"Plantertje groot, boompje dood !"

Nee, die titel is geen vergissing ! 

Die Burger schreef vorige week: "Die nagenoeg 400 jaar oue geskiedenis van eikebome in Suid-Afrika kan dalk tot 'n einde kom en die boomlandskap van dorpe en stede soos Kaapstad, George, Paarl, Stellenbosch en Swellendam vir ewig verander !" De eerste steeleik (Quercus robur) in Zuid-Afrika dateert van 1656 en is door Jan van Riebeeck meegebracht. Daarna zijn heel wat andere eikenboom-soorten door Hollandse en Engelse "inkomers" ingevoerd. Simon van der Stel begon met het maken van wijn en gebruikte eikenhout voor het maken van vaten om de wijn op te slaan. 

Later kwamen er door heel het land eikenbomen, met name de steeleik, moeraseik en kurkeik. Zo zijn er ook veel eiken te zien in Robertson, het middelunt van het wijngebied in onze regio. Iedere boer moest zichzelf voorzien van het nodige eikenhout, maar het resultaat viel tegen. Het ontbreken van winters is slecht voor de  ontwikkeling van kracht en die kracht ontstaat door het krimp- en uitzetproces tijdens de winter- en zomermaanden. Er kwamen er zoveel, dat het indringers werden. Intussen is duidelijk geworden, dat meerdere eikensoorten  vatbaar zijn voor ziekten en voor bepaalde indringer kevers zoals de stompkopkever, die voor het eerst gesignaleerd werd in 2012. 

Het beste zou zijn om de indringer eiken te verwijderen, maar mensen zijn zo verknocht aan hun straten met eiken, dat verwijdering en vervanging door andere soorten niet populair is. Enerzijds wordt de eeuwenoude eik gevierd als een deel van de Zuid-Afrikaanse cultuurgeschiedenis. Door anderen worden deze bomen beschouwd als ongewenste overblijfselen van een koloniaal verleden. Onder andere vanwege de verschillende standpunten is er nog geen definitief besluit genomen, maar het ziet er niet goed uit voor de eik !

Mijn geheugen is niet meer wat het geweest is. Ik zoek me tegenwoordig LENS om plantennamen te achterhalen. Maar sinds enige tijd krijg ik hulp bij het determineren met behulp van de smartphone-app LENS. Zo stond er sinds maandag een fraaie lelie te bloeien in onze voortuin, maar de naam ??? De app bleek weer nuttig te zijn, want die wist me gelijk te melden dat het de Belladonna-lelie is. Die wordt in Zuid-Afrika Maartlelie genoemd en de naam Jerseylelie zie je ook wel eens. 

Wikipedia meldt het volgende: Het is een bolgewas uit de narcis-familie. De plant staat op de Zuid-Afrikaanse lijst als plant van minste zorg en komt endemisch voor in de hele provincie West-Kaap. Ze worden ook wel eens als Amaryllis aangeduid. Na het verwelken van de bladeren gaat deze lelie bloeien. Laat in de Zuid-Afrikaanse zomer (nu dus) produceert de bol een of twee kale 30-60 cm lange stengels, die een cluster van 2 tot 10 trechtervormige bloemen aan de top dragen. De soort komt oorspronkelijk uit Zuid-Afrika en is in de 18e eeuw vanuit de Zuid-Westelijke Kaap ingevoerd. In België en Nederland niet algemeen verkrijgbaar. De botanische naam Amaryllis is afkomstig van een herderinnetje uit een pastorale van Vergilius en slaat op elk jong plattelandsmeisje ! 

Tenslotte:

De zomer loopt hier op z'n  eindje en dan neemt de kans op regen toe. Dat merkten we maandag toen er de hele dag regenbuien overtrokken en daar viel bij tijd en wijle heel veel water naar beneden. Er werd in onze wijk Montagu-Zuid 73 mm gemeten. Goed voor de veel te droge tuin, maar vervelend was wel, dat de goot de grote hoeveelheid water niet aankon en overstroomde. En dat water viel midden in een plantenborder waardoor veel zand met het water in ons zwembad stroomde. 

Zo ontstond er een modderbad. Nu is een echt modderbad blijkbaar heilzaam voor met name de huid en is het zitten in zo'n bad ontspannend en stress-verminderend. Maar ik zal toch aan het werk moeten om ons zwembad weer in orde te krijgen en dat werk is beslist inspannend en stress-vergrotend !  

Afrikaans woordenboek:

Iemand deur die modder sleep  =  iemands goede naam aantasten