" Van het kastje naar de muur "

Sinds we in 2012 de oude keuken vervangen hebben door een gloednieuw exemplaar hebben we meerdere kastjes aan de muur. Maar zaterdag hing er één kastje minder aan de muur. En de schuldige is Sanja, want die heeft al die jaren het dubbeldeurs kastje zo vreselijk overvol geladen met spullen dat het kastje bezweek onder de veel te zware last. Gelukkig fungeerde de airfryer als valbreker anders was de schade nog groter geweest. Het heeft me een hele dag gekost om het gehavende ophangsysteem weer enigszins in orde te krijgen en garantie op mijn werk geef ik liever niet. Jammer genoeg waren we zo geschrokken van de klap toen het kastje met inhoud los kwam van de muur, dat ik vergat om een foto van het ongeval te maken. Sanja heeft haar lesje nu hopelijk wel geleerd, want heel veel spullen hebben sindsdien een andere plaats gekregen. Het ziet er heel wat beter en veiliger uit en nu maar hopen dat dat zo blijft !

En over kastjes gesproken. Vrijdag ontdekten we een heel spoor van mieren in de slaapkamer. ze zaten werkelijk overal: op de muur, op de vloer, op en in mijn over een stoel hangende kleren en ook in Tinka's hondenmand zaten er een heleboel, waardoor Tinka ijlings een andere slaapplaats ging zoeken. Maar daar bleef het niet bij. In de badkamers en de laundry ontdekten we honderden, nee....duizenden van die lastposten in meerdere kastjes. Sanja is drie dagen met spuitbussen in de weer geweest om van het ongedierte ontslagen te raken. We hebben al eerder mierenplagen gehad, maar zo'n enorme massa hadden we nog niet eerder. Hopelijk is het "gemier" nu voorbij !

Mijn verblijf in Nederland zit er al weer ruim een week op en de netto 7 dagen waren weer compleet gevuld. Na de landing op Schiphol bleek mijn koffer en die van nog 25 andere personen niet op de bagageband te komen vanwege een technisch mankement. Dat werd na anderhalf uur gelukkig opgelost. Na een kort bezoek aan mijn schoonmoeder verbleef ik 2 dagen bij een bevriend stel in Vianen. Daar maakten we kennis met molenaar Thijs van Hoof, die als adviseur bezig is met de herbouw van de Wipkorenmolen. Er wordt zoveel mogelijk gewerkt met oude materialen en molenaars uit het hele land doneren overtollige onderdelen. We kregen een interessante inkijk, letterlijk en figuurlijk. De bouw is nog lang niet afgerond, dat geeft me volgende keer (april '26 ?) een reden om weer te gaan kijken.

Een regelmatig terugkerend bezoek aan de Geldropse kasteeltuin stond ook deze keer weer op mijn "te doen-lijstje." Mijn plan was om een door mensen van het IVN georganiseerde seniorenwandeling met uitleg te doen. Er waren zeker wel 40 gegadigden, maar de uitleg vooraf duurde zo lang, dat ik tussendoor maar een kijkje ging nemen in de bloemen- en plantentuin. 

Ondanks de naderende herfst stonden toch nog veel bloemen en planten in bloei. Daarna wilde ik aansluiten bij de groep die uitleg kreeg. Maar na een kwartier waren we al gevorderd tot boom 2. Ik heb toen maar zelf een rondje gemaakt door de tuin met fraaie oude bomen !

Op zaterdag 20 september kwam onze Magistrum groep weer bijeen. We doen dat al 25 jaar en elk jaar twee keer. Voorheen bestond een programma uit 2 onderdelen: een onderwijskundig deel en een informele afsluiting met een lunch en een borrel. Maar de leeftijd begint een rol te spelen. Er zijn al een drietal collega's overleden en onze leeftijden variëren van 76 (ik) tot 84 jaar. Daarom beperken we ons voortaan maar tot alleen het informele deel. We hebben ons 25 jarig jubileum gevierd, maar of we de 30 jaar halen....?

Tenslotte:

Door bijzondere omstandigheden verbleef ik deze vakantie in drie hotels. Twee in Nederland en een in Kaapstad. De ontbijtbuffetten in Nederland waren zonder meer overdadig en luxe. De dag starten met cappuccino en frisdrank. Diverse soorten brood, broodjes, kaas, vleeswaren en zoet beleg. Elke ochtend ook een lekker hardgekookt eitje natuurlijk. In Kaapstad was het allemaal iets eenvoudiger en niet zo uitgebreid, maar geen geklaag; eieren waren er daar ook. 

En dus nam ik ook zo'n hardgekookt eitje....dacht ik, maar toen ik het kopje van het ei afsloeg bleek het ei nog niet gekookt te zijn. Mijn hele bord en een deel van de tafel zat onder de smurrie. Grote hilariteit bij alle gasten die mijn blunder van nabij meegekregen hadden. Het personeel had de door mij veroorzaakte knoeipartij in een oogwenk opgeruimd. In mijn verbouwereerdheid vergat ik jammer genoeg een foto te maken. Dit gaat me geen tweede keer meer overkomen. Een ei hoort erbij, maar wel eerst controleren of het gekookt is !

Afrikaans woordenboek:

gemorskos  =  fastfood

" Wheels of Hope "

Motorrijden doe ik al 58 jaar. In 1967 haalde ik mijn motorrijbewijs nog voordat ik mijn autorijbewijs haalde. Gedurende die 58 jaar is me nooit enig ernstig ongeval overkomen. Eén keer ben ik op de Eindhovenseweg in Geldrop bij lage snelheid gestruikeld over een overstekende hond en een tweede keer ben ik  - ook weer bij lage snelheid - uitgegleden over natte herfstbladeren. Beide keren met verwaarloosbare schade. Maar niet iedereen komt er bij een ongeval met een motor zo genadig vanaf. In Die Burger van woensdag stond een artikel over motorrijders die bij ongevallen één of zelfs twee  been-amputaties moesten ondergaan. " Om 'n ledemaat te verloor is nie die einde van jou lewe nie. Dit is die boodskap wat drie motorfietsryers, wat elkeen 'n amputasie gehad het, versprei terwyl hulle oor die land heen ry. Onder die naam Wheels of Hope probeer hulle mense wat amputasies gehd het inspireer om voluit te leef, ondanks hul verlies."

Dave Malherbe heeft bij een motorongeluk een been verloren en zegt: " Ik erger me aan mensen die bijvoorbeeld een been verloren hebben en dan denken dat hun leven voorbij is." Naast bewustmaking sprokkelen de leden van de Wheels of Hope sponsorgeld bij elkaar waarmee ze 7 mensen gaan helpen om prothesen te krijgen. De kosten van zo'n prothese bedragen tussen de R.80 000 en R.100 000 (4000-5000 euro) en een volledige beenprothese kost ongeveer R.200 000 (10.000 euro). Het vorig weekend zijn de drie rijders vertrokken in Centurion (gelegen tussen Pretoria en Johannesburg). Ze verwachten over 15 dagen Gordonsbaai te bereiken en dan 6000 km afgelegd te hebben op hun "ysterperde". Rose Fourie, de enigste vrouw van de drie heeft drie jaar geleden haar rechterbeen verloren en zegt: "Ek het aangesluit bij Wheels of Hope, want motorfietsry is in my bloed, ek kan eenvoudig nie ophou nie. Ek voel so geseënd en wil dit vorentoe neem deur iemand anders te help." Bushy McKelvey heeft allebei zijn benen verloren in twee afzonderlijke ongevallen. Hij zegt: " Nadat ek my tweede been verloor het, het ek 'n oomblik gedenk dat my lewe verby was. Hy het egter gou besef as hy opstaan en aangaan is hy maklik aanpasbaar. Sedertdien het hy 'n avontuurlike lewe gelei en selfs 'n rekord opgestel  vir die langste afstand afgelê op 'n motorfiets binne 24 uur." 

FransJohan Pretorius, mijn favoriete columnist van Die Burger, kwam woensdag weer met een voor mij interessant historisch verhaal. Het handelde over kinderen in concentratiekampen tijdens en na de Anglo-Boer oorlog (1899-1902). De concentratiekamp-scholen waren het idee van Edmund Beale Sargant, een belangrijke Britse onderwijsdeskundige. In januari 1901 heeft Sargant de Groenpunt school bezocht, die door krijgsgevangenen zelf was opgericht. Hun doel was om met name de Engelse taal machtig te worden. Sargant was van mening dat zeker ook kinderen onderricht moesten krijgen. 

Sargant was net als Lord Milner een toegewijde imperialist met grote idealen voor het Britse rijk. Hij was er van overtuigd dat onderricht in het Engels wenselijk en praktisch was. Milner had die gedachte vurig ondersteund. De voornamelijk Afrikaans sprekende Boeren en hun kinderen zouden dan meer Brits georienteerd raken. Sargant begon in februari 1901 en in mei waren er al 7 kampscholen. In 1902 zelfs al 21. Leerlingen mochten gratis naar school. In mei 1901 waren  er 2000 leerlingen en in december kregen 10.000 kinderen onderwijs (van in totaal 13.000 kinderen in kampen). Maar de Afrikaner Boeren hadden een grote afkeer van hun Britse vijand en begonnen hun eigen " Christelike Nasionale Onderwysskole" Een Afrikaner Boer blijft een boer getuige de volgende anecdote: " Een Britse onderwijzeres vraagt de kinderen wat er fout is in de volgende zin: " There is three cows in the field?" Een boerenzoon leest de zin en antwoordt: " Geen enkele van de drie is een stier." !😀

Tenslotte:

Mijn Nederlands verblijf zit er al weer op. Het was deze keer nog  korter dan de altijd al korte eerdere vakanties. Na meerdere jaren gevlogen te hebben met andere luchtvaartmaatschappijen, had ik nu gevlogen met de KLM. Over mijn ervaringen met deze maatschappij en met allerlei beleefde activiteiten, schrijf ik de volgende week !

Afrikaans woordenboek:

Daar is nog koring in Egipte  =  niet moedeloos worden

" Wereld-FAS-Dag "

De afkorting FAS staat voor "Foetal Alcohol Spectrumsyndroom". Vrouwen, die in hun verwachtingstijd en de periode dat zij borstvoeding geven, veel alcohol drinken, hebben een grote kans op een FAS-baby. Al in de foetustijd ontwikkelen de hersenen zich niet volledig, waardoor de boreling levenslang ernstig gehandicapt is. Genezing is niet mogelijk.  Kinderen met FAS ervaren dagelijkse uitdagingen, waaronder cognitieve en gedragsmatige beperkingen, evenals secundaire beperkingen op medisch, leer-, geestelijk en sociaal gebied gedurende hun hele leven. Studeren is onmogelijk en een kans op een fatsoenlijke baan is er ook niet. De levensverwachting is gemiddeld slechts 34 jaar.

Het is geen nieuws dat er in de West-Kaap provincie heel veel FAS-kinderen zijn. In deze provincie bevindt zich het grootste wijn producerend gebied van heel Zuid-Afrika. Wereldwijd hebben 8 op de 1000 kinderen dit syndroom, maar in de West-Kaap zijn dat er maar liefst 310. Een verbijsterend cijfer. De overheid, het onderwijs en maatschappelijke instellingen wijzen voortdurend op de ernst van de gevolgen, maar met onvoldoende succes. Geen goed vooruitzicht voor de toekomst.

Er is ook in Zuid-Afrika een " Wereld-FAS-Dag. Die wordt gehouden op 9 minuten over 9 op de 9e dag van de 9e maand. De dag wordt georganiseerd om met name vrouwen meer bewust te maken van het gevaar dat zij lopen  een levenslang gehandicapt kind te krijgen !

Elk jaar is er in Londen de fameuze "Chelsea Flower Show. Misschien wel de meest beroemde bloemen- en plantenshow ter wereld. Begonnen in 1913 en nog steeds toonaangevend in de wereld. Deelnemers komen uit heel de wereld en elke keer is er ook een inzending vanuit Zuid-Afrika. Steevast gaan zij met hoge prijzen aan de haal en dat gebeurde ook deze keer in 2025 weer. 

Vorige week mochten de winnende Zuid-Afrikaners hun Londense inzending in het klein herhalen in Stanford. Sanja is daar met twee vriendinnen naartoe gereden. Het was natuurlijk niet zo'n groots opgezette show, maar het was toch alleszins de moeite waard.

Afrikaans woordenboek:

gemorskos  =  fastfood

" Vygies blomtyd "

 

De winter is hier nu toch echt voorbij en dat is te zien aan de overal opduikende bloemen en planten in een rijke bloei. Met name de "vygies" tonen hun fraaie kleuren in de ons omringende heuvels, maar ook in de wegbermen en straten en tuinen. Je hoeft ze niet te kopen, want het zaad verspreidt zich op allerlei manieren, met name door de wind.

Tijdens onze motorrit op woensdag zagen we  - rijdend in het buitengebied van Robertson in de richting van Worcester de vygies in allerlei kleuren. Vygies behoren tot de IJskruidfamilie. Het zijn kruidachtige planten in de orde Caryophylales. Deze vlezige planten of struiken met vlezige bladeren komen voor in warme streken zoals in Zuid-Afrika en zijn goed aangepast aan het leven op droge plaatsen. Ze vormen een belangrijk onderdeel van de vegetatie van de Vetplanten-Karoo. Vygies zijn een familie van juweelachtige planten die in september volop bloeien. Vygies – of mesembryanthemums – zijn zonder twijfel de meest kleurrijke plantengroep van Zuid-Afrika. Hun zijdezachte bloemen – in vrijwel alle kleuren van de regenboog – geven elke border een buitengewone glans. Er zijn meer dan 1800 soorten. 

De veelgebruikte Afrikaanse naam vygie – wat letterlijk 'kleine vijg' betekent – ​​is gebaseerd op het feit dat de topvormige vruchtdoos ook op een kleine vijg lijkt. De bekendste voorjaarsbloeiende vygies zijn de Drosanthemum, Delosperma en Lampranthus. Ze omvatten veel kleine struikachtige planten, maar ook bodembedekkers, en hebben een enorme verscheidenheid aan bloemkleuren. Door hun dauwachtige, glanzende cellen op de opperhuid is hun algemene naam: "ijskruid" !

De jacuzzi is verhuisd naar onze buren waardoor er een lege plek  achterbleef. Die heb ik intussen schoon gemaakt en op verzoek van Sanja voorzien van een laag verf. Toen ik woensdagmiddag weer thuis kwam na de motorrit, toonde Sanja trots haar nieuwe aanwinst: een hangstoel. De verf was nog maar amper droog toen die stoel al een plaats kreeg op de opengevallen plek en het zitcomfort natuurlijk gelijk uitgeprobeerd moest worden. Haar eerste oordeel (en dat van hond Kaya) was: Goedgekeurd. Nu heb ik nog de taak om een deugdelijke dakbedekking aan te brengen en plaatsing van enkele Hortensia's en potplanten, maar daar ontbreekt me nu de tijd voor, want ik moet mijn koffer gaan pakken voor een kort verblijf in Nederland !

In Die Burger las ik het volgende artikeltje: "Die Stellenbosch-Munisipaliteit het Maandag een van die eerste munisipaliteite in Suid-Afrika geword wat 'n "Rent-a-Cop"initiatief begin. Een progressiewe stap na veiliger gemeenskappe, lui een verklaring. " Zes wetstoepassingsbeambten zijn maandag in functie getreden en worden volledig gefinancierd door  allerlei organisaties, bedrijven en gemeenschappen. Samen met beveiligingsbeambten doen zij misdaadvoorkomende patrouilles en zijn 24 uur per dag aanwezig. De "Rent-a-Cop" beambten blijven wel onder het bevel en beheer van de wetstoepassers van de munisipaliteit. Als dit initiatief een succes wordt, kunnen we proberen ook zo'n "Rent-a-Cop" aan te stellen in  onze De Kockstraat. Met een lengte van amper 100 meter en slechts 10 huizen, is dat wel een luizenbaantje !

Afrikaans woordenboek:

Hulle naam is legio  =  daar zijn er erg veel van

  

" Poep "

Ik weet niet hoe vaak ik al schreef over Nederlandse en Afrikaanse woorden. Die hebben dikwijls dezelfde betekenis, maar niet altijd en dan ontstaat er verwarring. "Poep" is zo'n woord. In het Nederlands is dat ontlasting, maar in het Afrikaans is poep een wind oftewel een scheet. Daar weet de dertienjarige Berné Peters uit Somerset-Wes over mee te praten. Deze jongedame, leerling van een lagere school, schreef een verhaal en plaatste dat op Facebook. Dat verhaal is intussen al 1,4 miljoen keer gelezen. Zij  hield haar toespraak getiteld: Kontroversiële winde", tijdens een redenaarscompetitie. " Mense kry so skaam oor dit, hoewel almal dit doen." Vrou, u hou u verniet so preuts. Toe ek agter u in die ry staan, het ek dit gehoor...en geruik, al het u dit probeer
vermom met 'n hoes !"

Zij vindt dat mensen daar niet zo beschaamd over moeten zijn. Mensen moeten daar anders over gaan denken, want zo'n groot probleem is het echt niet. De slotzinnen van haar komische toespraak luiden als volgt: " Soos die ou spreekwoord sê: 'n Poep in die wind is soos 'n droom wat waar geword het. Jy voel goed, jy voel ligter en is bevry. So, ontspan maar daardie ou preutse tannies, ouma en oupa op die stoep. Los maar die harde poep, want 'n gelukkige maag beteken 'n gelukkige jy !"

Fransjohan Pretorius plaatste weer een interessant verhaal in Die Burger met als titel: "Blokhuyse." Het verhaal handelde over zogenaamde blokhuizen ten tijde van de Anglo-Boer oorlog die hier woedde van 1899 - 1902. Tijdens deze Tweede Vryheidsoorlog bouwden de Britse militairen uitkijkposten. Die stonden op verrekijkersafstand van elkaar om op die manier de activiteiten van de tegenstanders in de gaten te kunnen houden. Ook waren ze nuttig om spoorlijnen en bruggen te beschermen. Tegen het einde van de oorlog waren er 8000 blokhuizen over een afstand van bijna 6000 kilometer. Ongeveer 60.000 Britse militairen verbleven in die oorlogsgebouwtjes. 

Mensen, die wel eens door de Cogmanskloof gereden hebben, zagen bij de ingang van de kloof mogelijk een vierkant uit steen opgetrokken gebouwtje. Dit is zo'n "blokhuys". Er waren er in en rond Montagu zeven. Drie zijn er nog in redelijke staat. Van de overige 4 zijn er nog alleen maar resten. De 7 huisjes van Montagu waren eenvoudige vierkanten gebouwtjes met aan alle kanten schietgaten en een golfplaten dak ter  bescherming tegen weer en wind. Maar er waren ook indrukwekkende huizen met twee of drie verdiepingen. Een voorbeeld daarvan zagen we ooit bij Wellington !

In ons huis in de Helmondse Dierdonkwijk stond een nogal luxe bad. Dat bad had een groot aantal sproeiertjes, jets genaamd, die zorgden voor flinke bubbels. Het was een genoegen om daar heerlijk in te relaxen. In Montagu hadden we wel een zwembad, maar geen bubbelbad. Uiteindelijk werd er besloten om toch maar een echte jacuzzi aan te schaffen en daar heb ik enige jaren met veel plezier gebruik van gemaakt. Maar Eskom, het staatsbedrijf dat zorgt voor de elektriciteit,  stelde veelvuldige en langdurige stroomonderbrekingen in (loadshedding). Soms tot wel 10 uur op een dag. En daar kon de thermostaat van de jacuzzi niet tegen. Meerdere keren raakte die defect. 

Daarom werd mijn bubbelbad uitgeschakeld en ruim twee jaar niet gebruikt. Een jacuzzi in gebruik vraagt naast een massa elektriciteit ook nogal veel onderhoud: regelmatig 1000 liter water vervangen, bad schoonmaken, Filter reinigen, chloor toevoegen. Daarom heb ik besloten om niet meer te bubbelen. Dinsdag hebben we met sterke mannen de jacuzzi ontmanteld en verwijderd. Die gaat nu een tweede leven beginnen bij onze buren. En wat met die opengevallen ruimte? Sanja heeft al een plan. Binnenkort meer hierover ! 

Afrikaans woordenboek:

In strontstraat sit  =  in moeilijkheid verkeren

" Annerlike taal "

Bij elke weblog eindig ik steevast met "Afrikaans woordenboek", een woord of gezegde in het Afrikaans. Het is niet de belangrijkste reden om te kiezen voor emigratie naar Zuid-Afrika, maar de verwantschap met de Nederlandse taal is wel een voordeel voor ons. Op internet vind je heel gemakkelijk woorden in de Afrikaanse taal, maar de aanschaf van het ANNA woordenboek was een goede keuze en hielp ons goed op weg. Toch kwam ik bij het lezen van boeken in het Afrikaans steeds vaker woorden tegen die niet in het echt niet dunne ANNA boek (2228 bladzijden) stonden. 

Uiteindelijk kwam ik terecht bij de kenner bij uitstek van de Afrikaanse taal: Dr. Anton F. Prinsloo (1941-2016). Hij is de schrijver van een reeks boeken in de Afrikaanse taal die standaardwerken geworden zijn voor iedereen die professioneel of hobbymatig bezig is met het Afrikaans. Zo'n standaardwerk is "Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom." Het boek bevat maar liefst 11.000 Afrikaanse uitdrukkingen. Deze woorden en gezegden zijn door Prinsloo's werk opgenomen in de "Afrikaanse Standaardtaal". 

Maar naast de standaardtaal is er ook nog de zogenaamde gesproken streektaal, hier "kontreitaal" genoemd. De over het algemeen ver van de bewoonde wereld levende mensen kwamen niet zoveel in contact met de goed Afrikaans (en Engels) sprekende medemens en ontwikkelden hun eigen versie van het Afrikaans. Voor het schrijven van dit boek verzamelde Prinsloo woorden uit meer dan 700 regio's. Woorden die niet in de Standaardtaal te vinden zijn. Elke week, wanneer ik met mijn weblog bezig ben, liggen deze twee boeken en het ANNA woordenboek naast mijn laptop. Het vinden van een interessant woord of gezegde is in feite niet moeilijk, maar ik kom zoveel bijzondere woorden tegen, dat ik blijf lezen, waardoor er toch veel meer tijd dan nodig in gaat zitten !

Boer, maak ’n plan ! Journalist Riaan Marais kwam op 18 augustus met het volgende artikel: “In de Karoo-stad Middelburg is de belangrijkste toegangsweg al meer dan een jaar afgesloten, waardoor gefrustreerde inwoners in actie moesten komen. Inwoners van Middelburg in de Oostkaap hebben een jaar lang gestreden om een ​​van hun hoofdwegen naar de stad weer open te krijgen. 

De situatie kwam uiteindelijk in juli tot een hoogtepunt toen boeren zelf het initiatief namen om de weg weer bruikbaar te maken. Hun actie bracht een aantal noodlijdende bedrijven in de Karoo-stad weer tot leven. Het bracht ook een stopgezet project van 75 miljoen rand onder de aandacht: de bouw van een geïntegreerd verkeersregelcentrum (ITCC) met een weegbrug op de kruising van Meintjies Street en de N9. Dit zou zorgen voor een betere controle op zware vrachtwagens die door de stad rijden. Het ministerie van Transport heeft extra geld en middelen nodig voor kleine wegwerkzaamheden om wat nu een onverharde weg is te onderhouden, terwijl de toekomst van het geplaagde verkeerscentrumproject onzeker is. 

De situatie leidde uiteindelijk tot een oproep tot actie door boeren in de regio, die zich inspanden om de weg te heropenen. Op 28 juli, meer dan een jaar nadat de weg voor het eerst was afgesloten, verwijderden Stefan Erasmus en CJ Fouche met een team van hun medewerkers alle 'gesloten'-borden, egaliseerden de weg met grind dat door de aannemers was achtergelaten en maakten de weg voor het eerst in maanden weer begaanbaar. "We hebben enkele boeren in de buurt om hulp gevraagd en zijn met een aantal van onze medewerkers ter plaatse gekomen. Binnen enkele minuten hadden we gedaan wat we konden en kwam het verkeer weer op gang", zei hij. Woordvoerder Unathi Binqose van het ministerie van Verkeer zei dat de maatregelen van de boeren om de weg te openen "niet ideaal" waren, maar het ministerie begreep hun frustraties. " Binqose zei dat de vertragingen bij het ITCC-project het gevolg waren van "bureaucratie" die tot frustraties leidde bij de gemeente en de bewoners. Op de vraag of er maatregelen zouden worden genomen tegen de boeren die de weg hadden heropend, kon hij geen antwoord geven.” 

Afrikaans woordenboek:

Uit die staanspoor uit  =  vanaf het begin

"Oost, west, thuis best"

Onderwijsnieuws blijven we trouw volgen, zowel het Nederlands als het Zuid-Afrikaans nieuws. Deze keer las ik een enigszins verrassend bericht over thuisonderwijs in Zuid-Afrika. Malcolm Libera van de  Daily Maverick kwam met het volgende bericht: "Afrikaners maken steeds minder gebruik van onderwijs op particuliere en openbare scholen. Thuisonderwijs groeit daarentegen flink. De financiële lasten, onvoldoende aangepakt pestgedrag en de mogelijkheid om zelf een vakkenpakket te kiezen, zijn de belangrijkste redenen. Wat de financiële lasten betreft: Ouders betalen bedragen van minimaal R.100.000 tot maximaal R.400.000 per kind per jaar. En dan is er ook nog geen zekerheid over de kwaliteit, de waarde van het diploma en de toekomstmogelijkheden. 

De goedkopere openbare scholen hebben grote problemen: veel te grote aantallen leerlingen in een klaslokaal (50-60 lln). Ze hebben ook veel minder moderne faciliteiten en er heerst landelijk een tekort van wel 30.000 leerkrachten. Curro, de overkoepelende organisatie van privéscholen zag het leerlingenaantal in een jaar tijd met enkele duizenden dalen, terwijl het thuisonderwijs groeide met ruim 5000 deelnemers. Deze trend is gestart tijdens en na de Covid-pandemie. Ouders zien steeds meer de voordelen: Het leertempo kan individueel bepaald worden (sneller of langzamer). Leerlingen hebben aanmerkelijk minder last van pestgedrag en dat wordt als heel belangrijk ervaren omdat lang niet alle scholen in staat zijn dit te keren. Thuisonderwijs is natuurlijk ook veel goedkoper. 

Als ouders het heft in handen willen nemen, kunnen zij kiezen voor volledig online-onderwijs, maar zij kunnen er ook voor kiezen om zelf het onderwijs te geven met wel voldoende en gecontroleerde begeleiding van meerdere vakbekwame organisaties. Thuisonderwijs is volkomen legaal in Zuid-Afrika met verplichte toetsing van kwaliteit en resultaat na 3-6-9 jaren !"

Ook gelezen in de Daily Maverick: "De illegale handel in planten in Zuid-Afrika is wijdverbreid en georganiseerd en is lucratief op internationale markten. Van kwetsbare vetplanten tot schildpadden, deze verborgen biodiversiteitscriminaliteit plundert stilletjes de wilde natuur van het land, met negatieve gevolgen voor ecosystemen, gemeenschappen en de economie. Meerdere keren per week jagen de compliance officers en SAPS-eenheden van Cape-Nature op plantenstropers. Of kopers het zich nu realiseren of niet, de handel heeft enorme ecologische gevolgen. Tussen april en juni 2025 registreerde Cape-Nature – de openbare instelling die verantwoordelijk is voor biodiversiteitsbehoud in de West-Kaap – 12 gevallen van biodiversiteitscriminaliteit. Acht hadden betrekking op flora (plantenleven) en vier op fauna (dierenleven). Zestien mensen werden gearresteerd. Naast deze onderzoeken deelden ambtenaren 23 boetes uit voor overtredingen van de Nature Conservation Ordinance, waaronder het bezit van wilde dieren of inheemse planten, en het illegaal plaatsen van strikken. Carl Brown, specialist in de handel in wilde dieren bij Cape-Nature, zegt dat de belangrijkste overtredingen het bezit van wilde dieren (voornamelijk reptielen) en inheemse planten, betreffen. 

Drie plantensoorten staan onder bijzondere druk: Clivia mirabilis, Olifantspoot (Dioscorea) en het vetplantengeslacht Conophytum. De zwaarst getroffen plant is Clivia mirabilis, oftewel de "wonderclivia", die van nature groeit in de afgelegen bergen tussen Vanrhynsdorp en Nieuwoudtville, op de grens van de West- en Noordkaap. De plant staat als kwetsbaar vermeld op de Rode Lijst van Zuid-Afrikaanse planten van Sanbi en is bestemd voor de sierteelt, met name door lucratieve markten in het buitenland. "Hij wordt door illegale verzamelaars gezocht en met honderden tegelijk verkocht. " Verzamelaars geven de voorkeur aan grote, wilde exemplaren die sneller bloeien en zaad zetten dan gekweekte planten. "Degenen die verzamelen, willen een plant die er wild uitziet... ze willen geen mooie kwekerijplant die dik en mooi is", aldus Brown. 

Andere recente gevallen betroffen ongeveer 100 illegaal geoogste Olifantspootplanten en grootschalige stroperij van Conophytum-vetplanten. "Elf Conophytum-soorten worden nu als functioneel uitgestorven in het wild beschouwd”. 

De belangrijkste markt voor Clivia mirabilis is eigenlijk het Verre Oosten", aldus Brown. Er zijn legale alternatieven, zoals door de gemeenschap gerunde kwekerijen die inheemse planten verkopen. Ze bieden werkgelegenheid zonder de wilde populaties te bedreigen. "Toeristen komen van over de hele wereld om deze planten te zien. 

De belangrijkste boodschap die we uitdragen is: 'Maak alleen foto's, laat alleen voetafdrukken achter'. De Biodiversiteitscriminaliteit is misschien niet zo opvallend als geweldsmisdrijven, maar de gevolgen ervan reiken veel verder dan een paar ontbrekende inheemse planten. Het beïnvloedt belangrijke ecosystemen. De Westkaap is de thuisbasis van de Cape Floristic Region, een van de zes florarijken ter wereld en een UNESCO-werelderfgoed."

Afrikaans woordenboek:

'n annerlikheid  =  een vreemde soort