" Een zootje en een cadeautje ! "

Dinsdag liep ik over de toegangsweg naar het hospitaal en zag dat die weg met nogal wat potholes niet bepaald in goede staat was en deze weg is niet de enige in Montagu die duidelijk te weinig onderhoud krijgt. Ons dorp heeft een goede naam op te houden, maar ook in Montagu gaan dingen minder goed dan in het verleden. Maar het kan altijd erger. Op een nieuws-site plaatste journalist Malcolm Libera het volgende artikel: 

20 May 2025. Een recent rapport van de Rekenkamer heeft opgemerkt dat de gemeenten Mangaung (voorheen Bloemfontein) en Masilonyana in de provincie Vrijstaat zo slecht worden bestuurd dat ze hun inwoners actief schade toebrengen. De slechte staat van die gemeenten  baart al jaren zorgen, waarbij instorting van de infrastructuur een veel voorkomend negatief  kenmerk van de plattelandsgemeenschappen in de provincie is geworden. Wegen verbrokkelen, water- en sanitaire voorzieningen falen en veel steden kampen met aanhoudende stroomstoringen. Jaren van slecht bestuur, wanbeheer en politieke instabiliteit liggen aan de basis van dit verval.

De afgelopen twee jaar heeft de Rekenkamer van Zuid-Afrika wijdverbreide bestuurs-tekorten in gemeenten in de Vrijstaat aan het licht gebracht. Volgens de rapporten van de Rekenkamer heeft geen enkele gemeente in de provincie een schone audit ontvangen voor de boekjaren 2022/23 en 2023/24. Daarnaast publiceerde de Zuid-Afrikaanse Mensenrechtencommissie (SAHRC) eind 2024 een rapport over haar onderzoek naar de dienstverlening op lokaal overheidsniveau in de Vrijstaat. Volgens de commissie was het onderzoek noodzakelijk vanwege klachten over gebrekkige toegang tot water, elektriciteit, huisvesting, sanitaire voorzieningen en afvalinzameling. 

Veel gemeenten in de Vrijstaat hebben een hoge schuldenlast bij Eskom en bij de waterschappen. Er is veel vandalisme, diefstal en er zijn onrechtmatige aansluitingen op water- en elektriciteitsnetwerken. Mangaung registreerde R1,34 miljard aan ongeoorloofde uitgaven. Daarbovenop kwamen R277 miljoen aan onregelmatige uitgaven en R123 miljoen aan vruchteloze en verspillende uitgaven. Veel hiervan houdt verband met mislukte projecten en vermijdbare rentebetalingen. De gemeente heeft ook een duizelingwekkende schuld van R922 miljoen aan waterschappen, terwijl bijna de helft van de watervoorziening verloren is gegaan door lekkages of diefstal. Ondanks de waarschuwingen en aanbevelingen van de SAHRC om de uitdagingen van de provincie aan te pakken, is de situatie in de Vrijstaat verslechterd. Het nieuwsblad City Press meldde dat het een alarmerende mate van institutionele ineenstorting blootlegde in de grootstedelijke gemeente Mangaung en de lokale gemeente Masilonyana. De nieuwspublicatie meldde dat de procureur-generaal deze ineenstorting wijt aan wanbeheer, corruptie en een schokkende minachting voor fundamenteel bestuur !

De Zuid-Afrikaanse miljardair Mark Shuttleworth, beroemd, omdat hij de eerste Afrikaan was die de ruimte in reisde, is een tech-ondernemer die ooit zijn bedrijf verkocht en elke werknemer, inclusief de schoonmakers en de tuinman, een bonus van 1 miljoen rand gaf (50.000 euro). Mark Richard Shuttleworth werd geboren op 18 september 1973 in het kleine stadje Welkom, Zuid-Afrika, voordat hij verhuisde naar Kaapstad en daar opgroeide. Hij volgde de Western Province Preparatory School en later het Bishops College, waar hij in 1991 schoolhoofd was. Na zijn studie ging hij naar de Universiteit van Kaapstad en behaalde een bachelor-diploma in bedrijfskunde, financiën en informatiesystemen. In 1995, nog tijdens zijn studie, richtte Shuttleworth zijn technologiebedrijf Thawte Consulting op. Kort na de oprichting verschoof Thawte's focus snel naar internetbeveiliging voor elektronische handel. Het werd het eerste bedrijf dat een volledig beveiligde e-commerce webserver produceerde die commercieel verkrijgbaar was buiten de Verenigde Staten. Dit bracht Thawte in de wereld van de publieke sleutelinfrastructuur, de basis voor alle versleutelde en ge-authenticeerde internettransacties. In december 1999 verkocht hij Thawte aan VeriSign voor maar liefst $ 575 miljoen (nu R10,3 miljard), waarmee hij een van 's werelds jongste miljardairs werd. In 2000 richtte Shuttleworth vervolgens HBD Venture Capital op om innovatieve starters te ondersteunen. Kort daarna leidde zijn passie voor open-sourcesoftware hem ertoe in 2004 Canonical op te richten, het bedrijf achter het besturingssysteem Ubuntu. Ubuntu (Zulu en Xhosa woord voor menselijkheid) was gericht op het toegankelijk en gratis maken van computers, met name in ontwikkelingslanden, wat Shuttleworths toewijding aan maatschappelijke impact door middel van technologie weerspiegelde.

In 2002 haalde Shuttleworth de krantenkoppen door als eerste Afrikaan de ruimte in te gaan. Hij financierde zelf een reis aan boord van de Russische Sojoez TM-34-missie naar het internationale ruimtestation ISS. De reis kostte Shutteworth ongeveer $ 20 miljoen en vereiste bijna een jaar intensieve training.

Naast zijn technologische en verkennende activiteiten toonde Shuttleworth een opmerkelijke vrijgevigheid. Na de verkoop van Thawte kende hij elk van zijn 57 medewerkers een kerstbonus van R1 miljoen toe. Deze ongekende daad van vriendelijkheid strekte zich uit tot alle personeelsleden, waaronder twee schoonmakers en een tuinman, en onderstreepte zijn waardering voor ieders bijdrage aan het succes van het bedrijf. Door ervoor te zorgen dat elke medewerker, ongeacht zijn of haar functie, in gelijke mate profiteerde van de meevaller van het bedrijf, zette hij een nieuwe standaard voor dankbaarheid van het bedrijf en waardering van de medewerkers. De bonussen hadden een diepgaande impact op het leven van de ontvangers. Voor velen betekende het financiële zekerheid, de mogelijkheid om te investeren in huizen, onderwijs en een betere toekomst. Shuttleworths actie diende als een krachtige herinnering aan het belang van het waarderen van elk teamlid en de positieve gevolgen die een dergelijke erkenning kan hebben.

Shuttleworth woont momenteel in Londen. Hij is ook gevestigd op het eiland Man en heeft de dubbele nationaliteit van Zuid-Afrika en het Verenigd Koninkrijk. De laatste jaren richt Shuttleworth zijn aandacht op milieubehoud en duurzaam toerisme. Hij investeerde in het eiland Príncipe, onderdeel van São Tomé en Príncipe, met als doel het te transformeren tot een model voor ecotoerisme. Príncipe, omschreven als "de Galapagoseilanden van Afrika", heeft met zijn rijke biodiversiteit en ongerepte landschappen geprofiteerd van Shuttleworths inspanningen om verantwoord toerisme te bevorderen en natuurlijke habitats te beschermen.

Afrikaans woordenboek:

Daar is kak in die land = Er is een probleem

" Braindrain "

Braindrain of in goed Nederlands: kennisvlucht is het fenomeen waarbij hoogopgeleide personen na hun opleiding uit een land vertrekken om elders een baan te zoeken. Een voorbeeld van braindrain betreft de duizenden hoogopgeleide Surinamers die tussen 1975 en 1980 naar Nederland vertrokken om daar te gaan studeren en werken. In Zuid-Afrika is ook sprake van zo'n vlucht van met name ingenieurs, doctoren en technisch hoog opgeleide jonge mensen. CBS-Statistieken meldt, dat er ongeveer 41.200 Zuid-Afrikaners hun geboorteland hebben verruild voor Nederland. In het Eindhovens Dagblad van 10 mei stond daarover een artikel. (dankjewel Harrie en Maria!). De betreffende personen noemen zich Saffas (South Africans far from Africa). Het merendeel (60%) is werkzaam in de Randstad en in Zuid-oost-Brabant woonden er 2400 in 2024. Velen spreken Afrikaans en dat maakt integreren in Nederland redelijk gemakkelijk. Er zijn nu zelfs al twee Zuid-Afrikaanse supermarkten waar biltong, boerewors en Ouma-beskuit verkooptoppers zijn. De eigenaar van de Eindhovense supermarkt was beduusd van de lange rijen met landgenoten voor zijn kassa met karrenvolle producten tijdens het openingsweekend.

De reden waarom honderdduizenden Saffas wereldwijd Zuid-Afrika verlaten ligt in het z.g. Transformatiebeleid van de ANC regering. Bedrijven moeten voornamelijk zwarte personeelsleden aannemen of banen op hogere posities geven. Dit is bedoeld om vroegere misstanden van het apartheidsregime te herstellen, maar schiet zijn doel nu voorbij. Met apartheid werden zwarte mensen gediscrimineerd, maar nu is het omgekeerd: de witte minderheid krijgt geen kansen meer bij sollicitaties of aanmeldingen bij opleidingen. Dat de regering probeert de zwarten nu te bevoordelen is niet onlogisch. Men creëert een systeem om kansenongelijkheid aan te pakken, maar door de daardoor ontstane "braindrain" verdwijnen enorme aantallen "knappe koppen" en die heeft Zuid-Afrika ontzettend hard zélf nodig !

Sanja bracht uit Nederland nóg een interessant Eindhovens Dagblad artikel mee, dat handelt over Strijp-S. Er is een enorm bouwprogramma in uitvoering in en rond de oude, leegstaande Philips fabrieken in de Eindhovense wijk Strijp. Dit jaar worden er nog 369 woningen opgeleverd en volgend jaar eindigt de vierde fase van dit project met de bouw van 1480 woningen.  Er wonen straks 5000 mensen op Strijp-S. 

Tussen al die woningen zijn er al tientallen winkeltjes, restaurants en barretjes.  Momenteel vordert de bouw van de parkeerkelder met ruimte voor 4000 auto's volgens plan. Ten zuiden en ten oosten daarvan zijn woontorens gepland, waarbij men behoorlijk de hoogte ingaat: die woontorens worden respectievelijk 94, 74 en 71 meter hoog. Het totale bouwproject loopt aardig volgens schema, maar - zoals bijna altijd met grote projecten - zorgen bezwaarprocedures voor  vertraging. Over twee jaar zal Strijp-S voltooid zijn verwachten de optimisten en is Eindhoven een unieke woon-werk-wijk rijker !

Intussen moest er bij ons ook nog een verjaardag gevierd worden. Op zondag hadden we alle buren uitgenodigd op koffie + gebak en maandag hebben we met Nederlandse dorpsgenoten een geslaagde lunch gehad bij restaurant Ramblin' Rose aan de Langstraat. De opeenvolging van jaren lijkt mij steeds sneller te gaan, maar dat gevoel hebben blijkbaar meerdere ouderen !

Afrikaans woordenboek:

dooilam staan  =  bedroefd zijn

"Alweer een feestje ! "

"Presies 10 maanden na die eerste sooispitseremonie het die Ashton-gemeenskap onlangs byeengekom om die amptelike opening van die Ashton-vaardigheidsakademie (AVA) te vier. Dit is heeltemaal 'n baken van hoop, vaardigheidsontwikkeling en geleenthede in die hartjie van die Langeberg."

Deel van de viering was het doorknippen van een lint en het planten van een boom als symbool van een nieuw begin en groei. Wij schreven al regelmatig over de Jakes Gerwel School in Bonnievale, die baanbrekend werk gedaan heeft wat betreft vaardigheidsopleidingen. Niet iedereen hoeft naar de universiteit in een land dat een schreeuwend tekort heeft aan mensen met een (lagere) technische opleiding. AVA is een vervolg daarop.

De vroegere ambacht- en huishoudscholen. Die succesvolle school in Bonnievale heeft bij het Ministerie van Onderwijs, gemeentelijke instanties, bedrijven en particulieren de ogen geopend en in navolging komen er nu steeds meer onderwijsinstellingen die leerlingen opleidt tot gewilde vaklieden. Overvolle klaslokalen met vaak 50 of meer leerlingen belemmeren het doeltreffend leerproces en met name de niet zo capabele leerlingen vallen uit de boot. 

20 tot 30 % van de leerlingen heeft het FAS syndroom (Foetale Alcohol Spectrum) en kan door deze ernstige hersenaandoening niet leren. Vroegtijdige schoolverlating en weinig ondersteuning van de gezinnen leiden tot langdurige werkeloosheid, niets doen, rondhangen en mogelijk crimineel gedrag. 

Het West-Kaapse Onderwijs Departement betaalt 60 % van de dagelijkse bedrijfskosten en 40 % moet door de gemeenschap bijeen gebracht worden. Gelukkig zijn er veel sponsoren en die bewijzen dat een gemeenschap tot heel veel in staat is als de handen ineen geslagen worden. Onze Stichting Nieuwe Horizon is ook betrokken bij deze school en we zullen nog wel vaker met nieuws over dit prachtige initiatief komen !

Op 18 mei wordt weer de "Distinguished Gentleman's Ride" gehouden. Het is een motorrit voor een goed doel. Wereldwijd verenigt deze DGR klassieke en vintage motorrijders om geld in te zamelen voor onderzoek naar prostaatkanker en om bewustzijn te kweken voor de mentale gezondheid van mannen. Het begon allemaal in Sydney in 2012 toen Mark Hawwa het initiatief nam om een gezamenlijke motorrit te organiseren. Zijn inspiratiebron was een foto van Don Draper uit de TV serie "Mad Men", die in zijn mooiste pak op een klassieke motor zat. Mark besloot, dat een thema-rit een goede manier zou zijn om de vaak negatieve stereotypes van mannen op motoren te ontkrachten en tegelijkertijd mannen met overeenkomstige interesses binnen de motorwereld samen te brengen. 

Dit initiatief werd een groot succes. In 121 landen wordt nu al de DGR gereden en er waren tot nu toe meer dan 500.000 deelnemers. Die reden een financieel bedrag van 50 miljoen (US) Dollar bijeen. In heel Zuid-Afrika werden vorig jaar op 10 plaatsen ritten gereden door 515 rijders en zij waren goed voor een opbrengst van 10.543 Dollar. Het motorbedrijf Triumph is sinds 2014 de officiële motorpartner van de Distinguished Gentleman's Ride. Ook al rijd ik al sinds 2017 op meerdere Triumphs, de DGR reed ik nog nooit en dit jaar ben ik op zondag 18 mei verhinderd vanwege een iets vervroegd verjaardagsfeestje. Maar volgende keer doe ik mee. Dan kan ik na jaren enige overblijfselen uit mijn Lambardi-tijd - zoals mijn partyhemd, vlinderstrikje en jaquet -  eindelijk weer eens uit de klerenkast halen !  

Afrikaans woordenboek:

Kry jou ry !  =  Maak dat je weg komt !

" Lang tafelen "

"Inwoners van Montagu het aangesit vir die gróót eet en kuier tydens vanjaar se Harvest Long Table Event, wat Sondag 27 April plaasgevind het".Op zondag 27 april was er een bijzondere gebeurtenis in ons dorp. Als onderdeel van het jaarlijkse "Harvest Long Table Event", zaten er in totaal 250 mensen aan een lange tafel die strekte van de NG kerk tot de kruising met de Langstraat. Het doel was: genieten van een gezamenlijk diner en van elkaars gezelschap en  gezelligheid. Dit jaarlijks terugkerend initiatief komt van de samenwerkende restaurants in Montagu. 

Het hele gebeuren ging van start met een wijnproeverij georganiseerd door de plaatselijke wijnbedrijven. Deelnemers kunnen daarna niet een bepaald menu bestellen. Op een aantal plekken staan grote schalen met een variëteit aan gerechten. Iedereen kiest uit dat aanbod wat hij of zij lekker vindt. Het hoofdgerecht bestond uit meerdere soorten brood, paddenstoelensalade, gerookte forel, struisvogelpastrami en biefstuk. Er was ook een uitgebreid dessert. Het geheel had als thema: "Roaring Twenties" en velen hadden zich daarvoor speciaal uitgedost. 

Wij hebben niet aan die tafel gezeten en gegeten. Heel eenvoudig omdat we er geen weet van hadden. En als wel het wel geweten hadden, dan waren we waarschijnlijk toch niet gegaan. Wij zijn geen mensen die houden van lang tafelen. Tijdens onze werkzame tijd kwamen we laat en moe thuis van school en besteedden we niet al te veel tijd aan eten bereiden en langzaam opeten. Er moesten nog allerlei andere dingen gedaan worden, vonden wij. Daarom werd de tijd in de keuken zo kort mogelijk gehouden en het opeten zelf   nam  niet ook veel tijd. Maar wat niet was, kan volgend jaar zomaar komen. Wellicht zullen wij dan ook deel zijn van het jaarlijks terugkerende 250 gasten tellende gebeuren !

Zaterdagmiddag was ik bezig met het in de was zetten van Sanja's trots: de korenbloemblauwe Toyota C-HR toen ik onze twee honden vreselijk hoorde blaffen. Zij stonden in de voortuin te woelen tussen enkele "vygies" en daar kwam een slang van zo'n  80 cm lang tevoorschijn. Het was een Kaapse Cobra en die behoort tot de zeer gevaarlijke slangen. De beet van een Cobra is vaak dodelijk, zeker voor honden en onze twee honden probeerden uit alle macht om de slang te bijten. Een slang, die zich bedreigd voel, probeert snel te vluchten, maar als dat niet kan verdedigt zo'n beest zich door een beet met dodelijk gif. Met de grootste moeite kreeg ik onze honden vast en sleurde ze naar  binnen. We hebben in ons dorp een vaardige slangenvanger, Gerry Heyns. Hij leerde ons één van de vorige keren, dat we in zo'n geval een shirt, of een grote lap naast of over de slang moeten gooien, waarna het beest bescherming zoekt onder die lap. Snel heb ik een grote hondendeken uit de garage gehaald en over de slang gegooid. Die bleef daarna gelukkig stil liggen. 

Een telefoontje naar Gerry Heyns en korte tijd later kwam hij om de slang mee te nemen. Hij vertelde, dat het om een tamelijk jong exemplaar ging, maar de beet van deze jonge slang kan ook snel leiden tot de dood. Gerry kreeg de slang vlot in een koker en heeft intussen het beest al weer enige kilometers buiten het dorp de vrijheid gegeven. Gerry vertelde ook nog dat er in deze tijd erg veel slangen nog naarstig op zoek zijn naar eten vóór de winterperiode echt aanbreekt. Een slang is tijdens de winter weinig actief vanwege de lage temperatuur van het bloed. Er moet nu dus flink gegeten worden om de winter door te komen. Ik ben blij, dat het gevaarlijke beest weg is, maar vind het wel goed, dat de slang niet dood gemaakt is. Iets, wat nogal wat mensen wél doen, helaas. Gerry heeft enkele foto's gemaakt en heeft die op zijn Facebook pagina geplaatst. Wie de indrukwekkendste foto's van slangen  die deze vaardige slangenvanger gevangen heeft, wil zien, moet maar eens kijken op de Facebookpagina van Gerry Heyns !

Er was de afgelopen dagen niet alleen maar ongewenst bezoek. Twee weken geleden werd ik benaderd door Roche Walker Petersen, een Afrikaner, die sinds twee jaar in Groot-Brittannië woont. Daar vernam hij de geschiedenis van de Engelse schrijver Francis Brett Young. Hij raakte geïnteresseerd en las boeken van deze in Engeland redelijk bekende schrijver/militaire arts. Ook bezocht de Afrikaner de streek en de geboorte- en woonplaats Halesowen in de provincie Worcestershire. Tijdens het vergaren van informatie kwam hij terecht bij de Francis Brett Young Society waar hem verteld werd, dat er in Montagu een huis staat waar de Engelse schrijver enige jaren gewoond heeft: ons eigen Santici huis.

Roche Walker Petersen heeft mijn verhaal gelezen dat gepubliceerd is op de Montagu Museum / Stories website en daarna contact met mij opgenomen. Hij vroeg of het mogelijk zou zijn om bij mij een kijkje te komen nemen naar alles wat met Francis Brett Young te maken heeft. Vanwege een vakantie verblijft hij momenteel in Robertson. Dat leek mij wel leuk en maandag 5 mei is hij - samen met zijn zus, die in Robertson woont - bij mij geweest. Het werd een interessant gesprek over de Engelse schrijver waar wij beiden veel interesse in hebben. We hebben afgesproken om contact te houden als er iets te melden is over Francis Brett Young !

Afrikaans woordenboek:

Hy is kos vir die haaie  =  hij is verdronken

" In vuur en vlam "

Is het brand of brandstichting ? Een weggegooide sigarettenpeuk, glasscherven die als brandglas functioneren, een onvoorzichtige "braaier". Allemaal potentiële mogelijkheden om brand te veroorzaken. De uitzonderlijke temperaturen in de nazomer - met name in combinatie met harde wind - zorgen ook voor brandgevaar. Maar een veel voorkomende reden is gewoonweg brandstichting. Officiële cijfers van brandstichting zijn er hier niet, maar de overkoepelende brandweerorganisatie spreekt van minstens 40 %, die opzettelijk door mensen veroorzaakt wordt. In Kaapstad was het vorige week weer eens raak. De waarschijnlijke dader is opgepakt nadat getuigen hem met jerrycans het veld uit zagen komen bij Clovelly, waar de berg in brand staat.

De Daily Maverick schreef maandag: 

"Maandagavond waren de branden in de zuidelijke buitenwijken van Kaapstad nog niet onder controle. Een man werd maandag gearresteerd door de politie van Kaapstad in verband met de branden die sinds vrijdagavond 25 april woeden in de zuidelijke buitenwijken en het diepe zuiden van de stad.  De branden woeden in de Tokai- en Silvermine-gebieden van Nationaal Park Tafelberg en hebben zich verspreid naar nabijgelegen buitenwijken, waaronder Tokai, Zwaanswyk, Noordhoek en Clovelly. De brandweer richt zich op het beschermen van huizen. Meer dan 100 brandweerlieden en vrijwilligers hebben de branden bestreden. Wijkraadslid Carolynne Franklin (Democratische Alliantie) noemde de branden "Armageddon. Het was absoluut verschrikkelijk. Het was echt dramatisch, het was... alsof we in een oorlogsgebied waren."

De brand brak vrijdagavond uit. Zondag, aangewakkerd door de harde wind, verspreidde de brand zich verder en werden bewoners van het bejaardentehuis Noordhoek Manor geëvacueerd. “Het brandseizoen zou eind maart moeten eindigen, maar Met de klimaatverandering die ons te wachten staat, duurt het brandseizoen nu duidelijk veel langer, en de gevolgen hiervan zijn zeer ernstig.” "Ploegen van de brandweer, Table Mountain National Park, Nature Conservation Corporation en Volunteer Wildlife Services bleven  hele nachten ter plaatse om te letten op brandhaarden en eventuele opflakkeringen." SanParks meldde dat ongeveer 2600 hectare aan vegetatie door de branden is aangetast."

In Nederland kennen we de Tweede Paasdag. Die kent men niet in Zuid-Afrika, maar aangezien Zuid-Afrika dol is op feestdagen, viert men in plaats daarvan Vrijheidsdag. Op Vrijheidsdag  herdenkt men de eerste niet-raciale democratische verkiezingen in Zuid-Afrika in 1994 en de dag waarop de nieuwe grondwet werd ingevoerd. Tijdens de eerste herdenking van Vrijheidsdag sprak voormalig president Nelson Mandela het Zuid-Afrikaanse parlement met deze woorden ,toe: 

"Toen op deze dag, 27 april 1994, een nieuwe dageraad aanbrak, konden weinigen van ons de opwelling van emotie onderdrukken", zei Mandela. "We worden herinnerd aan het verschrikkelijke verleden waaruit we als natie komen, de geweldige mogelijkheden die we nu hebben en de stralende toekomst die ons lonkt." "Waar Zuid-Afrikanen zich ook ter wereld bevinden, onze harten kloppen als één, terwijl we onze gezamenlijke loyaliteit aan ons land en onze toewijding aan de toekomst ervan hernieuwen." 

De regering stelt, dat Vrijheidsdag een dag van viering, bezinning en vernieuwing is geworden voor de inwoners van Zuid-Afrika. "We blijven streven naar een meer rechtvaardige, vreedzame, niet-raciale en welvarende samenleving", aldus het rapport. De regering voegde eraan toe dat het belangrijk is om te onthouden dat democratie niet alleen over verkiezingen gaat. "Verkiezingen bevorderen verantwoording, transparantie, vreedzame machtsoverdracht, politieke stabiliteit, maatschappelijke betrokkenheid en de bescherming van individuele rechten en vrijheden." Dit vereist eensgezindheid en samenwerking van ons allemaal." "Ter herdenking van Vrijheidsdag moeten Zuid-Afrikanen uit alle lagen van de bevolking en met alle achtergronden eraan denken dat we allemaal een rol te spelen hebben bij het bouwen aan een betere toekomst."

Afrikaans woordenboek:

Dit skreeu ten hemele  =  dit is verschrikkelijk