijn geld waard. Een fabrikant (of meerdere?) van plastic pallets betaalt geld voor de ingeleverde kleurige sluiters van flessen. In Nederland sparen nogal wat mensen deze doppen voor een goed doel als de KNGF (Koninklijk Nederlands Geleidehonden Fonds). Deze organisatie leidt geleidehonden op voor blinden, maar ook voor beveiliging en reddingen (denk aan aardbevingen,etc). 

Het volledig opleiden van zo'n hond kost ongeveer € 5000 en dat bedrag wordt betaald voor 7 miljoen ingeleverde doppen. Bij ons in Montagu sparen mensen via de NG-kerk ook deze doppen en ook hier leveren ze iets op. Geen cash geld, maar een keurige, nieuwe rolstoel, die bij allerlei instellingen prima van pas komt. Zo'n rolstoel krijg je als er 400 kg doppen ingezameld zijn. Jammer genoeg weten te weinig mensen hier van deze actie en daarom is het goed, dat dit onderwerp binnenkort weer op de agenda van de kerkenraad komt. En dat is te danken aan: ONS.

Sanja vertelde enkele maanden geleden van deze spaaractie, maar wist er het fijne niet van. Nu loop ik elke middag met onze honden. Soms door onze wijk, maar ook wel door een deel van het centrum en vooral daar liggen die doppen letterlijk en figuurlijk voor het oprapen. Ik heb er al honderden ingezameld en Sanja heeft die ingeleverd bij het kerkkantoor. Daardoor is er bij enkele mensen weer interesse gekomen voor de actie, die behoorlijk in de vergetelheid geraakt was. Nu dit onderwerp weer eens onder de aandacht van de mensen van de NG-kerk gebracht gaat worden, rolt er hopelijk binnen afzienbare tijd een rolstoel met bijbehorende persoon door ons dorp !

In de blog van vorige week en eerder al in november 2012 viel de naam van Willie Bester. Tijd om eens wat meer over deze kunstenaar te vertellen. Willie werd in 1956 in Montagu geboren uit een Xhosa-vader (zwart) en een kleurling moeder (bruin). Als gevolg van de G.A.A (Group Areas Act) werd rasvermenging in woongebieden aangepakt. Populair gezegd plaatste men gezinnen soort bij soort en werd het een beleid van de overheid om gezinnen verplicht te verhuizen. Het gezin Bester kwam terecht in Kaapstad en Willie werd opgenomen in een militair opvoedingskamp. De invloed daarvan is nog regelmatig te zien in vele van zijn kunstwerken. In zijn vrije tijd schilderde hij met gekregen schildersmateriaal en op sloperijen verzamelde hij ijzeren voorwerpen, die hij fantasierijk aan elkaar lastte.

Hij speelde een actieve rol in de Anti-Apartheid beweging. Niet door te vechten, maar door zijn kunstwerken te laten spreken. In 1982 had hij zijn allereerste tentoonstelling. Zijn bekendheid als kunstenaar nam toe en in 1991  werd hij professional. Door het uitbeelden van ongemakkelijke onderwerpen als: misdaad, hebzucht, corruptie, armoede en een tekortschietende overheid probeert hij voer voor discussie te leveren en sociaal bewustzijn te bevorderen. Voor zijn kunstwerken worden forse bedragen betaald, maar deze bijzondere, zeer sociale man  leeft normaal en zeker niet in luxe !

Tenslotte:
Maandag moesten we in verband met Sanja's Hug-a-Baby project naar Bredasdorp waar de grote regelaars van dit project, het echtpaar Paul en Fran Heather wonen en er ook hun bedrijfsruimte hebben. Er zijn moeilijkheden over de voortzetting van het project, maar daar komen we in een toekomstige blog nog wel op terug. De 100 km lange rit van Montagu  via Stormsvlei naar Bredasdorp gaat door één langgerekt landbouwgebied. Aantrekkelijk, maar zeker niet spectaculair.

Behalve wanneer de "canola-tijd" weer is aangebroken. Het normaal gesproken groene landschap wordt in augustus onderbroken door grote gebieden, die fantastisch goudgeel gekleurd zijn. De Brassica  ofwel canolaplant bloeit uitbundig en begint met de zaadvorming die de belangrijke canola-olie oplevert. Deze plantaardige olie is belangrijk voor menselijke consumptie, maar ook voor het vervaardigen van bio-diesel en ook gebruikt men de olie als deel van het veevoeder. Koeien, die canola in hun voer krijgen, leveren elke dag één liter melk méér dan andere koeien. Canola-zaad levert 44 % procent olie op. Dat is het dubbele van wat een sojaboon in zich heeft. Onze rit kwam nog iets te vroeg. Nog niet alle canolaplanten stonden vol in bloei, maar de vergezichten waren fraai en er was voor ons die dag toch heel veel te genieten !

Afrikaans woordenboek:

'n botteldoppie  =  een kroonkurk

                                                                   

" Ubuntu ! "

"Van je familie moet je het maar hebben!" Deze uitdrukking wordt meestal gebruikt om iets uit te drukken, wat minder plezierig is. Maar het kan ook positief zijn en dat overkwam mij daags na de publicatie van de vorige blog. Tante Joke reageerde op mijn artikeltje over het "ubuntu-kunstwerk in de Kaapse wijk Vrydorp. Zij merkte op, dat enige uitleg over het begrip "ubuntu" wel op z'n plaats geweest zou zijn. Tante Joke heeft volkomen gelijk en daarom zal ik proberen om dit filosofische begrip uit te leggen aan de hand van de niet zo gemakkelijke omschrijving gedaan door aartsbisschop Desmond Tutu: " Iemand met ubuntu staat open voor anderen en is toegankelijk voor anderen, wijdt zich aan anderen en voelt zich niet bedreigd door het kunnen van anderen, omdat hij of zij genoeg zelfvertrouwen put uit de wetenschap dat hij of zij onderdeel is van een groter geheel". 

Ubuntu vindt zijn oorsprong in Afrika ten zuiden van de Sahara. Nelson Mandela was een voorbeeld van iemand die leeft volgens ubuntu. Hij besefte, dat we slechts mens zijn via de menselijkheid van andere mensen. Daarom is het belangrijk om je in te leven in de ander. Ubuntu is de filosofie van de dialoog. Er is maar één manier om dat te doen: Ga in gesprek met de ander. Je zou bijvoorbeeld kunnen beginnen bij de kletskassa van de Jumbo !

We gingen met onze lopersgroep vrijdag weer verder waar we de week tevoren geëindigd waren: aan de noordkant van de kleurlingenwijk Bo-dorp. We genoten van mooie vergezichten, maar liepen enkele kilometers door een massa zwerfvuil. Jammer, dat de mensen de natuur gebruiken als dumpplaats voor hun afval. Na een uur gelopen te hebben passeerden we een gegoede kleurlingenwijk "Bergsig" genaamd. Een wijk met keurige huizen, die aantonen, dat niet alle kleurlingen arm zijn en in bouwvallige hutjes leven. 

Maar wat we als eerste zagen, was een stelletje containers, zoals je ze op industrieterreinen wel ziet. Bij nadere beschouwing bleek het een woonhuis te gaan worden. De toekomstige eigenaar van dit op z'n zachtst gezegd "eigenaardige" bouwsel is de in Zuid-Afrika welbekende kunstenaar Willie Bester. 

Deze uit Montagu afkomstige kunstenaar heeft een heel bijzonder huis in Kaapstad en wil nu blijkbaar ook iets bijzonders bouwen in ons dorp. Huizen bouwen met containers is niet nieuw. Enkele jaren geleden toonde het Engelse TV-programma "Grand Designs" al eens een containerwoning ontworpen en gebouwd door architect en boer Patrick Bradley. Deze Noord-Ier realiseerde in de plaats Maghera een werkelijk schitterend woonhuis annex kantoorruimte op het erf van zijn boerenfamilie. Hij bewees, dat je met containers duidelijk méér kunt doen dan slechts goederen vervoeren ! 

Na kunstenaar Willie Bester nog meer cultuur in deze blog: Het "Boekefees" in Montagu. Blijkbaar staat ons dorp bekend als gemeenschap met nogal veel belangstelling voor boeken en hun schrijvers/sters, want ieder jaar is er in ons dorp een boekenfeest.                  

Auteurs van naam komen graag naar dit soort van evenementen. Interviews, lezingen, discussies, voorlezing uit eigen werk, etc. Dat was er vorig weekend allemaal. Sanja bezocht dit evenement vooral, omdat een favoriete schrijfster van naam en faam, Irma Joubert, te gast was.

Deze gepensioneerde leerkracht in de vakken geschiedenis en de Afrikaanse taal  begon haar schrijversloopbaan pas in 2006, nadat zij met pensioen gegaan was, Ze  heeft ondertussen al een veelomvattend oeuvre. Mede vanwege haar beroep als leerkracht geschiedenis verwerkt zij veel historische feiten in haar romans. Ook Nederland kent Irma Joubert. Zes van haar boeken  zijn uitgegeven in een Nederlandse vertaling. Haar inbreng was volgens Sanja heel interessant, vol humor en zelfspot. Dat werd door een grote groep aanwezigen erg gewaardeerd. Met een handtekening van de schrijfster in haar boek en een door Sanja zelf gemaakte foto van Irma Joubert kon ze weer naar huis ! 

 Afrikaans woordenboek:

'n digby-opname  =  een close-up foto