" Stiekem gedoe "

"Die enigste manier om die verandering van plekname in Suid-Afrika te betwis, is om die hoogste hof in die land te nader". Dat zegt Johnny Mohlala van de Suid-Afrikaanse Raad vir Geografiese Name. De omzetting van z.g. "besmette plaatsnamen" blijft een moeilijke kwestie. 21 plaatsnamen in KwaZulu-Natal en de Oost-Kaap staan op het punt om officieel ingevoerd te worden. Oost-London wordt KuGompo-Stad, Graaff_Reinet   Robert Sobukwe, Aberdeen heet voortaan Xamdeboo en Barkly-Oost is Ekhephini om er enkele te noemen. Mohlala zegt, dat de adviescommissie niet de correcte weg bewandeld heeft. Volgens eerder afgemaakte afspraken zou voorafgaand aan  de definitieve beslissing een volksraadpleging gehouden moeten worden. Intussen is er al een petitie met  38.534 handtekeningen naar de Minister van Sport, Kunst en Cultuur gestuurd, maar daar is niets mee gebeurd. 

Tegenstanders van de verandering zijn het er allemaal over eens dat het een geweldige verspilling van geld is en dat al dat geld beter aan infrastructuur, woningen, waterleidingen en rioleringen besteed kan worden. " Inwoners wil veranderingen hê wat hul lewe gaan verbeter. Hulle wil nie hê dat al daai geld op 'n naamsverandering vermors word nie!" Er is nog slechts één mogelijkheid om de verandering tegen te houden en dat is de gaang naar het Consitutionele Hof. Rechters zullen moeten bepalen of de Minister teruggefloten gaat worden. Veel vertrouwen hebben de tegenstemmers daar echter niet in. Zij vrezen dat het onrechtmatige besluit genomen is en niet meer gaat veranderen. Laten ze een voorbeeld nemen aan Friesland. Daar verschijnen steeds meer tweetalige plaatsnaamborden. Die Friezen weten dat naamsveranderingen erg gevoelig liggen en met de tweetaligheid zijn voor- en tegenstanders tevreden ! 

De "Epic-Series" is een serie van 5 vreselijk zware  mountainbike-wedstrijden, Rijders komen uit de hele wereld om aan deze serie van wedstrijden deel te nemen. De wedstrijden worden dit jaar verreden in de West-Kaap (Montagu), daarna volgen Kroatië, Andorra, Zwitserland en weer de West-Kaap (Stellenbosch). Deze week wordt de Cape-Epic-2026 verreden en die achtdaagse wedstrijd bestaat uit evenveel etappes. De tweede en derde etappe werden verreden in de omgeving van Montagu. 19 jaar geleden gebeurde dat ook al in onze omgeving, maar zo groots als deze keer was het niet eerder. 

1450 Deelnemers rijden dagelijks in tweetallen over grotendeels gravelpaden afstanden van 80 tot 140 km. De tweetallen moeten bij elkaar blijven en de tijd van de laatste van elk tweetal telt voor de dagoverwinning. Om zo'n groot evenement tot een goed einde te brengen, is een gigantisch grote inspanning nodig en de sportvelden van de middelbare school waren tot de laatste meter gevuld met tenten, campers, eetgelegenheden, EHBO-posten en fietsreparatieplekken. Gestart werd er elke ochtend omstreeks 07.00 uur, waarna als eerste de " elite-rijders" op pad gingen voor routes die 4 tot 6 uur duurden. 

Helicopters volgden de rijders gedurende de hele afstand en op Youtube kwam er elke dag een urenlang verslag met spectaculaire beelden. Woensdagochtend vertrok het hele gezelschap voor een vervolgroute van Montagu naar Greyton, waarna uiteindelijk zaterdag en zondag de slot-etappes volgen nabij Stellenbosch. Rijders en hun fietsen hebben het erg zwaar te verduren op de slechte en stoffige paden en de lekke banden, afgelopen kettingen en beschadigde versnellingsnaven waren schering en inslag. Om van heel dichtbij zo'n internationaal gebeuren mee te maken, was voor mij en heel veel anderen bijzonder interessant. Als er nog ooit een herhaling komt in Montagu, zal ik dat dan nog meemaken ?

Nederlandse en Afrikaanse woorden hebben veel overeenkomsten, maar dat is niet altijd zo en ook hebben ze niet altijd dezelfde betekenis. Er zijn voorbeelden te over, maar een ingezonden brief  in "Die Burger" geeft nog eens goed aan hoe de betekenis verschillend is en bij ons ook nogal eens vreemd overkomt. De schrijver stoort zich aan het woord "gemorskos", ook wel "afval" genoemd. Beide woorden hebben in het Nederlands  een negatieve betekenis. Gemors = geknoei en afval gooien we in de vuilnisbak. Hier staat bij menig restaurant "afval" op  de menukaart en het gerecht dat je dan geserveerd krijgt, is niet bedoeld om weg gegooid te worden. 

Het is een traditioneel Zuid-Afrikaans gerecht meestal gemaakt van maag en darmen van schapen of lammeren, geserveerd als stoofpot Ondanks de naam die in het Nederlands anders doet vermoeden, is het een gewaardeerde, hartige delicatesse in de Zuid-Afrikaanse keuken. De schrijver van de ingezonden brief vindt "kitskos" een veel beter woord. Dat is uit het Engels overgenomen, maar dat vinden Nederlanders nu ook niet bepaald een positief woord. Kits wordt ook wel "overgeefsel" genoemd in Zuid-Nederland.  Of het nu gemorskos, afval of kitskos is, mijn keuze zal het nooit zijn. Geef mij maar een frietje met frikandel !  

Afrikaans woordenboek:

    Hou jou besig met jou eie boerdery  =  Bemoei je met je eigen zaken

  

 

" Prioriteiten stellen "

President Cyril Ramaphosa heeft twee 10 meter hoge bronzen standbeelden onthuld in eThekwini, een grootstedelijke gemeente met 3,5 miljoen inwoners in de provincie Kwazulu-Natal, waarin Durban de grootste plaats is. De beelden stellen de voormalige president Nelson Mandela en anti-apartheid activist en ANC president Oliver Tambo voor. De gemeente eThekwini betaalde de kosten van de beelden die R.22 miljoen kostten uit de inkomsten van het toerisme. Bij de onthullingsceremonie zei de president dat de beelden monumenten zijn ter ere van twee iconen die bijgedragen hebben aan de strijd van de ANC voor vrijheid en sociale rechtvaardigheid in Zuid-Afrika. "Deze monumenten beschermen onze geschiedenis en ons erfgoed en verankeren het collectieve geheugen van een natie", zei hij. De president voegde er aan toe, dat de beelden een boost zullen geven aan het toerisme in de stad.

Maar de plaatsing van de beelden was niet zonder tegenwerking. De plaatselijke regering is zwaar bekritiseerd vanwege het ijdelheidsproject dat  miljoenen Randen heeft gekost. En dat, terwijl heel veel mensen voortdurend lijden. Alle oppositiepartijen boycotten de ceremonie omdat de beelden het falen van de stad tonen om de inwoners op de eerste plaats te stellen. Voor 22 miljoen had het volledig falende watersysteem in orde gemaakt kunnen worden. 

Een systeem dat zo gebrekkig is, dat 60 % van het water verspild wordt door lekkages. Duizenden inwoners hebben al weken geen stromend water. tankauto's voeren drinkwater aan zodat mensen met jerrycans water moeten gaan halen kilometers van huis. Het rioleringsysteem functioneert ook al niet. Rioolwater stroomt ongefilterd de oceaan in. De stranden waren tussen Kerst en nieuwjaar afgesloten vanwege de hoge concentratie van E.coli-bacteriën en allerlei vuil. Daarom blijven de toeristen juist weg. De infrastructuur is ingestort, rioolwater vervuilt op vele plekken, de werkeloosheid groeit en de misdaad neemt alleen maar toe. En dan staat onze president hier twee dure beelden te onthullen. Dit is toch niet verkoopbaar aan inwoners en toeristen ! 

Door te zeggen, dat de criminaliteit in Zuid-Afrika erg hoog is, trap ik een open deur in. Er is heel veel grote en nog veel meer kleine criminaliteit. Inbraken en diefstal rekent men hier tot kleine criminaliteit. Wij wonen in maart op de kop af 15 jaar hier in Montagu en wij zijn al die jaren verschoond gebleven van inbraken en diefstal. Tot vandaag: zondag 8 maart 2026. Sanja heeft enige tijd geleden kroketten en bitterballen besteld bij de Hollandse Bakkerij in Kaapstad. Die lekkernijen eten wij graag, maar zijn hier moeilijk te verkrijgen. Sanja is er daarom erg zuinig mee en ze komen slechts een enkel keertje op tafel. Als Sanja bezig is met de bereiding van eten, heeft zij altijd de belangstelling van onze twee honden.

Zondag was zij - zoals wel vaker gebeurt - met meerdere dingen tegelijk bezig en deponeerde de kroketten en bitterballen alvast op een tafeltje in de study klaar om ze even later te frituren. De gevolgen laten zich raden: in een oogwenk waren de honden uit de keuken en in de study en deden zich tegoed aan het daar liggende voedsel. Sanja probeerde het tij nog te keren, maar was te laat. Ze foeterde de honden uit. Die dropen met de bekende staart tussen hun poten af en volgden direct de door Sanja gegeven commando's. (Gelukkig riep Sanja niet: "SHIT", want dan zouden de twee criminelen dat bevel gelijk uitvoeren). We zijn er niet achter gekomen of Tinka of Kaya of allebei ons eten gestolen heeft/hebben. Het gerechtelijk vonnis is dus duidelijk: vrijspraak bij gebrek aan bewijs !

We streven er in onze tuin naar om gedurende het hele jaar kleur in onze tuin te hebben. Zo bloeiden onze "Queen of the Night" cactussen pas geleden uitbundig. Die zijn intussen uitgebloeid, maar nu is de taak overgenomen door onze heggen. Op drie van de vier zijden van ons erf  staat de Plumbago auriculata en die bloeit momenteel fantastisch. Eigenlijk waren de heggen aan de beurt om geknipt te worden, maar de regenval van voorgaande  weken heeft gezorgd voor prachtige bloemen. De heggenschaar krijgt nog enkele weken rust !

Afrikaans woordenboek:

Dit is my dooie end  =  ik kan dit echt niet begrijpen

" Oost, west, thuis niet best ! "

Dat er nogal wat Nederlanders hun vaderland de rug toekeren en met name als men gepensioneerd is, elders gaan wonen, is me bekend. Maar hoe groot hun aantal is, wist ik niet. Het onderstaande bericht is een verkorte versie van een SVB-artikel dat ik maandag las op de nieuwssite NU.nl. Interessant, want wij horen ook tot de groep Nederlanders in het buitenland. Het aantal ouderen met een onvolledige AOW loopt op, ziet de Sociale Verzekeringsbank. Dat komt onder meer doordat zij niet altijd in Nederland wonen en werken. Een steeds grotere groep ouderen woont in het buitenland zodra hun werkende leven erop zit. Voor de SVB is het "een worsteling" om iedereen van de juiste uitkering te voorzien.

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) vreest de huidige dienstverlening niet te kunnen volhouden, met name in het buitenland. Van alle burgers die een uitkering krijgen van de SVB, woont 13 procent in het buitenland. Zij zorgen voor de helft van al ons werk. De meerderheid van de uitkeringsontvangers in het buitenland krijgt een AOW-uitkering. Nederland telt ongeveer 3,6 miljoen 67-plussers die onder de Algemene Ouderdomswet (AOW) vallen. Zij hebben per jaar dat ze in Nederland woonden of werkten recht op een percentage van de AOW-uitkering.  

De SVB verlaagt de uitkering met 2% voor elk jaar dat zij niet in Nederland woonden en werkten. Een deel van de ouderen valt daardoor onder de armoedegrens. Daarom is de Aanvullende inkomensondersteuning ouderen (AIO) in het leven geroepen, die hun inkomen weer tot aan het bestaansminimum aanvult. De SVB houdt steekproeven door mensen in het buitenland op te zoeken. De meeste AOW'ers houden zich goed aan de afspraken. "Maar door de ingewikkelde regels kunnen mensen ook een foutje maken, met alle risico's van dien." De SVB pleit ervoor om de wetgeving aan te passen zodat het minder werk kost om iedereen de juiste uitkering te geven. Het nieuwe kabinet wil wel een en ander vereenvoudigen op het gebied van sociale zekerheid en de AOW, maar het is nog onduidelijk wat daaruit voortkomt.

Om hoeveel mensen gaat het?

3,6 miljoen mensen ontvangen een AOW-uitkering. Dat worden er naar verwachting 4,6 miljoen in 2040.  340.000 mensen brengen hun oude dag door over de grens, waar ze AOW ontvangen. Dit aantal stijgt naar 500.000 in 2043, verwacht de SVB. In tien jaar tijd is het aantal AIO-huishoudens met zo'n 35 procent toegenomen tot ruim 58.000 in 2026. 

De zomer begon in Zuid-Afrika al vroeg in november; eerder dan andere jaren en dat hebben we geweten. Hoge temperaturen en veel meer vochtige dagen dan voorheen. Vochtig was het wel, maar regen kwam er in delen van het land niet. Er is gedurende de maanden augustus 2025 t/m januari 2026 in Montagu slechts 19 mm regen gevallen. Gemiddeld valt er in zo'n periode 160 mm. Meteorologen geven El Niño  de schuld van het gebrek aan water. 

Maar in Gauteng (Pretoria en Johannesburg) en Limpopo viel (en valt nog steeds) een enorme massa regen en dat zou dan volgens personen die ervoor gestudeerd hebben, weer veroorzaakt zijn door La Niña. De hoosbuien waren zo erg, dat het Krüger Wildpark zelfs enkele weken volledig gesloten moest worden. Meerdere personen kwamen door de  enorme en aanhoudende watermassa om het leven. Ook de samenvallende onweersbuien kostten mensen het leven en veroorzaakten enorme schade. 

AI leert ons het volgende: El Niño is een periodiek klimaatpatroon dat wordt gekenmerkt door een warmer dan gemiddelde zeewater-oppervlaktetemperaturen in het centrale en oostelijke tropische deel van de Stille Oceaan. Het treedt elke 2 tot 7 jaar op en verzwakt de oostelijke passaatwinden, waardoor warm water oostwaarts wordt gedreven. Dit veroorzaakt wereldwijde weersverstoringen zoals overstromingen, droogte en hogere temperaturen.

La Niña is een klimaatpatroon dat gekenmerkt wordt door afkoeling van de zeewateroppervlaktetemperatuur in de equatoriale Stille Oceaan. Het veroorzaakt vaak een toename van orkaanactiviteit, droogte en duidelijke veranderingen in neerslagpatronen wereldwijd, en treedt doorgaans om de paar jaar op.

Afrikaans woordenboek:

Hulle kom op nommer neën-en-neëntig  =  Zij komen bijna te laat

m

" Rye,rye,rye met my waentjie "

"Winkeltrolliediefstal in Worcester is besig om so hand uit te ruk dat 'n trollieportier hospitaalbehandeling moes ontvang toe 'n trolliedief hom met 'n groot klip in die gesig gegooi het toe hy hom wou keer om 'n trollie te  steel."

Zo berichtte Enrico Claassen vorige week in het weekblad  Standard. Alle werknemers die Standard Breederivier Gazette gesproken heeft, zijn het er over eens, dat het stelen van winkelwagentjes sterk  toeneemt. Juan Prinsloo, de eigenaar van supermarkt De Spar moest in november 45 nieuwe wagentjes aanschaffen en dat heeft hem R. 75.000 gekost. Bij een poging om zijn wagentjes in een gevaarlijk deel van de stad terug te halen, werd hij bedreigd. Hij heeft ook meegemaakt, dat hij zijn eigen wagentje terug kon kopen voor R. 100. Een andere eigenaar vertelde: "In één week tijd werden er 35 wagentjes gestolen bij twee van mijn winkels." 

Ook worden wagentjes uit de handen van kopers gerukt en verdwijnen de dieven met het wagentje en de inhoud. Toen hij probeerde om die terug te halen, werden hij en zijn personeelslid zo ernstig bedreigd, dat zij moesten vluchten voor hun leven. De manager van de Game, in de Mountain Mill Mall heeft meegemaakt, dat zijn personeel probeerde dieven te achterhalen, toen trokken de dieven messen. En als ze ooit wagentjes terug krijgen, zijn ze meestal flink beschadigd en moeten ze gerepareerd worden of gaan ze naar de sloop. Ook worden gestolen wagentjes voor R. 30 doorverkocht aan kleine illegale winkeltjes in townships. De politie deelt mede, dat zij nog geen klachten van diefstal ontvangen hebben, maar als die komen, zullen zij optreden. Als mensen wagentjes zien staan in hun wijk moeten zij ook de politie bellen. 

Als we op onze woensdagse motorrit niet erg veel tijd hebben, drinken we een cappuccino in Robertson en rijden dan door naar McGegor. Heen en terug rijden we dan 2x 46,3 km is 92,6 km. Totale rijtijd bedraagt 2x 38 is 76 minuten. Als we méér tijd hebben, rijden we regelmatig naar het dorpje Greyton. Die plaats ligt maar 14 km van McGregor vandaan, maar dan maken we heel wat meer kilometers. Van Montagu naar Greyton is het 98,6 km en die rit duurt 1 uur en 33 minuten. Heen en weer hebben we dan 197,2 km. Hoe kan er dan zoveel verschil zijn in tijd en afstand terwijl die beide plaatsen slechts 14 km uit elkaar liggen??

Heel eenvoudig: tusen die plaatsen liggen de Riviersonderend-bergen en je kunt alleen maar via de Boesmanstrail  van de ene plaats naar de andere lopen. Rijden met motor en auto is onmogelijk. 

'Reeds in 1865 is die eerste poging aangewend om die  twee skilderagtige dorpjies met een pas deur Boesmanskloof met mekaar te verbind." In de jaren '30 waren er vanwege de "Grote Depressie"  veel werkelozen, die aan het pad gingen werken. "Toe breek die Tweede Wereldoorlog in 1939 uit en padbouers verruil hul pikke en grawe vir gewere en bajonette."

Het beschikbare geld bleek echter bij lange na niet voldoende te zijn en jarenlang is er toen niets meer gebeurd. Na de Tweede Wereldoorlog zouden Italiaanse krijgsgevangenen ingezet worden om de weg door de bergen te voltooien, maar uiteindelijk werden de Italianen ingezet om de Dutoitskloofpas te bouwen. "Die gevolg is, dat die Boesmanskloofpas ná meer as 150 jaar steeds die pad na nêrgens bly."

Er zijn in deze tijd heel wat gegadigden om deze trail te lopen. Zoveel zelfs, dat er een limiet van maximaal 50 lopers per dag ingesteld is. Er zijn twee opties: beginnen in Greyton en eindigen in McGregor of andersom. Sommigen lopen op één dag de route en lopen na een overnachting de volgende dag weer terug. De zeker vijf uur in één dag durende Boesmansklooftrail staat ook op mijn "tedoen-lijstje". Ik zal wel vervoer terug geregeld moeten zien te krijgen !

Afrikaans woordenboek:

Op iemand se nommer druk  =  Iemand vragen iets te doen

" Nuwe name "

Sinds 1994 hernoemt Zuid-Afrika op grote schaal steden, provincies en plaatsen om apartheidsgerelateerde en koloniale namen te vervangen door inheemse namen of namen die belangrijke historische figuren uit de zwarte geschiedenis eren. Elke zichzelf respecterende stad of dorp had bijvoorbeeld wel een Van Riebeeckstraat. In de provincies met een voornamelijk zwarte bevolking kwam daar steeds meer verzet tegen en sinds 1994 zijn er al 821 namen veranderd. Prominente voorbeelden zijn Polokwane (Pietersburg), Gqeberha (Port Elizabeth), Tshwane (Pretoria), Mahkado (Louis Trichardt), Mangaung (Bloemfontein), Modimolle (Nylstroom) , Buffalo City (East London) en de luchthaven Johannesburg International werd O.R. Tambo International. 

Het proces is vaak omstreden en wordt beheerd door de Zuid-Afrikaanse Raad voor Plaatsnamen. Er is erg veel verzet tegen via heftige debatten en protestacties. Vervanging van zo'n naam is een ingewikkeld en vooral duur proces. Tegenstanders voeren als tegenargument aan, dat dat vele geld beter op een andere manier besteed kan worden. De provincie West-Kaap wordt geregeerd door de Democratic Alliance (DA), een grotendeels blanke partij. Hier houdt men voornamelijk vast aan  de in andere provincies verguisde namen. In Montagu hebben we nog heel wat z.g. “ besmette “ namen: Piet Retiefstraat Joubertstraat, Hofmeyerstraat, Le Rouxstraat en de naam Montagu is ook "besmet". 

Toch is er momenteel een naamsverandering, die nogal wat commentaar gekregen heeft. 

De naam W.A. Rossouw Primêre School is veranderd in de W.P. Theys Primêre Skool. W.A. Rossouw naar wie de school tot nu toe vernoemd was, was een blanke dominee, die predikant was in Montagu.

W.P. Theys was echter de stichter van de school die in de Langstraat in 1924 begonnen was. Hij was meer dan 30 jaar lang schoolhoofd. De naamsverandering was sinds 2022 een terugkerend punt op de agenda van ouderraadsvergaderingen. Het West-Kaapse Departement van Onderwijs (WKOD) heeft uiteindelijk de naamsverandering op verzoek van het schoolbestuur goedgekeurd. Een dankbetuiging van oudleerkrachten opgesteld in 1956, werd  door het huidige schoolhoofd, Nigel Adams, voorgelezen. Daarin hebben zij lof toegezwaaid aan schoolhoofd Theys voor het harde werk om de aanvankelijk uit twee leerkrachten bestaande school te laten groeien!

Tijdens zijn regeerperiode wilde president Jacob Zuma laten zien, dat hij heel veel werkelozen aan een betaalde baan hielp. Als je aangaf aanhanger te zijn van de ANC partij (en dus bij verkiezingen op Zuma zou stemmen) kreeg een groot aantal personen een baan. Dat leidde ertoe, dat bij elke (overheids)klus heel veel werkers ingeschakeld werden (en nog steeds worden) om klussen te klaren die met veel minder personen uitgevoerd kunnen worden. "Werkskepping" heet dat hier. Met die snelle actie  vertienvoudigde  het ambtenaren-bestand in enkele jaren tot 1,3 miljoen, Daarmee is de overheid de grootste werkgever van Zuid-Afrika. maar de salarissen van die te goed betaalde ambtenaren moeten nog heel veel jaren door anderen betaald worden !

Tenslotte: Statistike Suid-Afrika kwam dinsdag met de laatste werkeloosheidscijfers en meldde, dat de werkeloosheid nog groot is, maar toch een beetje gedaald. Het aantal werkelozen (werkzoekenden) daalde van 31,9 % naar 31,4 %. Maar er zijn ook nog 3,7 miljoen werkelozen, die ontmoedigd zijn en niet meer solliciteren. Tesamen dus 42,1 miljoen niet werkenden. De cijfers wat betreft de jeugdwerkeloosheid zijn ook een beetje gedaald, maar nog altijd dramatisch hoog: Van de 15-24 jarigen daalde de werkeloosheid van 58,5 % naar 57 %. 

De West-Kaap doet het landelijk gezien verreweg het beste. Er kwamen 93.000 banen bij en de werkeloosheid daalde van 19,8 % naar 18,1 %.

Het inwonertal van Kaapstad groeit nog altijd, maar er zijn veel vacatures om de steeds groeiende economie bij te houden. Met name, omdat er geen betaalbare woonruimte is voor potentiële gegadigden. De gemeente is daarom al een paar jaar bezig om gemeentelijke eigendommen en gebouwen beschikbaar te stellen aan projectontwikkelaars in ruil voor het bouwen van beter betaalbare behuizing.

Afrikaans woordenboek:

 

Hoe pruim daar die twak vir jou?  =  Wat zeg je daarvan?

" Goed voorbeeld, doet goed volgen "

Over de Jakes Gerwel Tegniese vaardigheidsschool schreef ik al heel wat keren. In dit land waar iedereen ambtenaar wil worden en niemand een (technisch) beroep met zijn/haar handen wil uitoefenen, zijn scholen die zich profileren zoals de vroegere Nederlandse ambacht/huishoudscholen van groot belang. Iemand, die dit soort van onderwijs met succes afsluit, is verzekerd van een baan en heeft dus een goede toekomst. Wij hebben mogelijkheden onderzocht om een vergelijkbare school in Montagu te realiseren, maar dat is niet gelukt.

Gelukkig is dat wél het geval in het naburige Ashton. Daar heeft een groepje ouders de schouders onder  een project gezet, dat de Jakes Gerwel Tegnies als voorbeeld genomen heeft. Er is een bijzonder geschikte locatie gevonden en vorig jaar januari gingen daar een bestuur, drie leerkrachten en 60 leerlingen van start. De school ontwikkelt zich goed en snel. De drie lokalen waren snel vol en een plan werd ontwikkeld om uit te breiden met nog eens 12 lokalen en 2 toiletgebouwen . Met de bouw daarvan is men al behoorlijk ver gevorderd en het huidige leerlingenaantal bedraagt al 124. De komende jaren gaan er steeds 4 lokalen in gebruik genomen worden. 

Sanja en ik waren dinsdag bij die school en kregen van directrice Melissa (gekomen van de Jakes Gerwel Tegnies) een rondleiding over het gehele terrein en het moet gezegd: We zijn zwaar onder de indruk van hetgeen we konden constateren. Naast theorie krijgen de leerlingen allerlei lessen in techniek en hospitaliteit. Een groepje jongens was onder leiding van een vakleerkracht aan het lassen. Een andere groep was bezig met tuinaanleg en tuinonderhoud en een groep meisjes kreeg les in het bakken van brood en koekjes. 

Onze stichting Nieuwe Horizon heeft zich jarenlang bezig gehouden met het ondersteunen van individuele studenten met wisselend succes. Dat blijven we doen, maar we  richten ons steeds meer op ondersteuning van de vaardigheidsscholen. Daar profiteren veel meer leerlingen van. Goed opgeleide onderwijsmensen zijn heel belangrijk, maar flinke aantallen leerlingen die vakonderwijs gevolgd hebben,  zijn minstens even belangrijk !

De verfpotten zijn zo goed als leeg, de kwasten staan in de terpentine en de buitenmuren zijn weer smetteloos wit. Het is een tweejaarlijks terugkerende klus om alle muren weer een grote beurt te geven. Dat neemt flink wat tijd en dit jaar duurde het extra lang vanwege de extreem hoge temperaturen. 's Morgens kon er van 7.30 uur tot de koffie om 10.00 uur geschuurd en geschilderd worden. Daarna werd het zó heet, dat schilderen niet goed was voor de verf en voor de verver. Ik zal niet beweren dat schilderen (en met name het vóórwerk) mijn hobby is, maar een hekel heb ik aan dit werk ook niet echt. Daar komt bij, dat "iedereen hier zegt te kunnen verven", maar de ervaring heeft ons geleerd dat het beter is om zelf maar de kwast te hanteren.

Het schilderwerk is klaar en het rieten dak is bijgewerkt en kan er weer een aantal jaren tegen. Nu is het zwembad weer eens aan de beurt. Door de opgelegde waterbeperking mocht het zwembad niet meer bijgevuld worden en door het daardoor dalende wateroppervlak zou ik de flink bladderende rand eens goed onder handen kunnen nemen. Maar door de regenbuien van de laatste paar dagen heeft de Munisipaliteit de waterbeperking van fase 2 teruggebracht naar 1 en mag het zwembad weer wél bijgevuld worden als we maar niet meer dan 15 kiloliter per maand verbruiken. Mijn tijd om achter de geraniums te gaan zitten, is nog nog niet aangebroken. Eén van de vele voornemens van de nieuwe Nederlandse regering is om de pensioengerechtigde leeftijd te verhogen. Daar ben ik zelf al druk mee bezig !

Afrikaans woordenboek:

tjok en blok wees  =  overvol zijn

 

" Taxigeweld "

Zuid-Afrika had tot 1994 een goed onderhouden en uitgebreid spoorwegsysteem en er reden ook behoorlijk veel bussen, maar de ANCregering heeft niets uitgegeven aan onderhoud. Eerst vielen de treinen uit. Daarna werden de koperen bovenleidingen gestolen en vielen er steeds meer verbindingen weg. Momenteel rijden er nog goederentreinen van Kaapstad naar Johannesburg en Pretoria. Om werk te scheppen werden overal taxibusjes ingezet om mensen te vervoeren. Er kwamen er zoveel, dat er afgebakende gebieden ingesteld moesten worden welk busje waar passagiers mocht vervoeren en toen ontstonden er problemen. Er kwamen illegale taxichauffeurs en er ontstonden oorlogen (met doden) tussen rivaliserende taxigroepen. Chauffeurs zonder rijbewijs en rijdend in vervoermiddelen zonder verplichte keuring en met ernstige gebreken veroorzaken ongelukken bij de vleet. Door hun haast wordt er veel te hard en onverantwoord gereden met heel vaak dodelijke slachtoffers. Ook houlden veel chauffeurs zich niet aan de regel van maximaal 12 of 16 personen in hun bussen. Ernstige ongelukken met taxibusjes gebeuren dagelijks en in het hele land.

Hoe de dagelijkse reis voor duizenden schoolkinderen een dodelijke gok is geworden:

Op de site van de "Daily Maverick" is het volgende te lezen: "De recente botsing in Vanderbijlpark tussen een minibusje en een vrachtwagen, waarbij 14 jonge levens verloren gingen, heeft de dodelijke kloof blootgelegd tussen de Zuid-Afrikaanse wetgeving voor schoolvervoer en de chaotische realiteit op de wegen. Maandagochtend pakte Mmaki Josephine Mokhobo een lunchpakket in voor haar dochter, zoals ze al talloze keren eerder had gedaan. Ze zag haar dochter, Bokamosa Mokhobo, een leerlinge van groep 8, de deur uitlopen en toen zei ik tegen haar: 'Dag, dag schat, tot later'," Ze zou eigenlijk met het openbaar vervoer gaan, maar vanwege wat er nu in onze samenleving gebeurt, vertrouwde ik op het schoolvervoer, omdat het haar van de poort van haar huis naar de schoolpoort zou brengen en weer terug, dus op die manier was ze veilig." "Ik vertrouwde er met heel mijn hart op dat die chauffeur mijn kind naar school zou brengen en weer terug. Helaas is dat niet gebeurd, en dat doet me zo'n pijn. Ik ben er kapot van" zei Mokhobo.

Volgens de eerste informatie probeerde de minibus die leerlingen naar school vervoerde op de snelweg in te halen voordat hij tegen de vrachtwagen botste. De impact was catastrofaal. De man aan wie het leven van de kinderen was toevertrouwd, de 22-jarige chauffeur Ayanda Dludla, die de crash met slechts lichte verwondingen overleefde, verscheen donderdagochtend kort voor de rechter in Vanderbijlpark. Hij wordt beschuldigd van 14 moorden, rijden zonder beroepsrijbewijs, rijden in een voertuig zonder vergunning en roekeloos en nalatig rijden. Dludla trok zijn verzoek om borgtocht in en de zaak werd uitgesteld tot 5 maart.

Dodelijk verschil: Op papier is het systeem van de wetgeving omtrent het leerlingenvervoer robuust. De belangrijkste wettelijke basis voor deze dienst is de National Land Transport Act van 2009. Volgens deze wetten is de overheid verplicht om gesubsidieerd vervoer te bieden aan leerlingen die op basis van specifieke criteria in aanmerking komen. Om legaal leerlingenvervoer te kunnen aanbieden, moeten chauffeurs en eigenaren zich aan strikte regelgeving houden. Elke exploitant moet een geldige exploitatievergunning hebben en chauffeurs moeten een professioneel rijbewijs met categorie "P" (personenvervoer) bezitten. Voor deze vergunning moet de chauffeur minimaal 21 jaar oud zijn en een antecedentenonderzoek ondergaan. De veiligheidsnormen voor voertuigen voor leerlingenvervoer zijn streng. De Nationale Wegenverkeerswet stelt dat het illegaal is om leerlingen achterin een pick-up of bestelbus te vervoeren. Erkende voertuigen voor leerlingenvervoer moeten elke zes maanden een keuring ondergaan en moeten voor elke passagier een functionerende veiligheidsgordel hebben. Bovendien is overbelading een strafbaar feit. 

Ondanks beleid en wetgeving gericht op het waarborgen van de veiligheid van leerlingen, kampt de Zuid-Afrikaanse sector voor leerlingenvervoer met aanhoudende problemen. Een studie uit 2025 merkte op dat een systemisch falen binnen de sector roekeloos rijden en het gebruik van ongeschikte voertuigen had genormaliseerd, waardoor leerlingen een ernstig risico lopen op letsel of overlijden. De sector wordt geplaagd door het gebruik van ongeschikte voertuigen, zoals pick-ups, die vaak betrokken zijn bij dodelijke ongelukken als gevolg van overbelading en een gebrek aan veiligheidsvoorzieningen zoals veiligheidsgordels. Deze operationele onregelmatigheden  worden verergerd door chauffeurs die vaak de verkeersregels negeren, wat leidt tot een hoog aantal  verkeersongelukken. Om deze crises op te lossen, is een strengere wetshandhaving, betere financiering voor infrastructuur en een grondige screening van chauffeurs noodzakelijk. Het simpelweg straffen van de chauffeur is onvoldoende. De dood van de 14 leerlingen mag niet voor niets zijn en de overheid moet strenge normen invoeren en handhaven om ervoor te zorgen dat voertuigen verkeersveilig zijn en chauffeurs gekwalificeerd.

Het menselijke drama: Terwijl politici beleidsherzieningen bespreken en rechtbanken zich buigen over doodslagzaken, worden de ware kosten van de crisis gevoeld in de stilte van huizen. De moeder die een chauffeur vertrouwde om haar dochter van deur tot deur te brengen, heeft nu alleen nog de herinneringen aan een levendig meisje dat dol was op dansen. "Ze was een vrolijk en liefdevol persoon," herinnert Mokhobo zich. "We lachten altijd samen. Zo zal ik haar altijd herinneren." Totdat de "grijze markt" van particulier vervoer streng wordt gereguleerd, zullen duizenden Zuid-Afrikaanse ouders elke ochtend hetzelfde risico blijven nemen, in de hoop dat hun "tot ziens" geen definitief afscheid is." Aldus een artikel in the Daily Maverick !

Afrikaans woordenboek:

Dit is 'n groot kooksel vir 'n klein potjie  =  Dit is moeilijk om te geloven