" Suurbraak "

Al vele jaren maak ik op woensdagen met een kleine groep gelijkgezinden op onze motoren een toertocht. Soms dichtbij, maar ook wel eens wat verder weg. Eerst gooien we de benzinetank vol en dan besluiten we waar de rit naartoe zal gaan. We kunnen linksaf of rechtsaf. Links gaat het in de richting van Ashton, Swellendam en Robertson. Rechtsaf gaan we dan naar Barrydale, Tradouwpas, Suurbraak om via Swellendam en Bonnievale weer thuis te komen. Suurbraak is een plaatsje van niks: een hoofdweg en een paar zijstraatjes, maar tóch is heel bijzonder. Het volgende verhaal kwam ik tegen op een nieuwssite:

“Die 214 jaar oue dorp in Suid-Afrika waar sommige mense leef asof dit 1890 is”

”Suurbraak is 'n 214 jaar oue dorp in die Wes-Kaap, oorspronklik gestig as 'n nedersetting vir die Khoi-mense. In die dorp kook baie inwoners steeds op houtstowe en gebruik hulle donkieploege, sowel as perde en karre vir vervoer. Hierdie metodes spoor terug na 'n tyd vóór elektrisiteit en vóór motorvoertuie vir Suid-Afrika – wat albei in die 1890's bekendgestel is.”

Naast het dorpsplein staan ​​de oorspronkelijke kerk, pastorie en school, gebouwd tussen 1828 en 1848 door de London Missionary Society. Tien jaar later schonk de gouverneur van Kaapstad, Sir George Grey, het land aan de inwoners, waaronder de "bevrijde slaven". In 1875 werd de missie overgenomen door de General Mission Church, beter bekend als de Dutch Reformed Mission Church. In 1880 veroorzaakte een scheuring binnen de plaatselijke gemeente een schisma, wat leidde tot de bouw van een Anglicaanse kerk. 

Beide historische kerken staan ​​er vandaag de dag nog steeds prominent op het kerkplein. Zuid-Afrika kreeg in 1880 voor het eerst elektriciteit, aanvankelijk met behulp van elektrische lampen, voordat in 1891 de eerste elektriciteitscentrale werd gebouwd. De eerste auto werd in 1896 in het land geïmporteerd. Hoewel veel inwoners van de nederzetting nog steeds gebruikmaken van deze methoden, is de plaats aangesloten op het nationale elektriciteitsnet. 

Suurbraak heeft een bevolking van ongeveer 2252 mensen, waarvan de meerderheid Afrikaans spreekt. Het ligt in een vallei aan de voet van de Tradouwpas, op ongeveer 250 kilometer van Kaapstad. Het werd in 1812 gesticht als missiepost toen de Khoi, onder leiding van kapitein Hans Moos, Johannes Seidenfaden van de London Missionary Society uitnodigden om zich in het gebied te vestigen. Samen met Mamre en Genadendal is het een van de oudste missieposten van het land. Seidenfaden bleef er tot 1825, toen dominee Heinrich Helm het overnam en een belangrijke rol speelde in de vorming van zowel het spirituele als het gemeenschapsleven van de stad. Na het overlijden van Helm in 1848 zette zijn zoon, Daniel Helm, het zendingswerk voort. 

Suurbraak werd door de Quena-stam van de Khoi, de oorspronkelijke bewoners van de regio, 'Xairu' genoemd, wat paradijs betekent. De inheemse naam van de stad betekent "paradijs", terwijl de Afrikaanse naam, Suurbraak, een meer letterlijke betekenis heeft. Het kan ruwweg vertaald worden als "Suurbrak". Deze naam verwijst vermoedelijk naar het plaatselijke brakke, tanninerijke water van de Buffeljagsrivier. De Buffeljagsrivier heeft een kenmerkende roestbruine, theeachtige kleur door de bergvegetatie, hoewel het water nog steeds als veilig wordt beschouwd om te drinken.

Suurbraak staat bekend om zijn traditionele houtbewerking. Bij lokale coöperaties zoals de "Suurbraak Timmerlieden" maken ambachtslieden nog steeds met de hand stoelen in de "Van Gogh-stijl", met rieten zittingen. Dit gebeurt met een traditionele houtdraaitechniek die bekend staat als bodging.

 

Het dorp is ook een populaire bestemming voor wandelaars en mountainbikers. De Wonderkloof, een belangrijke geologische formatie in het Langeberggebergte, staat bekend om zijn beroemde en populaire wandelroutes. De Tradouwpas bij Suurbraak is een populaire, 17 kilometer lange geasfalteerde weg in de buurt van Barrydale. 

In 1868 besloot het Kaapse bestuur een weg door een pas aan te leggen en stelde Thomas Bain aan om toezicht te houden op de bouw. ​​De weg werd aangelegd met behulp van dwangarbeiders. In 1873 opende de Kaapse gouverneur Sir Henry Barkly de route officieel en noemde deze aanvankelijk Southey Pass, ter ere van magistraat Robert Southey. Deze naam werd echter niet goed ontvangen en uiteindelijk werd de route bekend als Tradouwpas. De route loopt door met fynbos begroeide kliffen die afdalen naar Barrydale. De naam "Tradouw" is afgeleid van de Khoi-woorden "tarras", wat "vrouwen" betekent, en "doas", wat "poort" of "de weg erdoor" betekent. Deze terminologie werd naar verluidt voor het eerst gebruikt door degenen die de route door het Langeberggebergte aflegden.

Afrikaans woordenboek:

Iemand se kerk is uit  =  Het is voorbij met hem

" 800 "

De blog van vandaag is de 800ste sinds ik met mijn verhaaltjes begonnen ben. Sinds 28 februari 2011 heb ik elke donderdag zonder onderbreking een verhaal geplaatst. Ik begon - in navolging van broer Wim - met name om familie, vrienden en een paar kennissen op de hoogte te houden van ons leven in Zuid-Afrika. Dat was  15 jaar geleden en de statistieken tonen aan, dat mijn blog door heel wat personen gevolgd wordt. Enkele dagen geleden was er al 111.878  keer op mijn blog ingelogd en daar ben ik toch wel enigszins verbaasd over en beetje trots op.  In ieder geval is het een stimulans om er nog een tijdje mee door te gaan. Plannen om terug te keren naar Nederland of te verhuizen naar een ander buitenland hebben we niet. Informatie geven over ons leven in dit land zal ik dus blijven doen !

Van Montagu wordt nog wel eens gezegd, dat het een dorp van senioren is waar maar heel weinig te beleven is. Maar als je de activiteitenkalender bekijkt, valt het nogal mee. Jaarlijks terugkerende grote evenementen zijn bijvoorbeeld de Jumbo-Run waarbij driehonderd Harley-Davidson rijders neerstrijken bij de Avalon Springs en Twee keer per jaar komen er honderden BMW motorrijders naar de Mimosa Lodge voor hun treffen. Met name op sportief gebied werd en wordt er ook nogal wat georganiseerd. Twee maanden geleden was er de eerste etappe van de Cape Epic, een heroïsche mountainbike wedstrijd met deelnemers uit alle werelddelen. Verder was er in januari de Cape Cycle Tour, een fameuze mountainbike wedstrijd die ook voor een flink deel over Montagu’s grondgebied kwam en afgelopen weekend was er de De Cogmans Trail Run 2026. 

De afstanden variëren van 10 tot 100 kilometer. Bij die laatste afstand moeten een aantal van de hoogste en moeilijkste bergroutes overwonnen worden. De 100 km lopers werden zaterdag ochtend om 02.30 uur met busjes naar Robertson gebracht waar in Dassieshoek de start plaatsvond om 04.00 uur. Verwachte finish is op zondagmorgen omstreeks 05.00 uur. Meer dan 25 uur rennen is niet iedereen gegeven. De deelnemers zijn getrainde (en vaak gesponsorde) lopers uit meerdere landen.

Voorafgaand aan de Run stond op de website het volgende bericht van Robert en Lize-Marie Le Brun, en het hele organisatieteam:

“Het Montagu Trails Network is misschien wel het best bewaarde geheim van de Westkaap. Technische trails met torenhoge beklimmingen en snelle afdalingen maken deze winterrace echt iets voor jou. We nemen je mee rond de Montagu-kom rondom de stad, met beklimmingen van de Aasvoëlkrans Peak, de Cogmans Peak en vervolgens de monsterlijke Bloupunt Peak op 1266 meter. Welkom bij wat snel uitgroeit tot een van de meest iconische trailruns in de bergen van Zuid-Afrika. Wij geloven dat de race een ode is aan Montagu, aan trailrunning, aan de gemeenschap eromheen en aan het voorrecht om deze geweldige avonturen te beleven. 

De Cogmans Trail Run laat de ruige schoonheid van het Langeberggebergte zien en natuurlijk de prachtige plaats Montagu met zijn warme gastvrijheid. De races zijn echte trailruns, met steile beklimmingen en technische bergkammen naar adembenemende uitzichten vanaf de top. Elke route is ontworpen om uitdagend, maar vooral ook lonend te zijn! Of je nu voor het eerst meedoet aan de 10 km, de klassieke 34 km bedwingt, de 50 km aflegt of de allereerste 100 km loopt, je staat op het punt om een ​​van de mooiste bergachtige hardloopgebieden van Zuid-Afrika te ervaren! Een enorm dankwoord aan alle medewerkers en vrijwilligers die ons achter de schermen helpen en zo hard werken om er een magische dag van te maken voor alle deelnemers. Geniet van de bergen, geniet van Montagu, geniet van DE COGMANS ! “

Afrikaans woordenboek:

Loop dat jy klein word  =  Rennen als een gek

" March and March "

Ondanks alle problemen die er in Zuid-Afrika zijn, is het land economisch bekeken de grootste economie van heel Afrika. Dat heeft tot gevolg gehad dat er een enorme stroom illegalen uit andere landen hun geluk zoeken in Zuid-Afrika. Het Departement van Buitenlandse zaken noemt een getal van 3 miljoen "inkomers", maar het werkelijke aantal is veel hoger en er wordt zelfs onofficieel gesproken over 5 tot 10 miljoen illegalen. Die proberen allemaal werk te vinden en dat geeft grote problemen, want "Zij pikken onze banen in", roepen de 33 % werkeloze Zuid-Afrikanen. Lang gaf dat wel gemopper, maar nu is de vlam in de pan geslagen en komt de oorspronkleijke bevolking in opstand. De MARCH and MARCH beweging is ontstaan.

De March and March-beweging is een Zuid-Afrikaanse burgerorganisatie die zich inzet voor een strikte handhaving van de immigratie-wetgeving, massale deportaties van buitenlanders zonder verblijfsvergunning en het prioriseren van Zuid-Afrikaanse burgers voor lokale banen en het runnen van kleine buurtwinkels (spaza shops). De beweging, opgericht in maart 2024 door voormalig radiopresentatrice Jacinta Ngobese-Zuma, kreeg al snel veel steun, organiseerde massale protesten in het hele land en stelde zelf deadlines vast voor migranten zonder verblijfsvergunning om het land te verlaten. Na een grote dag van gecoördineerde nationale demonstraties is de beweging overgegaan op wekelijkse demonstraties op donderdag in verschillende provincies. 

De belangrijkste eisen van de groep zijn: Strengere grenscontrole: De regering wordt opgeroepen de veiligheidsmaatregelen aan te scherpen om illegale immigratie tegen te gaan. Bescherming van banen en bedrijven: Zowel werkgevers als de overheid worden onder druk gezet om ervoor te zorgen dat laagbetaalde banen in de dienstensector en bedrijven in townships worden bekleed door Zuid-Afrikaanse burgers. Prioriteit voor de publieke dienstverlening: Er wordt gepleit voor het principe dat huisvesting, gezondheidszorg en onderwijs voorrang krijgen voor de Zuid-Afrikaanse bevolking. Hoewel de groep stelt zich alleen te richten op illegale immigratie en een consistente toepassing van de bestaande wetgeving nastreeft, wordt de beweging in verband gebracht met toenemende spanningen en zorgen over mogelijk xenofoob geweld, wat tijdens hun protesten heeft geleid tot politie-interventie en massale arrestaties.

De March and March Movement zegt dat ze elke donderdag landelijke demonstraties zal houden om de druk op de illegale immigranten op te voeren. De beweging heeft beloofd te demonstreren om de autoriteiten onder druk te zetten actie te ondernemen tegn de hoge criminaliteits- en werkloosheidscijfers in het land. Ze zegt zich ook te willen richten op drugspanden en bedrijven die illegale immigranten in dienst hebben. Leider van de March and March Movement, Jacinta Ngobese-Zuma, zegt: "Het zijn landelijke protesten die we vandaag in verschillende provincies houden. We willen de druk op de overheid hoog houden en consequent blijven aandringen op actie tegen het probleem van illegale immigranten." "Want in onze gemeenschappen zien we de negatieve gevolgen ervan. Er zijn veel mensen die werken op plekken waar ze niet mogen werken omdat ze geen verblijfsvergunning hebben en daarnaast is er het drugsprobleem. We zien enorm veel drugs."

Illegalen voelen zich nu niet meer veilig en willen zo snel mogelijk Zuid-Afrika verlaten, maar dat stuit op een vervoersprobleem. Hoe krijg je enorme aantallen het land uit. Grote bussen rijden af en aan, maar de groep wachtenden groeit sneller dan het transport dit aan kan met schrijnende toestanden op verzamelplaatsen. Deze wantoestand gaat nog weken duren !

Van één kant is het natuurlijk een te rechtvaardigen zaak om illegalen het land uit te zetten, maar het argument van de Zuid-Afrikanen: " Zij pikken onze banen in", klopt niet helemaal. De illegalen doen het werk, dat Zuid-Afrikanen niet willen doen. Men krijgt hier al heel snel en gemakkelijk een staatsuitkering en dan wil men eenvoudig werk niet doen. Vergelijk het maar met Nederland. Wie plukt de aardbeien of steekt de asperges ? Tegelijkertijd verliezen bedrijven en particulieren hun hardwerkende illegale tuinlui en huishulpen en moet men op zoek gaan naar laagopgeleide werkers die eigenlijk geen zin hebben in dit werk !   

Afrikaans woordenboek:

pootuit wees  =  doodmoe zijn

"Tot slot "

vrijdag 19/06: Na de tweede overnachting op het Wild Life Estate hebben we 's ochtends nog een speurtocht naar wild gedaan. We zagen weer redelijk wat wild, maar de nog niet geziene dieren van de Big Five lieten zich weer niet zien. Wel  onze favorieten: een groep van 5 giraffen, een fraaie kudu, enkele vogels en veel impala's. Daarna terug naar ons huisje, waar onze bagage al ingepakt klaar stond. Onze laatste paar uren brachten we door in Hoedspruit-centrum.

Tijd om te lunchen en we vonden in het centrum van Hoedspruit een sfeervol en ook wel wat luxe restaurant "Hat and Creek" genaamd. Dit is de Engelse vertaling van Hoed en Spruit. Het was de eerste dag van de vakantie voor heel Zuid-Afrika en dat was te merken, want in korte tijd was elke plek in het restaurant bezet. Onze maaltijd was voortreffelijk.

Na die prima lunch staken we de weg over en belandden we in een kleine shoppingmall. Hier stonden we pal voor een andere eetgelegenheid: " De Hollandse Molen". Als we  dat eerder gezien hadden, was onze keuze waarschijnlijk niet op Hat and Creek gevallen, maar hadden we Hollandse bitterballen en kroketten genomen.  

Zaterdag 20/06: Genoeg gezien van Hoedspruit. We reden volgens plan 125 kilometer in noord-westelijke richting in de regen naar Tzaneen waar we ook weer twee overnachtingen geboekt hadden. Tzaneen werd een bittere teleurstelling. De plaats bleek nauwelijks bezienswaardigheden naar onze smaak te hebben en de regen maakte het nog wat minder plezierig. Omdat er ook de volgende dag nog veel regen voorspeld werd, besloten we het na één overnachting voor gezien te houden en zetten we koers naar het zuidelijker gelegen Hazyview. 

Sanja had de dag tevoren nog supersnel een onderkomen gereserveerd en zo kwamen we bij "Bon Repos", een leuk, maar wel erg klein onderkomen even buiten Hazyview. Er stond zelfs een bijzonder kerkje op dit landgoed. 

We lunchten in het Italiaanse restaurant Topolinos, waar de twee giga-grote pizza's echt te machtig voor ons beiden waren. De restanten gingen in een woefkardoes (doggybag) en hebben we later nog opgegeten. We zaten pal aan het middendeel van het immens grote  Krugerpark en hebben daar weer heel wat kilometers gereden om nog meer wild te zien. Maar ook nu geen nieuwe Big Five dieren. 

Zondag 21/06: Tijd om richting Nelspruit te gaan. Een rit van 280 kilometer zuidwaarts. We waren nog maar korte tijd onderweg toen we tot onze verbazing een paar giraffen en zelfs een buffel vanaf de weg achter een hoge omheining zagen staan. Daarmee kwamen we aan het aantal van twee leden van de Big Five. Voor leeuw, luipaard en neushoorn zullen we nog eens een andere keer op jacht moeten gaan. 

Maandag 22/06: De huurauto werd (met lichte schade!) ingeleverd en het vliegtuig bracht ons in twee uur  terug in Kaapstad. Drie uur later stonden we weer voor ons hek in Montagu, waar twee honden blij waren ons terug te zien. Na 4 jaar weer eens in een wildpark geweest te zijn, was wel een succes en de Panorama-route was zeer de moeite waard. Nu gaan we nadenken over een volgende vakantie ! 

 

 

Afrikaans woordenboek:

Daar is klonte in iemand se pap  =  Iemand verkeert in moeilijkheden

" Bourke's Luck Potholes "

Donderdag 17 juni: Nog steeds rijdend op de Panorama-route, kwamen we bij de "Bourke's Luck Potholes. De poelen zijn vernoemd naar de Ierse goudzoeker Tom Bourke. In de jaren 1880 claimde Bourke goud in het gebied en voorspelde hij terecht de aanwezigheid van goud. Helaas claimde hij op de verkeerde plek en vertrok hij met lege handen. Zijn "geluk" leefde echter voort in de naam, want andere goudzoekers volgden al snel en vonden enorme hoeveelheden goud in de buurt, wat een regionale goudkoorts ontketende.

De poelen liggen op de spectaculaire samenvloeiing van twee historische rivieren: de Treurrivier (Rivier van Treurnis) en de Blyderivier (Rivier van Vreugde). Deze namen ontstonden in 1844 toen een groep Voortrekker-ontdekkingsreizigers onder leiding van Hendrik Potgieter op expeditie ging. Toen Potgieter niet terugkeerde zoals verwacht, nam zijn gezelschap aan dat hij dood was en verliet men het gebied in wanhoop, waarna ze de eerste rivier de Treurrivier noemden. Potgieter en zijn mannen verschenen echter op wonderbaarlijke wijze weer bij een andere rivier, wat tot grote vreugde leidde en de tweede rivier de naam Blyderivier gaf.

Geologie: "De poelen zijn in de loop der millennia gevormd door een natuurlijk fenomeen dat bekend staat als "Reuzenketels". Wanneer de rivier de Treur in de rivier de Blyde stroomt, ontstaan ​​er heftige draaikolken. Het turbulente water houdt zand, kiezels en stenen vast, die als een soort slijpsteen diepe, cilindrische gaten in de zandstenen ondergrond uithollen. De verschillende mineralen en bodemsamenstellingen in de omringende aarde geven de resulterende poelen een opvallend, veelkleurig effect van witte, gele en bruine tinten", aldus Wikipedia !

Enkele kilometers verder was onze volgende stopplaats: " The Three Rondavels". Wikipedia: "De Drie Rondavels, gelegen langs de Panoramaroute van Mpumalanga, zijn een geologisch wonder dat is ontstaan ​​door erosie gedurende meer dan 300 miljoen jaar. De formaties zijn gevormd doordat wind en water de zachte onderliggende steen hebben geërodeerd, waardoor er blootliggende, harde kwartsiet- en leisteenlagen zijn achtergebleven die lijken op traditionele, kegelvormige Afrikaanse hutten." 

"Lokaal worden de formaties soms aangeduid als "Chief Maripi en zijn drie vrouwen". Dit historische verhaal eert een prominente leider uit de 19e eeuw: De Chief: De platte piek naast de rondavels heet Mapjaneng (of Chief Maripi Mashile). Hij was een legendarische leider van het Mapulana-volk die zijn stam met succes verdedigde en de binnenvallende Swazi-krijgers versloeg in een historische veldslag in 1864. De vrouwen: De drie grote, ronde bergtoppen zijn vernoemd naar de drie meest lastige vrouwen van Chief Maripi: Magabolle, Mogoladikwe en Maseroto."

"De Blyde River Canyon is een 26 km lange  kloof in Mpumalanga, Zuid-Afrika. Het is de op twee na grootste kloof ter wereld, na de Grand Canyon en de Fish River Canyon.In tegenstelling tot de Grand Canyon en de Fish River Canyon is de Blyde River Canyon een "groene kloof", die wordt gedomineerd door subtropische vegetatie. De kloof maakt deel uit van het natuurreservaat Blyde River Canyon. De kloof is vernoemd naar de rivier die erdoorheen stroomt, de Blyde-rivier.  Blyde betekent "blij" of "gelukkig" in het Oud-Nederlands, een naam die is afgeleid van een expeditie van voortrekkers." 

"De 'blije rivier' kreeg deze naam in 1844, toen Hendrik Potgieter en anderen veilig terugkeerden van Delagoabaai naar de rest van hun groep trekkers, die hen intussen dood waanden. Terwijl ze nog in deze misvatting verkeerden, hadden ze de nabijgelegen rivier waar ze hadden gekampeerd de Treurrivier genoemd, oftewel 'rouwrivier'. In 2005 werd de Blyde-rivier hernoemd tot Motlatse-rivier, en de provinciale overheid van Mpumalanga kondigde aan dat de kloof ook een nieuwe naam zou krijgen."

Vrijdag 19 juni: De Panorama-route was afgerond; nu weer eens twee dagen wild zien te vinden. We overnachtten in de Leadwood-lodge in een privépark nabij het Krugerpark. Het  was groter dan we dachten met een combinatie van asfalt- en zandpaden. Hier zagen we meer wild dan in het Krugerpark, maar ook hier hadden we geen geluk wat betreft de Big Five". Wel weer olifanten en behoorlijk wat giraffen. Die laatste blijven echt onze favorieten. 

's Middags gingen we nog voor een laatste keer spotten en om 17.00 uur vonden we het tijd om nog voor de invallende duisternis weer terug te zijn in ons huisje. Maar dat bleek een grote misrekening, want razendsnel viel de duisternis in en zonder enige verlichting is het dan in korte tijd stikdonker. In arren moede hielden we een chauffeur aan, die ons adviseerde om een weg in te slaan, die bij het toegangshek uitkwam. Daar kon een bewaker ons de weg wijzen naar ons onderkomen. We hebben nu wel geleerd om in het vervolg tijdig een park te verlaten !

Afrikaans woordenboek:

'n strafmerkskop  =  een penalty