" Rijen, rijen, rijen ! "

 Nee, deze keer niet "Rijen, rijen, rijen in mijn wagentje", maar lange rijen wachtenden bij kantoren van Home Affairs (Binnenlandse zaken). Hoge ambtenaren van het Departement van Home Affairs hebben een boekje open gedaan over de gigantische problemen die er zijn bij de landelijk ruim 450 kantoren van dit departement. De problemen zijn drievoudig: Te weinig personeel. Te weinig geld en een hopeloos functionerend internetsysteem. Er zijn 9.025 personele vacatures waarvoor geen geld beschikbaar is. In het boekjaar 2020/2021 was er 8 miljard Rand beschikbaar. Dat was 750 miljoen Rand minder dan het boekjaar daarvoor. Voor nieuw aan te nemen personeel was er daardoor geen geld. Aanvragers van paspoorten, rijbewijzen, ID's (Identificatie Documenten) en verblijfsvergunningen staan bij de kantoren al om 06.30 uur 's ochtends in rijen van wel 100 meter lang. Slechts 80 aanvragen kunnen er per dag (per kantoor) afgehandeld worden en wie niet aan de beurt kwam , mag het morgen opnieuw proberen. De personen die zo gelukkig zijn om wél binnen te komen, krijgen vaak te maken met computer- en/of elektriciteitsstoringen, waardoor niet of met flinke vertragingen geadministreerd kan worden. Een poging om personeel ook op zaterdagen te laten werken, werd door de vakbond getorpedeerd. Toch zijn er enkelingen die letterlijk munt slaan uit deze ellende. 

Handige jongens staan met plastic stoelen klaar, die ze voor 5 Rand per dag verhuren en werkelozen fungeren als stand-in door vroeg in de rij te gaan staan om later op de dag hun plek tussen de wachtenden voor 100 Rand te verkopen.

Minister Aaron Motsoaledi, werd door het Parlement gevraagd om openheid van zaken te geven over de immense problemen bij zijn departement en hij kon slechts erkennen dat er weliswaar grote problemen zijn, maar dat er wel gewerkt wordt aan verbeteringen. Een schrale troost voor de meer dan 400.000 mensen - waaronder mijn persoon - die al jaren wachten. Je zou er moedeloos van worden. Of ik ooit een ID zal krijgen, is twijfelachtig en mocht dit over vele jaren tóch gebeuren, dan is het maar de vraag of ik zelf nog weet wie ik ben. Veel nut zal het document dan voor mij niet meer hebben !

Op 20 mei was het "Wereld Bijen Dag". Het is een internationale dag om de rol van bijen en andere bestuivers voor het ecosysteem te vieren. De lidstaten van de Verenigde Naties hebben in december 2017 het voorstel van Slovenië om 20 mei uit te roepen tot Wereld Bijen Dag aangenomen. Ik dacht in eerste instantie, dat ze voor 20 mei gekozen hadden omdat 19 mei al mijn feestdag is, maar er bleek tóch een andere reden te zijn: 20 Mei is namelijk de geboortedag van de in 1734 geboren Sloveen Anton Jansâ. Hij is bekend als groot pionier, die baanbrekend onderzoek verrichtte in de imkerij en de eerste imker-leraar werd op de bijenschool in Wenen. Overal langs de wegen zie je bijenkasten en er zijn wel 10.000 imkers. Men schat dat er  zo'n 170.000 bijenkolonies zijn. Per jaar produceert Slovenië gemiddeld 2500 ton honing !  

Tenslotte:
                                          

Mijn verjaardag op 19 mei kon na twee jaar weer eens gevierd worden met gasten. Door de pandemie gingen de twee voorgaande verjaardagen wel door, maar konden slechts in heel kleine kring gevierd worden. We hebben even getwijfeld hoe we het dit jaar zouden aanpakken. 's Morgens uitnodigen voor koffie met gebak of 's middags om vijf uur op de borrel. Uiteindelijk hebben we de gasten 's middags uitgenodigd en ze na de borrel ook nog een etentje aangeboden. Om niet te veel tijd in de keuken door te moeten brengen, hebben we pizza's gehaald bij Piccolo Tesoro, een prima Italiaans restaurant hier in het dorp. Precies op de afgesproken tijd stonden de dozen klaar en er is met smaak en flink gegeten. Er bleef nog een restje over en dat werd de volgende dag nog door ons tweeën verorberd. Vuurwerk is er in Zuid-Afrika nauwelijks voorhanden, maar Sanja brengt altijd wat mee wanneer zij naar Nederland geweest is. Zo kwam er een spetterend einde aan mijn verjaardag !

Afrikaans woordenboek:

Op die ashoop wees  =  moedeloos zijn

" Titus Brandsma "

In Nederland was er grote aandacht voor de heiligverklaring van Titus Brandsma. Hij werd pater en trad op 17 jarige leeftijd in in een Karmelietenklooster. Later werd hij ook hoogleraar en publicist. Sterk maatschappelijk betrokken was hij bij de Katholieke Kerk, het onderwijs en de journalistiek. In het verleden - met name in het Katholieke zuiden - kregen scholen, ziekenhuizen, bejaardenoorden namen van heiligen. Op 45 plaatsen (kerken, scholen, straten) in Nederland kwam zijn naam. 

In Nijmegen staat de Titus Brandsme Gedachteniskerk. Hij verzette zich tegen de Nationaal Socialistische inmenging in de pers. Toen in 1941 de NSB  advertenties wilde plaatsen in kranten reageerde Titus Brandsma hierop en riep op om dat te weigeren. Daarop werd hij gearresteerd en via de gevangenissen in Scheveningen, Amersfoort en Kleve afgevoerd naar Dachau en stierf daar verzwakt door de barre omstandigheden via een dodelijke injectie op 26 juli 1942. Zijn heldhaftige houding in de gevangenissen speelde ook een rol in de heiligverklaring. Door de pers werd hij gezien als voorvechter van de persvrijheid en werd benoemd tot beschermheilige van de journalistiek. Nederlandse en buitenlandse journalisten stuurden een brief naar Paus Franciscus met een verzoek tot heiligverklaring. Op 15 mei voldeed de Paus aan het verzoek. Vroeger kon iemand heilig verklaard worden wanneer hij of zij "een wonder" gedaan had. Over de echtheid daarvan zijn altijd twijfels geweest. Tegenwoordig kunnen personen die "voorbeeldig leven"  heilig verklaard worden. 

Voor mij persoonlijk is de naam Titus Brandsma vooral verbonden aan de Helmondse lagere school waar ik van 1972 tot 1990 als onderwijzer mijn loopbaan begon. Door een fusie verdween jammer genoeg de naam Titus Brandsmaschool en werd dat basisschool De Roek. Tegenwoordig vernoemt men scholen zelden of nooit meer naar heiligen ! 

De winterschilder staat voor de (garage) deur. Ons groot, oud huis zorgt elk jaar voor nogal wat schilderwerk. Dat werk dient hier in de herfst-winterperiode te gebeuren, want de zomermaanden met temperaturen tot wel 40 graden maken schilderen onmogelijk. Al het werk doe ik zelf ook al ben ik geen echte vakman. Een plaatselijke "verver" inhuren kost hier geen vermogen, maar de kwaliteit van hun werk is op z'n zachtst gezegd héél matig. Schuurpapier "kennen ze niet" en naast het houtwerk krijgen ook delen van de ruiten meestal een verfbeurt. De wintermaanden hier zijn eind mei-juni-juli en temperaturen onder nul komen hier zelden voor. Het moet lukken om in deze periode al het buitenwerk gedaan te krijgen en dan is het volgend jaar de binnenkant aan de beurt !

Tenslotte:

Het artikeltje over Lana Burger, het meisje dat eigen woordjes bedenkt, leidde bij mijn schoonmoeder tot herinneringen van zo'n 60 jaar geleden. Kleuter Sanja bleek ook meerdere bijzondere woorden bedacht te hebben: Een lepeltje werd een "leppimetje". De zin "Lees je Bijbel, bidt elke dag" veranderde zij in "Liesje Bijbel bidt elke dag". Te kleine schoenen werd "hoene au" en Saja poenie" betekende: Sanja hoeft niet !

Afrikaans woordenboek:

Uit die verf wees  =  volmaakt zijn

"Koudsérig"

De vakantietrip van Sanja en Hanneke zit er al weer op. Ze kunnen met tevredenheid terug zien op de bezienswaardigheden. Allereerst was daar het verblijf in Oudtshoorn en omgeving met een bezoek aan een struisvogelfarm. Normaliter zie je daar ontelbare beesten, maar helaas voor de gasten was het nu slachttijd en dan verandert een flink deel van deze bijzondere langpoters in struisvogelbiefstukken. 

Verder was er een interessant kijkje onder de grond bij de Cango Caves druipsteengrotten. Het Addo Elephant Park is ook altijd een succes met ook nu weer een formidabel aantal olifanten, maar ook redelijk wat ander wild. 

Knysna viel enigszins tegen. Door Covid bleken tientallen shops (voor goed?) gesloten te zijn als gevolg van de al twee jaar wegblijvende toeristen. Ook de zaterdagmarkt in Sedgefield bleek vanwege de pandemie kleiner dan bij eerdere gelegenheden. De zon scheen bijna alle dagen, dus klachten over het weer waren er niet. Al met al was het voor de dames toch wel een plezierige en ontspannende periode. 

Hanneke is met meer dan volle koffers en een hoofd vol herinneringen al weer naar huis, maar komt naar eigen zeggen beslist nog terug naar Zuid-Afrika !

Montagu heeft al meerdere keren de titel van mooiste dorp van de West-Kaap gewonnen, maar er komen helaas ook steeds meer plekken waar je geen prijs mee wint. Op heel wat plaatsen treffen we tijdens onze wandelactiviteiten huisvuil aan. Achter gelaten na een picknick of zomaar weggegooid langs de wegen en in de bossen. Genieten van de natuur rond ons dorp is natuurlijk prima, maar je rommel opruimen is voor een aantal mensen blijkbaar teveel moeite en als ouders dit hun kinderen niet leren, verandert er niets. Leden van meerdere organisaties trekken er welhaast maandelijks op uit om dit vuilnis op te ruimen. Wij leveren ook een bijdrage door met zakken gewapend de bossen achter onze wijk in te gaan om de door dakloze zwervers achter gelaten rommel op te ruimen !

Tenslotte:

Ik schreef al eerder over "WAT", het Woordeboek van die Afrikaanse Taal. Mensen worden door directeur Dr. Willem Botha uitgedaagd om nieuwe Afrikaanse woorden te bedenken. Lalie Burger, een 7 jarig meisje uit Upington heeft een certificaat van de WAT gekregen voor haar woord "koudsérig", wat zij bedacht had toen haar opa naar Lalie's mening nogal huiverig was om in het nogal frisse water van hun zwembad te gaan. "Komaan Oupa, moenie so koudsérig wees nie. Kom swem", het sy gesê, bedoelende hy moenie so koulik en kleinsérig wees nie." Volgens haar vader Henco en moeder Tallie Burger bedenkt Lalie wel vaker haar eigen woorden en haar moeder gaat een lijst samenstellen van Lalie's bijzondere woorden. Van zulke berichten wordt een mens een beetje vrolijk. Graag meer van dit soort nieuws !

Afrikaans woordenboek:

Dit sal gebeur as die hoenders tande kry  =  dit zal nooit gebeuren

" Muizenissen "

Onze huishulp Lena meldde twee weken geleden, dat er een dode muis lag te stinken in ons woonstel. Ze heeft het kadaver verwijderd en een spuitbus met luchtverfrisser (lavendelgeur) zorgde voor "schone lucht". Maar daarmee waren onze muizenissen nog niet voorbij. Onze hond Tinka is al enige dagen niet weg te slaan uit onze garage. Ze heeft al enkele dozen verschoven, ze zelfs ondersteboven gegooid en sinds een dag of drie heeft zij grote belangstelling voor onze grasmachine. Die belangstelling en haar nogal vreemde gedrag heeft alles te maken met een muis. Er huist een zogenaamde grasmuis (geslacht Lemniscomys) in onze garage. 

De grasmuis, die heel  gemakkelijk te herkennen is aan de lengtestrepen over het lijf, komt in veel landen en ook in heel Zuid-Afrika voor. Waarschijnlijk zoekt "onze muis"  een comfortabel plekje vanwege de naderende winter. Of er wordt een nest gemaakt om voor nageslacht te zorgen. Over het geslacht weet ik nog niets, maar volgens gegevens die ik op internet vond, is bij een mannetje de afstand tussen anus en plasopening twee keer zo groot als bij een vrouwtje. (Of er ook gender-neutrale muizen zijn, is me niet bekend). Mocht ik (of onze hond) de muis te pakken krijgen, dan zal ik geslachtsonderzoek doen, maar dan moet ik wel twee muizen met verschillende anus-plasopeningen onder ogen krijgen. Ik doe mijn best en zal jullie te zijner tijd volledig op de hoogte houden !

We hebben Hanneke, een Nederlandse vriendin van Sanja op bezoek en na een week van genieten in de zon vonden zij het tijd om er samen op uit te trekken. De keuze viel op een deel van de aantrekkelijke Tuinroute. Maandag vertrokken zij met als eerste bestemming Oudtshoorn. Na een reis van 300 kilometer bereikten zij hun onderkomen: een struisvogelfarm. De eigenaar zelf gaf hen een uitgebreide rondleiding met veel informatie over deze "rare vogels". Al in 1820 waren er mensen bezig met deze beesten, maar het betrof uitsluitend wilde struisvogels en het gebeurde op kleine schaal. Ene meneer Douglas was de eerste die zich in 1867 beroepsmatig bezig hield met struisvogelteelt. 

In eerste instantie was het verenpakket van deze dieren het belangrijkste product. De veren bleken zeer gewild en daardoor duur. Wat prijs betreft kwamen de veren na goud en diamanten. Geen wonder dat de boeren kapitale villa's gingen bouwen en veel van die monumentale panden zijn op de dag van vandaag nog steeds te zien in de wijde omgeving van Oudtshoorn. De bloeiperiode kwam tot stilstand ten tijde van de Tweede Wereldoorlog en daarna zette het verval verder in. In 1950 kwam er het eerste slachthuis en dat leidde in korte tijd tot wereldwijde export van het struisvogelvlees. Op dit moment gaat het weer uitstekend met de struisvogelindustrie, die leidde tot producten als: struisvogelvlees, eieren, veren, hondenvoeding, cosmetica en souvenirs. 

Oudtshoorn is nog steeds verreweg het grootste centrum van de struisvogelindustrie in Zuid-Afrika en zelfs wereldleider op het gebied van export van struisvogelproducten ! 

Tenslotte:

Ik schreef al vaker over overeenkomsten tussen de Nederlandse taal en het Afrikaans. Maar er zijn ook nogal wat verschillen in betekenis en die leiden regelmatig tot misverstanden en vaak tot humoristische situaties.

Eén zo'n grappige situatie maakte een vriendin van Sanja jaren geleden mee: 

Deze Nederlandse vrouw wilde haar Zuid-Afrikaanse rijbewijs halen. In korte tijd slaagde zij voor het theorie-examen, maar zakte voor het praktisch gedeelte. Teleurgesteld vroeg zij de  examinator wat zij dan toch verkeerd gedaan had. De man antwoordde: " Jy is nie geslaag nie, want jy het wydbeens gery."  De vrouw was zich niet bewust van dat feit en schaamde zich diep tot zij dit vertelde aan een Afrikaner. Die vertelde haar: "Wydbeens gery beteken, dat jy met twee wiele oor die streep in die middel van die weg gery het." Het is kort daarna gelukkig toch goed gekomen, want de tweede keer is zij geslaagd zonder wydbeens gereden te hebben !😃

      Afrikaans woordenboek:

middelmannetjie  =  middenberm tussen twee weghelften