"Rozen verwelken, schepen vergaan"

 

                   Maar  het licht van de vuurtoren van Agulhas blijft aan. 

Terwijl Nederlanders zo ongeveer depressief worden door het aanhoudend niet bepaald prettige weer, zitten wij hier in hoogzomerse omstandigheden. Al twee weken hebben we dagelijks temperaturen boven de dertig graden en afgelopen zondag haalden we zelfs de 43 graden en dan is een tocht naar zee een plezierig uitje. Sanja en vriendin Yvonne hebben sinds enkele weken de smaak van "een dagje uit" goed te pakken en na Heidelberg vorige week ging donderdag ging de trip naar Agulhas. De meest zuidelijke punt van Afrika, waar de Atlantische oceaan en de Indische oceaan bij elkaar komen. 

Al kilometers voor de oceanen bereikt worden, is de opvallende vuurtoren al te zien. Cape Agulhas Lighthouse, is gebouwd in 1849. Dat was ook heel hard nodig, want de scheepvaart ontwikkelde zich snel. Het aantal zeeschepen groeide fors en schepen die vanuit Europa naar de Oost voeren, moesten om de zuidpunt van Afrika varen. Maar de twee botsende oceanen zorgden voor stormachtig weer en honderden schepen leden schipbreuk op de rotsen. Een vuurtoren was noodzakelijk. Het ontwerp is gebaseerd op de beroemde Pharos van Alexandrië. In 1966 werd de toren instabiel en moest flink verstevigd worden. Dat werd grotendeels betaald door de gemeenschap en daardoor nam het veel tijd, waardoor de toren 20 jaar buiten gebruik was. In 1988 was de versteviging klaar en kon de toren zijn dienst hervatten. In 1973 werd Cape Agulhas Lighthouse tot nationaal monument verklaard. Aan de vuurtoren is een ruimte gebouwd, die dienst doet als museum.

Sinds enige tijd is er een kilometers lang plankier langs de kust en onze dames liepen dat pad tot bij het monument. Na deze inspanning volgde een lunch in het Suidpunt Potpourrie restaurant voordat de terugreis naar Montagu aanvaard werd. Ik ben benieuwd waar de volgende trip naar toe zal gaan !

Wat het weer betreft hadden we een week van uitersten. Vrijdag 31 graden, zaterdag 35 graden en zondag zelfs 43 graden. Maandag weer 35 graden en dinsdag kregen we niet de voorspelde prettige dag met 28 graden, maar werd het "maar" 20 graden en er kwam zelfs regen, die helemaal niet voorspeld was. Nu is regen in onze nogal droge regio zeer welkom, maar dinsdag niet voor Teus, mijn wandelmaat en mijzelf. Het voornemen was om 10 kilometer te lopen in de Hoop, een buitengebied van Robertson, maar na slechts één kilometer gelopen te hebben, kregen we te maken met een flinke regenbui. 

We besloten om de onderneming af te breken en hebben snel ons vaste koffieadres Strictly Coffee bezocht. Sanja en vriendin Yvonne hadden intussen boodschappen gedaan en om 12.00 uur hadden we een gezamenlijke lunch bij onze favoriete eetplek: Van Loveren. Onze wandeling viel in het water, maar het werd  toch een plezierige tijd samen. Volgende week lopen we wel weer onze langere afstand ! 

Tenslotte:

Woensdag gingen we met vieren op pad op onze motoren. Het zou volgens de weersvoorspelling 28 graden worden, maar dat werd lang niet gehaald op de route die we reden. Via Barrydale en de Tradouwpas bereikten we het grondpad dat voorbij Heidelberg leidde naar "Grootvadersbos", waar ons een schitterend landschap zou wachten. Helaas had het die ochtend flink geregend en de normaal stoffige weg was veranderd in een modderpad, waar één van onze rijders allerlei toeren moest uithalen om overeind te blijven. Daarop besloten we om dan maar het teerpad naar Heidelberg te nemen en dan richting Swellendam te rijden om te lunchen. Helaas begon mijn Triumph bij het bereiken van de bebouwde kom behoorlijk te zwabberen. Een onprettig gevoel wat ik nog niet zo lang geleden ook al had: Een lekke band. Langzaam rijdend bereikte ik een bandenbedrijf, maar tot mijn teleurstelling konden ze me niet helpen. Motorbanden repareerden ze niet. 

Ik werd doorgestuurd naar een collega-bedrijf. Dat wilde wel repareren, maar dan moest ik eerst bij een ander bedrijf het voorwiel laten demonteren, want dát deden zij niet. Dan maar naar het laatste bedrijf. Ook daar wilde men wel repareren, maar dan moesten we zelf het voorwiel verwijderen. Gelukkig hadden we een lid van de motocrossfamilie Karsmakers in ons groepje. Deze ex-Nederlandse crosskampioen is sleutelen gewend en ging aan de slag. Met wat hulp van één van de bandenjongens werd het wiel verwijderd. De binnenband werd gerepareerd en na de montage van het voorwiel kon de tocht voortgezet worden. Na een late lunch bereikte ik ruim twee uur later dan gepland weer ons huis. Ik begrijp nog steeds niet waarom men een motorband wel wil repareren, maar niet in staat is (of niet bereid is) om een wiel te demonteren. Zuid-Afrikaanse gewoonten blijven ons verrassen !

Afrikaans woordenboek:

'n papwiel hê  =  een lekke band hebben

 

" Covid-pandemoe "

Zet je TV of computer maar aan en het Covid-nieuws komt je tegemoet. Geen wonder, dat veel mensen het wel gehad hebben met de bijna wekelijks veranderende beperkende maatregelen. De Nederlandse overheid spant wel de kroon met een lockdown die niemand - behalve de bedenkers - begrijpt. Het gevolg is, dat het volk in opstand komt en winkels en horeca ludiek gaan protesteren door tegen de regels in open te zijn. Zelfs burgemeesters verklaren openlijk niet in te gaan grijpen. Gelukkig hebben we hier in Zuid-Afrika nauwelijks beperkende maatregelen. Er vallen hier dagelijks wel honderd Covid-doden, maar afgezet tegen een bevolking van 60 miljoen inwoners, vindt de regering dat het "allemaal best meevalt". De kranten besteden de laatste tijd hier ook al weer aandacht aan ander nieuws dan Covid-nieuws.

Twee berichten waar je vrolijk van wordt, zoals een middelbare school in Hoopstad in de provincie Vrijstaat. De leerlingen werken op school aan het thema "Bloemen" en wat deden ze: De straten naar de diverse scholen zijn in erbarmelijke staat met niet te tellen potholes. Alleen al de Skoolstraat heeft 57 van die verraderlijke gaten. Om nieuwe leerlingen en begeleidende ouders te verwelkomen plantte de Leerlingenraad in elk slaggat een kleurig bloeiende plant. Opmerking van ouder Daleen Steyn: " 'n Vrolike verwelkoming en 'n wonderlike tema vir die jaar."

Het tweede vrolijke bericht kwam uit de stad Zhengzhou in China. Een alleenstaande vrouw maakte date-afspraken om de ware liefde te vinden. Na vier mannen uitgeprobeerd te hebben, kwam zij voor een etentje bij man nr.5 en raakte daar 4 dagen in moeilijkheden. Na lekker gegeten te hebben kon zij niet meer weg, want de overheid had plotseling en met onmiddellijke ingang een lockdown afgekondigd. De vrouw heeft samen met de man video's gemaakt van haar opgesloten tijd en daarop is te zien hoe de man eten kookt, huishoudelijk werk verricht en op zijn computer bezig is. Tot de ware liefde heeft de verlengde date helaas niet geleid. De vrouw zoekt nog naar een meer spraakzame man !

Maandagochtend kregen wij onze boosterprik. Dat gebeurde in het sportcentrum Callie de Wet in Robertson. Op het parkeerterrein stond geen enkele auto en daarom veronderstelde Sanja dat het centrum gesloten was. Dat bleek echter niet het geval te zijn. We waren de enige klanten en werden verwelkomd door maar liefst vier medewerkers. Na wat administratieve handelingen mochten we naar de prik-zuster. 

Zij vertelde ons, dat er bijzonder weinig mensen komen opdagen voor de boosterprik. Van kennissen, die eerder al de derde vaccinatie kregen, hoorden we verschillende verhalen over bijwerkingen. Bij sommigen waren die er helemaal niet   en anderen klaagden over hoofdpijn, spierpijn en koorts. Tot nu toe hebben wij slechts een beetje irritatie aan de prikplek, maar niets echt vervelends. In maart (ik) en april (Sanja) gaan wij naar Nederland en wellicht is het bewijs dat we volledig ingeënt zijn, voldoende om in Nederland toegelaten te worden. Er van uit gaande dat de beperkende regels daar dan opgeheven zijn !

Tenslotte:

Vorige week donderdag gingen Sanja en vriendin Yvonne naar Heidelberg. Niet in het verre Duitsland, maar 100 kilometer van Montagu in de West-Kaap. Naast gewoon een dagje uit gingen zij vooral op zoek naar een mooie, bloempot en op internet had Sanja wel 10 bedrijven gevonden die kunstzinnige voorwerpen maakten en verkochten. In Heidelberg aangekomen bleken een aantal van die bedrijfjes en winkels óf tijdelijk óf zelfs helemaal gesloten te zijn. Hun zoektocht werd daardoor een flop. Gelukkig hadden ze lekker geluncht en vonden op de terugweg in Swellendam wél een mooie pot met bijbehorende plant. Op donderdag 20 januari - vandaag dus - zijn ze al vroeg vertrokken voor wederom een gezellig dagje uit. Dit keer is L'Agulhas hun doel. Op deze plek komen de Atlantische en de Indische oceaan bij elkaar. Een bijzondere plek, die de verre rit van 2 keer 136 kilometer zonder meer de moeite waard maakt !

 

Afrikaans woordenboek:

'n knaterflater  =  een grote flop

" Frietje mét "

Bestaat er in deze tijd nog een groter probleem dan de Covid-pandemie? Jazeker, in Japan. Emile Joubert bericht in Die Burger over het grote probleem dat Japan momenteel heeft. " Japan is 'n nasie die vertroud is met rampe soos tsoenamis en aardbewings en 2021 eindig in die Land van die Opkomende Son met nog 'n hewige krisis, naamlik  'n tekort aan aartappelskyfies. 'n Mens moet begrip hê hiervoor, want die olie-gebraaide aartappelskyfie is één van die mensdom se onontbeerlikste voedingsbronne." Normaal gesproken importeert men miljarden chips en frites uit het westen van Canada, maar die aardappelproducten moeten dan wel een afstand van 7.500 kilometer afleggen en daar zit hem het probleem.  Het internationale transportverkeer - met name het vervoer over water - is in grote chaos. De Japanners zijn de grootste eters van frites en chips in Azië. Er zijn maar liefst 3000 McDonald's restaurants en die kunnen momenteel absoluut niet voldoende frites presenteren bij de maaltijden. 

Bij de Big Mac's krijgen de klanten slechts een hele kleine portie frites. De Japanse ramp werd voor het eerst een feit op donderdag 30 december en de gevolgen zijn nog niet helemaal duidelijk. Volgens de eerste nieuwsberichten zijn er door de tekorten nog geen sterfgevallen geconstateerd en er waren nog maar enkele openbare rellen in de buurt van Kioto. Er wordt nu geprobeerd om tonnen aardappels per luchtvracht in Japan te krijgen. Ergens aan het einde van 1600 schijnt dit product uitgevonden te zijn in Frankrijk of België. De theorie luidt als volgt: "Arme plattelandsmensen bakten riviervisjes in olie, maar als er geen vis voor handen was, sneden ze aardappels in de vorm van vissen en bakten die." Globaal gesproken zijn er twee soorten frites: de slapchips, populair in Engels sprekende landen en de knapperige frites, die door culinair gehandicapte Hollanders (woorden van Emile Joubert)  bedekt wordt met mayonaise. Joubert eindigt zijn artikel als volgt: " Die egte slaptjips proe soos die hemel en salwe die siel met goeie dinge. Mag daar nooit slaptjip-nood in ons area wees asseblief ! " 

We mogen dan volgens de schrijver culinair gehandicapte Hollanders zijn, maar elke vakantie in Nederland is voor mij een feest om een bezoek (of 2) aan cafetaria Heuvelplein in de Nuenense deelgemeente Gerwen te brengen. In mijn logeerplek Nuenen schilderde Vincent van Gogh één van zijn beroemdste schilderijen: "De Aardappeleters" Het is dus de plek bij uitstek  om een bezoek te brengen aan een cafetaria. Het duurt jammer genoeg nog wel even, maar in maart wordt het voor mij - en de familieleden die mij onderdak verlenen - beslist weer hemels genieten !

Wij vinden van ons zelf, dat we ons voorzichtig gedragen tijdens de Covid-pandemie. Maar nu we ingeënt zijn en er nauwelijks meer beperkende maatregelen zijn, beginnen we toch weer iets meer te ondernemen. Voor mij gebeurt dat op woensdagen wanneer we met ons motorgroepje op pad gaan. Sanja en vriendin Yvonne genieten sinds kort ook van wat meer vrijheid. Zo werd er een bezoek gebracht aan Franschhoek met een bezoek aan de interessante zaterdagmarkt en een lunch in één van de talrijke eetgelegenheden. (Overigens was dat geen cafetaria). Vandaag staat voor de dames Swellendam en Heidelberg op het programma. Met name Heidelberg schijnt een aantal artistieke bedrijfjes te hebben en die gaan de dames bezoeken. Ik ben benieuwd met wat voor moois ze terugkeren. Volgende week komt er een verslag in de blog !

Tenslotte:

De nieuws-site NU.nl meldde dinsdag het volgende: Na Japan heeft nu ook Australië een vergelijkbaar probleem. De foodketen KFC ziet zich genoodzaakt om enkele items van de menukaart te halen. Hier gaat het niet om een tekort aan frites, maar de pluimveebedrijven kunnen door personeelstekorten (besmette medewerkers) niet genoeg kippenvlees leveren." Er lopen meer dan genoeg kippen rond op de vele boerderijen, maar er zijn simpelweg te weinig mensen om ze te vangen en te verwerken", zegt Vivien Kite, directeur van de Australian Chicken Meat Federation (ACMF) !

Kippeneieren vormen het hoofdbestanddeel van mayonaise. In Nederland heerst momenteel flink de vogelgriep waardoor honderdduizenden kippen afgemaakt moeten worden. Ik vrees nu, dat er binnenkort door een kippeneieren-tekort een groot mayonaise-probleem in Nederland zal ontstaan !

                                  Afrikaans woordenboek:

peuselkroeg  =  cafetaria 

" Met de toet-toet naar Tutu toe "

Het overlijden van aartsbisschop Desmond Tutu heeft overal ter wereld veel aandacht gekregen. Vooral natuurlijk hier in Zuid-Afrika. Aartsbisschop Thabo Makgoba heeft tijdens de afscheidsdienst " 'n Oproep gedaan op Suid-Afrikaners om Tutu se nalatenskap te gebruik om hulle te verbind tot die revolusionêre verandering waarvan hy (Tutu) 'n voorstander was, gegrond op die Bybel. Laat ons so eenvoudig leef soos wat hy gedoen het. Laat ons die samelewing herrangskik om ongelykheid tot 'n einde te bring en gelyke geleenthede vir almal te skep." 

Makgoba deed ook het voorstel om de Kaapstad Internationale luchthaven om te dopen tot: "Desmond Mpilo Tutu Internationale Luchthaven." In 2018 is overigens al bepaald, dat de luchthaven een andere naam zou gaan krijgen. Maar de destijds uitgevoerde consultaties  van het publiek hebben tot allerlei voorstellen geleid, die echter geen overeenstemming gekregen hebben. Om Tutu's naam te verbinden aan een luchthaven doet volgens mij te weinig eer aan datgene wat Tutu voor de gemeenschap betekend heeft. We zullen zien wat er ooit besloten wordt. Wij moeten nogal eens naar de luchthaven, maar om dan te zeggen: "Wij gaan naar de Desmond Mpilo Tutu Internationale Luchthaven" gaat Sanja veel te ver. Zij spreekt dan maar liever van: 

                "We gaan met de toet-toet Tutu toe ! " 

Ook al wennen wij nooit aan Kerstmis in de zomer bij temperaturen in de buurt van de 30 graden; toch gaan Kerst en Nieuwjaar niet zomaar zonder aandacht voorbij. Daar zorgt Sanja wel voor. Steevast staat er in de huiskamer een mooi versierde kerstboom en hangt het huis vol engeltjes, belletjes en andere versiersels. De kerststal ontbreekt natuurlijk ook niet. Verder vierden we bij Hollandse vrienden de overgang van  oud naar nieuw met een feestmaal en zoals elk jaar had Sanja nu weer gezorgd voor een afsluiting met vuurwerk dat speciaal gekocht was tijdens haar bezoek aan Nederland bij de Ermelose Xenos. Gisteren verdwenen kerstboom, kerststal en versieringen weer in hun dozen en die staan weer een jaar opgeborgen in ons woonstel. Vanaf nu gaan we over tot de orde van de dag en proberen we de overvloed aan eten weer uit onze lijven te krijgen!

Tenslotte:

In de blog van 23 december schreef ik over het woord van het jaar 2021 in Zuid-Afrika. Nederland heeft ook aan het einde van elk jaar een woord van het jaar en zelfs meerdere woorden die een plaats krijgen in het Woordenboek der Nederlandse Taal. Vooral de corona-pandemie leverde heel wat nieuwe woorden op: Knuffelcontact, prikvertikker, pandemoe, waterwappie, vaccinado's, oppepprik, snottebellenprotocol en de 2021-winnaar:  prikspijt om er een aantal te noemen. 

De uitdrukking van het jaar kwam van minister president Mark Rutte. In een debat in de Tweede Kamer merkte hij op: "Daar heb ik geen actieve herinnering aan". Die ga ik ook toepassen. Als Rutte daar mee wegkomt, lukt mij dat wellicht ook wel. Sanja verwijt me namelijk nogal eens dat ik niet geluisterd heb naar haar. Nu kan ik ook antwoorden met: "Daar heb ik geen actieve herinnering aan !" 

Afrikaans woordenboek:

Adam se skoene aanhé  =  blootvoets

   

"Feest van licht en herinnering"

Op Facebook kwam ik het volgende artikeltje tegen op de site: Lichtjes op oorlogsgraven Mierlo: "Op 24 december worden landelijk lichtjes ontstoken op de oorlogsgraven. Dat is een traditie sinds 2019 en intussen gebeurt dit ook in België en Frankrijk. Een klein aantal veteranen heeft 665 kaarsjes ontstoken, zodat er bij elke grafsteen  een lichtje brandt op de Britse Erebegraafplaats Mierlo. Traditioneel gebeurt dit door kinderen en zijn ook nabestaanden uit Groot-Brittannië aanwezig, maar door Corona-regels kon dit nu niet. Het vrijheidsvuur is door kapelaan van Overbeek uit Ommel opgehaald in de Franse stad Bayeux en naar Mierlo gebracht waar de eerste kaarsen ontstoken werden door veteraan Bart van Dongen. 

Het is een eerbetoon aan de gevallen militairen, die gestreden hebben voor onze vrijheid. Door deze actie houden we de herinnering aan de honderden jonge Britse mannen levend. Zij hebben ons vrijheid gebracht ten koste van hun leven en daar mogen wij onze dankbaarheid voor tonen."

Tijdens mijn werkzame leven woonde en werkte ik afwisselend in Geldrop en Helmond en kwam bijna dagelijks langs het Mierlose kerkhof. Steeds kon ik zien, dat de begraafplaats goed onderhouden werd en er altijd keurig verzorgd bij lag mede door Henk, een ex-personeelslid van ons Geldropse hoveniersbedrijf. Heel anders dan veel "gewone" kerkhoven, die tegenwoordig vaak behoorlijk verwaarloosd zijn !

Sinds we in Zuid-Afrika wonen is het bij ons al een aantal jaren traditie om op Eerste Kerstdag "niets te doen". We doen natuurlijk wel iets, maar gaan op die dag nooit uit eten, hoewel er hier nauwelijks beperkende Corona-regels zijn (we mogen 's nachts niet op straat komen, maar dat doen we toch al nooit). Restaurants zijn gewoon open. Onze Nederlandse achterburen "doen ook al jaren niets" en gevieren "doen wij nu dus op Eerste Kerstdag samen niets". 

Maar omdat we allemaal iets te eten bijdroegen was onze tafel meer dan gevuld en eigenlijk klopte het niet dat we niets deden, want Sanja ontdekte een doos met een tafelgrill en dus moest iedereen bij het hoofdgerecht de handen uit de mouwen steken en vlees en groente bakken op  de grillplaat. We deden dit jaar weer niets, maar uiteindelijk deden we dus tóch wel iets. Natuurlijk vergat ik om een foto van het kerstmaal te maken. Er waren nog al wat leftovers en die hebben Sanja en ik op Tweede Kerstdag met smaak opgegeten. Daar heb ik toen wel een foto van gemaakt !

Tenslotte:

Bij het typen van het vorige artikeltje twijfelde ik even over het meervoud van het woord restaurant. Is het nu restaurants of (mag misschien ook) restauranten ? De Dikke van Dale bracht zoals zo vaak weer uitkomst. De enige goede vorm is restaurants. Bij de omschrijving van het woord restaurant meldt de Dikke van Dale het volgende: Het restaurant is een uitvinding van de Franse Revolutie. De Fransman Boulanger bracht in 1765 een Latijns opschrift boven de deur van zijn zaak: "Venite ad me omnes qui stomacho et ego vos restaurabo". De vertaling luidt voor mensen zoals ik, die slechts een beetje Latijn kennen door in de jonge jaren misdienaar te zijn geweest, als volgt: "Komt allen tot mij, die maagklachten heeft, en ik zal u beter maken" !

Afrikaans woordenboek:

uitsoekgaste  =  genodigden

" Doef-doef-musiek "

Net zoals de Nederlandse taal is ook Afrikaans een levende taal, die door de tijd heen nieuwe woorden en uitdrukkingen krijgt. Fleksietyd, Internet-koerant, Hommeltuig (drône), Grendeltyd (lockdown) en Aaptwak (weed). Dit is vyf van die 21 nuwe woorde wat vanjaar amptelik tot die "Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) toegevoeg is. "Doef-doef-musiek, musiek met diep, luide en herhalende basklanke, is ook 'n nuwe toevoeging." "Om de gesproken Afrikaanse woorden in de pas te houden met die in het woordenboek, is een voortdurend proces", zegt Dr. Willem Botha, directeur en hoofdredacteur van WAT. Taal verandert en ontwikkelt zich continu en moet een weerspiegeling van de samenleving en tijdgeest zijn. Een nieuw woord wordt pas in WAT opgenomen wanneer het in minstens vijf bronnen verschenen is en reeds geruime tijd gebruikt wordt !

In de Coronatijd is wandelen zo ongeveer tijdverdrijf nummer één geworden en het lijkt wel of iedereen deze gezonde hobby ontdekt heeft. Volgens professor Cas Wepener heeft de Camino naar Santiago de Compostela in Spanje niet eens in de Middeleeuwen zoveel pelgrims gehad. Dichterbij, hier in Zuid-Afrika trekken de zeer uitdagende Ottertrail en het Tsitsikamma-pad uitzonderlijk veel sportievelingen. Voor veel mensen gaat het niet alleen om tijdverdrijf of zomaar genieten van en in de natuur. Talloze wandelaars willen een sportieve prestatie neerzetten en die wordt bepaald met behulp van een smartwatch of een app op de telefoon. Het aantal stappen, calorieverbruik, hartslag en afgelegde kilometers worden feilloos geregistreerd. Paul Post, werkzaam  aan de Universiteit van Tilburg, zegt: "Wandelen doe je in een omgeving waar je los komt van de ratrace van het dagelijks leven. Je bent niet bezig met je baan en alles wat in en om je huis moet gebeuren, al die functionele noodzakelijkheden. Nee, je laat dit alles achter je en je wandelt."

Sinds enkele jaren heb ook ik de wandelsport  ontdekt en loop twee keer per week flinke afstanden. En dan tel ik de dagelijkse wandeling met onze honden nog niet eens mee. Er zijn hier in de directe omgeving genoeg uitgezette wandelingen die gaan van kort en eenvoudig tot dag vullend en bijzonder zwaar. Gezond van lijf en leden (behalve een tijdens het wandelen opgelopen knieblessure) en geest, waardoor mijn bovenkamer lekker leeg raakt (als die tenminste ooit gevuld was) !

In het artikel van Fransjohan Pretorius (blog 559 vorige week) worden ook twee andere expedities beschreven. In juni 1657 trokken drie vrijburgers het achterland van de Kaap in. Drie dagen later keerden zij terug en beschreven het gebied als zijnde: " Een gebied met 'n mooie rivier, prachtige weivelde wat door vriendelijke Hottentoos hun Hollandt offte Vaderland genoemd werd." Vier maanden later is Abraham Gabbema, financieel ambtenaar van De Kaap, met nog een expeditie op pad gegaan. 15 Personen met 9 ossen en proviand voor twee weken trokken in de richting van het huidige Paarl. Allereerst bereikten zij "Luipaertsberg" (het huidige Bellville). 

Daar keken zij op een berg, die op een "klapmuts" leek en die werd terstond "Klapmutsberg" genoemd. Gabbema schrijft in zijn dagboek:  "Tegen de avond kwamen we bij een rivier die we Bergrivier genoemd hebben. Die stroomt tussen de Diamantberg en de Paarlberg aan de ene kant en de Klapmutsberg aan de andere zijde." Pretorius eindigt zijn artikel als volgt: " So het die reuse, ronde granietrotse waarop die lenteson die vroeë môredou soos 'n pêrel laat glim het, aan die Paarl sy naam gegee !"

Afrikaans woordenboek:

'n Kaatjie Kekkelbek  =  een kletskous

"Dagboek van Jan"

In Die Burger van 8 december stond een interessant artikel over de allereerste expeditie die Jan van Riebeeck in 1655 organiseerde naar het voorbij de Kaappunt gelegen achterland. Fransjohan Pretorius, emeritus hoogleraar Geschiedenis raadpleegde hiervoor "Jan van Riebeeck se Daghregister". Die eerste expeditie van zeven personen stond onder leiding van adelborst Jan Wintervogel, die eerder al een deel van het huidige Brazilië verkende. Van Riebeeck noemde hem: "een lustigh bosloper". Het doel van de onderneming was om tabak, koper en kralen bij de Hottentoos te ruilen voor koeien en schapen. Maar ook om te kijken of er andere volken en bijzondere mineralen waren: "Omme te sien offt eenige anderen natien ende beter minerael sullen cunnen opvinden". Op 15 maart ging men van start en op 9 april was Wintervogel met zijn manschappen weer terug. Mineralen hadden ze niet gevonden, maar wel "Hottentoos", die bereid waren "ontallijcke veel koebeesten ende schapen te ruilen". 

Wintervogel heeft naar men aanneemt het huidige gebied Swartland bezocht waar hij Boesmans (San) tegengekomen is: "mense van seer cleijne stature, ende arm van leven, heel wilt, sonder enige huijsjes, vee ofte ijts ter wereld, gecleet wesende met vellekens" !

"Is er een verband tussen tienerwangerschappen en werkloosheid?" Dat vraagt Dr. Braam Hanekom zich af in Die Burger van woensdag 8 december. Enkele weken geleden werden bijna gelijktijdig de werkloosheidscijfers en de cijfers van de tienerzwangerschappen gepubliceerd. De werkeloosheid onder jonge mensen tot 24 jaar bedraagt een ontstellende 60 %. Er is onvoldoende werk, dat is een feit, maar het gegeven dat een heel groot deel van de jonge bevolking niet opgeleid en bekwaam is om in een nieuwe, moderne economie in dienst genomen te worden, speelt ook een belangrijke rol. De opleiding is slecht en de vaardigheid ontbreekt. Voeg daarbij dat "iedereen ambtenaar wil worden" en vooral niet een baan ambieert waarbij een overal gedragen moet worden (terwijl het land een schreeuwend tekort aan goed opgeleide vakmensen heeft). Het feit, dat de regering iedereen zonder werk automatisch voorziet van een staatsuitkering zonder tegenprestaties te verlangen, maakt jongeren gemakzuchtig en neemt elke prikkel om zich in te spannen weg. De regering zou plannen moeten opstellen en uitvoeren om mensen niet zomaar meer met uitkeringen te voorzien, maar te vergoeden voor geleverde tegenprestaties! 

Het probleem van de enorme aantallen tienerzwangerschappen (vrijwillig of gedwongen) is zo mogelijk nóg groter. Elk jaar is er in Zuid-Afrika een bevolkingsaanwas van meer dan een miljoen nieuwgeborenen en er wordt beweerd, dat 30 % van de meisjes al tijdens hun middelbare schoolperiode één of zelfs meer kinderen heeft. Zwanger raken op veel te jonge leeftijd is één van de zekerste manieren om in levenslange armoede te belanden. Ligt de oorzaak bij de armoedecultuur en de geweldscultuur waarin mannen en jongens bitter weinig respect hebben voor vrouwen en meisjes of is het gebrekkige voorbeeld dat kinderen van hun ouders ontvangen hebben, de oorzaak?  Waarschijnlijk spelen alle drie en nog meer factoren een rol. 

Het feit, dat jonge moeders gelijk al kinderbijslag krijgen ( dubbel wanneer de vader niet in beeld is),  helpt ook niet mee om verder te studeren en leidt vaak tot voortijdig school verlaten. Daardoor gaat zo'n vrouw nooit meer een fatsoenlijke baan krijgen, zal altijd in armoede leven en ook geen positieve bijdrage aan de economie leveren. Aldus Braam Hanekom !

Tenslotte:

Wij gaan tenminste één keer per jaar naar Franschhoek toe. Dat is een rit van 2x 144 kilometer, maar het is alleszins de moeite waard. De rit gaat door een fraai glooiend gebied van aanvankelijk druivenaanplant naar vruchtbomen om uiteindelijk in een even fraaie plaats te arriveren, die - enigszins vergelijkbaar met Montagu - volledig omringd is door hoge bergen. Het is een heel populaire plaats waar veel mensen willen wonen en dat zie je ook terug in de prijzen die betaald (moeten) worden om daar te wonen. We hadden aanvankelijk fris, maar later zonnig weer en de drukte, die er onder normale omstandigheden altijd is, viel reuze mee. Door de pandemie ontbreken er in het hele land grote aantallen (met name buitenlandse) toeristen. Natuurlijk moest de interessante zaterdagmarkt bezocht worden met allerlei kunstzinnige producten. Lunchen is echter een steeds groter probleem, want elk jaar zien we weer tal van nieuwe eetgelegenheden. Er zijn er zoveel, dat je niet weet wat en waar een hapje te eten. Wij blijven voorzichtig om niet besmet te raken, maar dit dagtochtje vonden we verantwoord en was de moeite meer dan waard ! 

 

Afrikaans woordenboek:

'n pienkvoet baba  =  een pasgeboren baby