Mijn zus en zwager lazen in het Eindhovens Dagblad van 3 december een artikel over een boekje geschreven door voormalig inwoner van Geldrop: A.F.Th. van der Heijden. Hij schreef deze slechts 69 pagina's tellende novelle (over een moord, die écht in Geldrop ooit plaats gevonden had) speciaal voor het project: "Het Vanderheijdenhuis". Op de website beschrijft de Stichting "De Tandeloze Tijd" hun streven naar een literair-cultureel centrum in een deel van het voormalige klooster Mariënhage in Eindhoven. De Paters Augustijnen hebben dit markante gebouw verlaten en momenteel gebruik DELA een deel als hoofdkantoor, maar er is voldoende ruimte voor het A.F.Th.van der Heijden-project. Van der Heijden wordt algemeen beschouwd als één van de prominentste schrijvers van Nederland en medebepalend voor de moderne Nederlandse literatuur. Het is de bedoeling, dat in Het Huis het verhaal van de schrijver verteld en getoond wordt.
donderdag 14 januari 2021
" Ik ga op vakantie en neem mee..."
donderdag 7 januari 2021
" Trammakassie "
Volgens taalkundig professor Hein Willemse (Die Burger, 30-12 ) is er geen samenleving waar het woord: "dankjewel" - of een gelijkaardig woord - niet gebruikt wordt. Afrikaans sprekende Zuid-Afrikanen spreken van "baie dankie". Maar dit land heeft elf gelijkwaardige talen en dus ook heel wat verschillende woorden om dankbaarheid uit te drukken. In de Nguni-taal spreekt men van "ngiyabonga" of ook wel: "enkosi". Sotho-sprekers daarentegen zeggen: "ndza khensa". De Venda gebruiken: "ndo livhuma" en zo kunnen we nog wel een tijdje doorgaan. Een Afrikaans woord, dat dreigt verloren te gaan, is "trammakassie", afgeleid van het Maleise "terima kasih (banyak)". Dit betekent wel meer dan eenvoudig: dankjewel. Men bedoelt bij deze uitdrukking ook liefde, toegenegenheid of zorg. In de Kaap spreken nog wel mensen een verbastering van het Maleis door "banyak" te vervangen door "baie" en dan spreekt men van "baie trammakassie". Dus men ontvangt baie zorg, liefde of toegenegenheid. Willemse maakt een vergelijking met de ziekte de Pest.
Een Zuid-Afrikaans lid van ons motorgroepje kwam enige maanden geleden bij ons met een "Snip", het welbekende briefje van honderd gulden. Zij vroeg zich af of dit oude bankbiljet nog enige waarde heeft en ingewisseld kan worden. Googelen op de site van De Nederlandse Bank leverde een positief antwoord op:
Inwisselbaar voor euro's tot 2032 en dat geldt voor alle bankbiljetten met uitzondering van het "Vijfje", dat tot 2025 omgewisseld kan worden. De NMB hanteert als omwisselkoers: 1 euro = 2,20371 gulden. Voor 100 Gulden krijg je dus ongeveer 45 euro. Op de website "plusonline/betalen/eu1-is-al-lang-geen-2,20gulden-meeer-waard", vond ik een interessant artikeltje over de waarde van de destijdse gulden t.o.v. de huidige euro: De euro van nu heeft door inflatie minder koopkracht dan de euro van 2001. Als de koopkracht van de euro daalt, zou de koopkracht vaan de gulden ook gedaald zijn, want ook zonder euro zou er inflatie geweest zijn. Door de euro nog steeds terug te rekenen naar de gulden van 2001 (1 euro = 2,20371 gulden), rekenen we ons arm. Het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) heeft een rekenprogramma dat de koopkracht van vandaag omrekent naar het verleden en terug. Rekening houdend met de inflatie van euro én gulden is volgens IISG de omrekenkoers niet meer 2,20371 maar 1,8830. Ik heb ons motorclub-lid aangeboden om bij een bezoek in Nederland de Snip om te wisselen, maar door de corona-pandemie is dat nog niet mogelijk geweest. Ik neem aan, dat ik dat vóór 2032 nog wel kan doen !
Tenslotte:
Er is in Zuid-Afrika nogal wat ophef ontstaan over de uitslag van de Nationale Loterij. Op 2 december vond de trekking plaats en genummerde balletjes bepalen over winst - of voor de meeste deelnemers - niets. De hoofdprijs inclusief de Jackpot bedroeg 114 miljoen Rand (6.500.000 Euro). De bedoeling is om 5 getallen goed voorspeld te hebben om winnaar te zijn. Maar wie ook nog de zogenaamde "Powerball" goed heeft, wint de Jackpot. De uitkomst van de trekkingsnummers was enigszins verrassend, want de winnende nummers waren: 5-6-7-8-9 en Powerball-getal was 10. Heel bijzonder en toch ook wel heel toevallig. Zeker, toen bleek, dat 20 personen dit compleet goed geraden hadden (kwam nooit eerder voor). Elke winnaar kreeg het lieve sommetje van 5,4 miljoen Rand (320.000 Euro). De organisatie twitterde direct na de uitzending: "Van harte gefeliciteerd. Deze serie van winnende nummers mag onverwacht lijken, maar wij hebben veel spelers, die dit soort opvolgende nummers kiezen". Natuurlijk kwam er veel commentaar van mensen, die dit te toevallig vinden en fraude vermoeden. Een woordvoerder van de National Lottery Commission kwam enkele dagen later met de mededeling, dat er een onderzoek ingesteld zou gaan worden !
donderdag 31 december 2020
" Veel geschreven, maar tóch niet gebleven "
Een zichtbaar emotionele president Cyril Ramaphosa heeft Zuid-Afrika dinsdag teruggeplaatst op vlak 3 van de inperkingen om een tweede golf van Covid-19 besmettingen te stuiten, die dreigt om 's lands gezondheidsstelsel te overweldigen. De nieuwe maatregelen gelden tot 15 januari en zullen dan worden herzien. "Ons het ons waaksaamheid verslap en nou betaal ons die prys daarvoor" heeft hij gezegd. "Ons dra nie maskers nie, ons was nie hande nie en ons behou nie 'n gesonde afstand nie". Maar het zijn niet uitsluitend Covid-patiënten die de ziekenhuizen en de gezondheidszorg in het algemeen belasten: "Oortollig drankmisbruik dryf ook traumagevalle by hospitale: skietwonde, messteke en verkeersongelukke sorg ook vir oorvolle hospitale". Sinds Eerste Kerstdag zijn er meer dan 50.000 mensen positief getoetst. De ingrijpendste gevolgen van plaatsing in vlak 3 zijn: De avondklokregel geldt van 21.00 uur 's avonds tot 06.00 uur 's morgens. Er mag geen alcohol meer verkocht en in het openbaar gedronken worden. Bijeenkomsten en vergaderingen mogen niet (binnenshuis) gehouden worden en bij begrafenissen mogen niet meer dan 50 personen aanwezig zijn. Mondmaskers moeten verplicht gedragen worden in openbare ruimtes. Iedereen, maar zeker bejaarden en mensen met onderliggende gezondheidsproblemen moeten hun contacten zo veel mogelijk beperken. Of alle mensen deze regels braaf gaan opvolgen is niet waarschijnlijk. Zeker nu er een vaccin is, maar het land is nog helemaal niet klaar om te vaccineren en naar verwachting komen de eerste vaccins niet voor het midden van het komend jaar. Dan moeten nog 60 miljoen mensen ingeënt worden !
Tenslotte:
Sanja slaagde er zonder grote problemen in om in Nederland te komen, maar moest na aankomst wel in vrijwillige quarantaine. Gezellig met "moeders" er op uit trekken, was er dus niet bij, maar zij heeft wel haar moeder kunnen helpen en gezelligheid kunnen bieden. De eerste week van haar verblijf zit er op. Een bezoek aan haar vader staat op beider verlanglijstje. Hopelijk kan zij met nog één week te gaan, nog wat prettige dingen ondernemen (sigaren kopen bijvoorbeeld😜), ook al is er in Nederland nogal veel verboden en is voorzichtigheid geboden.
Het is vandaag de laatste dag van het zeer bijzondere jaar 2020 en nu Sanja er niet is en er hier de avondklokregel ingesteld is, ga ik vanavond maar in mijn eentje een toast uitbrengen op een nieuw en hopelijk prettiger 2021. Helaas zonder een oliebol, appelflap of worstenbroodje te nuttigen. Vroeg naar bed gaan is natuurlijk ook een optie !
Afrikaans woordenboek:
Uit die boekie praat = geleerde woorden gebruiken
donderdag 24 december 2020
" Wie schrijft, die blijft "
In Die Burger van vorige week donderdag stond een column van journalist Emile Joubert met als aanhef: "Kan jy nog met die hand skryf ?" Hij beschrijft daarin de tijd waarin hij zijn berichten nog met de hand schreef. Vaak gebeurde dat in een opschrijfboekje of op een kladje papier. Geklieder met vulpennen en daarna balpennen, die lekten en zorgden nogal eens voor onuitwisbare inktvlekken in overhemden. Hij vraagt zich in zijn column af of er nog mensen zijn, die met de hand brieven en teksten neerpennen.
Nee, beslist niet voor mij. Oefening baart kunst. Elke week bedenk ik een tekst voor mijn weblog en die schrijf ik vooraf volledig met een balpen in een schrift met lijntjespapier. Sanja vindt dat maar tijdverlies en een absoluut overbodig iets, maar ik blijf volhardend in mijn schrijfmanieren. Zeker, nu ik in het artikel van Emile Joubert het volgende lees: " Hoe skaarser dit raak, hoe meer bewonder ek diegene wat steeds 'n samehangende reeks letters in vloeibare sinne kan neerpen. Danksy die tegnologies gedrewe proses van menslike evolusie is 'n gepende geskrif deesdae skaarser as 'n tiener sonder selfoon-data. 'n handgeskrewe brief toont sorg, moeisaamheid en trots van die skrywer se kant. "
Sanja leefde de laatste dagen tussen hoop en vrees. Na lang gewacht te hebben met het boeken van een reis naar Nederland, leek de weg vrij en hakte zij de knoop door: de boeking werd een feit. Normaal gesproken zorgt dat voor rust bij haar, maar deze keer niet. Voortdurend werden de ontwikkelingen rond besmettingen en verplichte testen in de gaten gehouden en maandag reed zij naar Worcester om bij Pathcare een coronatest te ondergaan. Twee keer een uur reizen, een wachttijd (buiten staand) van ruim twee uur en een test van vijftien minuten. Na bijna vijf uur kwam ze "gaar" thuis en begon het wachten. Binnen maximaal 48 uur moest zij haar uitslag krijgen, maar in het weekend werden de geluiden steeds luider, dat er een totaal vliegverbod zou komen en daarbij werden steeds - naast het Verenigd Koninkrijk - ook Nederland én Zuid-Afrika genoemd. Dinsdag kwam de minister echter met het verblijdende nieuws, dat personen - ook uit Zuid-Afrika - weer welkom zijn op Schiphol. Een quarantaine-periode dient er dan wel te volgen. Woensdagochtend kwam per email de covid-test uitslag en Sanja bleek negatief getoetst te zijn. Ogenblikkelijk daarna heeft zij ingescheckt en donderdagmiddag om 13.00 uur breng ik haar naar CapeTown International Airport. Voor onze jonge hond begint elke nieuwe dag 's ochtends omstreeks 06.00 uur en veroorzaakt zo toch al een enigszins korte nachtrust, maar de covid-situatie zorgde van maandagavond tot donderdagochtend voor veel te weinig slaap en heel veel onrust.
donderdag 17 december 2020
" De Klaasvoogds Melilite "
Voor de tweede keer liepen Teus en ik vorige week de uitdagende Fish Eagle Trail nabij de Van Loveren Kelder. Op de website omschrijft men de route als een uitdagende, pittige tocht, die start vanaf de wijnkelder, verder gaat langs en door uitgestrekte druivenaanplanten om daarna de Elandsberg op te gaan. Een opvallend donker driehoekig deel van deze berg wordt in wetenschappelijke bronnen de Klaasvoogds Melilite genoemd. Hier is gesmolten magma uit de diepte der aarde opwaarts gestoten. Melilite verwijst naar een mineraal uit de melilite-groep. Voor het eerst beschreven in Rome in 1793 en dit gesteente heeft een geel-groen-bruine kleur. De naam is afgeleid van de Griekse woorden meli (honing) en lithos (steen). Tot zover het populair-wetenschappelijk verhaal. Wij liepen of beter gezegd hike-ten deze 8 kilometer lange bergtocht in drie uur inclusief een verkeerd ingeslagen pad waarna we weer anderhalve kilometer terug moesten keren tot de juiste afslag. De afstand van deze trail is niet het probleem, maar de losliggende stenen op steile hellingen en afdalingen maakten het ons erg lastig en eisten voortdurende alertheid. 
donderdag 10 december 2020
" Jengelende Bellen ! "
Wat ik van het eerder genoemd concert wél interessant vond, was de tekst in het programmablaadje: "De soliste begeleidt zich zelf op een clavinova". In eerste instantie dacht ik aan een klavecimbel, maar die was het niet volgens Sanja. Ik had Google nodig om uit te vinden wat dat dan wel voor een instrument was. Met clavi wordt natuurlijk een klavier ofwel piano bedoeld en nova betekent nieuw. Een nieuwe piano dus, maar het gaat hier niet om een pas aangeschafte en dus nieuwe piano, die nog in de garantie zit. Nee, dit is een piano met een stekker er aan; ofwel een digitale piano vergelijkbaar met een keyboard, maar dan anders. De naam is van toepassing op een bepaalde serie digitale piano's, bedacht en gebouwd door Yamaha, de fabrikant van onder andere motorfietsen en muziekinstrumenten in het verre Japan. Ideaal, want als de matige speler of speelster een koptelefoon opzet, stoort niemand zich aan het oefenen, dat vaak ontaardt in een irritant getingeltangel. Door dit alles krijg ik een lumineus idee: Als ik nu eens een stekker aan mijn saxofoon maak, dan stoor ik in het vervolg niemand terwijl ik speel op mijn saxinova ! 

donderdag 3 december 2020
" Ko-operatiewe Wynbouers Vereniging "
Montagu telt veel monumentale gebouwen. Huizen, winkelpanden en ook fabrieksgebouwen. Eén van die laatste categorie is het voormalige KWV-gebouw op de hoek van de Langstraat en de Kohlerstraat. Dit voormalige bedrijfspand doet al enige jaren dienst als bioscoop, museum en is in gebruik voor allerlei sociaal-maatschappelijke activiteiten. Helaas is er al vele jaren nauwelijks onderhoud gepleegd en is het vanbinnen, maar ook aan de buitenkant bepaald geen fraai monument meer. Niemand kijkt graag tegen een langzaam in verval rakend pand aan en uiteindelijk ontstond er vorig jaar een werkgroep, die de verloedering niet langer zonder actie wilde laten. Er werd een plan gemaakt om allereerst de buitenkant te restaureren. Via meerdere acties en bereidwillige sponsoring door bedrijven en particulieren kwam er voldoende geld binnen om de hele voorgevel eens degelijk aan te pakken. Nieuw stucwerk wordt momenteel aangebracht en kozijnen en deuren krijgen noodzakelijke aandacht. Over enkele weken zal het eertijds fraaie gebouw weer een monument zijn dat het aanzien waard is. De letters KWV staan voor: "Ko-operatiewe Wynbouers Vereniging van Zuid-Afrika". In 1919, het jaar waarin Nelson Mandela geboren werd, stichtten Zuid-Afrikaanse wijnboeren uit de West-Kaap de KWV. Het doel was om een jonge, maar veelbelovende industrie een goede fundering te geven door eenheid onder de wijnboeren te brengen en steeds verbeteringen aan te brengen wat betreft de kwaliteit van wijn en gedistilleerd. Dr. Charles Kohler werd de eerste voorzitter en het is dan ook niet vreemd, dat de straat waar de werklocatie in Montagu gebouwd werd, de naam Kohlerstraat kreeg. Vanaf 1920 regelde de ko-operasie de verkoop en export en er werden innovatieve technieken ontwikkeld om de producten steeds weer te verbeteren.












