"Mycobacterium Tuberculosis"

Dit is de naam van de bacterie, die tuberculose veroorzaakt en die in 1882 door Robert Koch werd ontdekt. Door zijn ontdekking kwam er een antibioticum, waardoor veel levens gered werden en waardoor TB(-C) uiteindelijk grotendeels uit de westerse wereld verdween. Maar niet overál. In 2011 stierven wereldwijd 1.400.000 mensen aan TB, waarvan 220.000 in Afrika. Door slechte voeding en vooral ook door HIV (aids) neemt de weerstand af en zijn mensen extra vatbaar voor TB-besmetting. Zuid-Afrika probeert door middel van reusachtige investeringen deze ziekte onder controle te krijgen. Grote hospitalen en sanatoria verrijzen op allerlei plaatsen en óók in het nabij gelegen Worcester is er één gebouwd: "Brewelskloofhospitaal" met een bijbehorende school.

En daar reden wij afgelopen maandag heen. Bij Dandré Malgas, één van de kinderen uit het Nieuwe Horizon Kinderproject, is TB geconstateerd en hij wordt momenteel behandeld, maar het gaat zeker wel een half jaar duren voordat we hem weer in Ashbury terug hebben. Een moeilijke tijd voor Dandré en zeker ook voor zijn moeder. Om haar zoontje te bezoeken moet zij telkens een retour-rit van 160 km met een taxi-busje maken. Vaker dan één keer per maand kan ze zich dat niet veroorloven. Daarom ging Sanja hem een beetje opmonteren met wat cadeautjes, die hopelijk zijn lange verblijf wat plezieriger maken.

                                 

Dinsdagavond woonden wij voor de eerste keer een wijkvergadering bij. Montagu is verdeeld in 12 wijken en onze wijk is nummer 11. Vier keer per jaar is er zo'n vergadering, waarbij de wijkbewoners bijgepraat worden door het bestuur van de wijkraad en/of de vertegenwoordiger van de munisipaliteit en kunnen de bewoners aangeven welke problemen er binnen de wijk gesignaleerd worden. De ambtenaar van de munisipaliteit was blij-verrast door de nogal grote opkomst van ge-interesseerden. Iets wat blijkbaar niet vaak  gebeurt bij wijkvergaderingen. Nu zijn er in onze rustige wijk gelukkig geen ernstige problemen. Het grootste probleem bleek bij een punt van orde een eigen wijkbewoonster te zijn, die als enige van de 32 aanwezigen beslist wilde, dat de vergadering in het Engels gehouden werd. Zij spreekt en verstaat goed Afrikaans, maar zoals zo vaak krijgen vrouwen hun zin en gelukkig voor haar wilde de voorzitter haar tegemoet komen door alle bespreekpunten tweetalig te doen. Iets wat de vaart in de vergadering natuurlijk niet ten goede komt. Twee punten kwamen verder ter tafel: Wateroverlast en afval. Montagu is een watergevoelig dorp. Zeker de winterregens kunnen het dorp in grote moeilijkheden brengen. Dat is dit jaar nog niet gebeurd, maar wél staat er  één van de toegangsbruggen tot onze wijk onder water.
                                          
Door nalatigheid van de munisipaliteit worden de doorgangen onder de brug onvoldoende (helemaal niet dus) open gehouden, waarna de laag gelegen brug overstroomt en daardoor hebben dagelijks een paar honderd leerlingen  moeite om hun school te bereiken. Een tweede zorgpunt is de situatie achter het hospitaal. Achter onze wijk ligt een mooi eucalyptus-bos, waar regelmatig en vooral in de winter illegaal gekapt en gezaagd wordt.
                                          

Niet toegestaan natuurlijk, maar gecontroleerd en ingegrepen wordt er nauwelijks. Sanja vroeg verder   aandacht voor de grote massa zwerfvuil, die rond het hospitaal ligt.



De voorzitter kon na anderhalf uur de vergadering sluiten met de mededeling, dat de wateroverlast, de illegale houtkap en het zwerfvuil onder de aandacht van de munisipaliteit gebracht gaan worden.
Nu maar afwachten of er ook daadwerkelijk iets gaat gebeuren!  

Zuid-Afrikaans woordenboek:

aspris  =  expres, opzettelijk

"Loof die Here"

Het valt ons steeds weer op hoe gelovig Zuid-Afrika is. En zeker niet alleen de blanke Afrikaners. Dit geldt voor alle kleuren. Ook al tiert de misdaad welig en lees je dagelijks van moord en doodslag, "Loof die Here"en "Dank die Here, Halleluja" , hoor je overal. Gospelmuziek is hier dan ook immens populair. Vorige week maandag woonden wij een gospelconcert met een overdenking bij in de aula van de Hoêre Skool bij ons om de hoek. Louis Britz, nog nooit van gehoord, trad hier op en zong een aantal van zijn succesnummers met een hoog loof-die-here-gehalte. 

                                                 

Wij keken onze ogen uit hoe hij het ene moment 400 tieners  uit volle borst liet meezingen en dansen    en hen even later muisstil kon laten luisteren.Vooraf had ik niet zo'n hoge verwachtingen van dit concert, maar ik vond het uiteindelijk zeer de moeite waard.

Acht augustus 1956 was een gedenkwaardige dag hier in Zuid-Afrika. Twintigduizend vrouwen protesteerden tegen de verwerpelijke "Pasjeswet".    ( Negers en kleurlingen moesten altijd hun pasje bij zich hebben en kunnen tonen wanneer zij zich buiten het hun toegewezen gebied bevonden. Vgl. de Jodenster)

Daarom herdenkt men heden ten dage acht augustus als "Vrouwendag". Het plaatselijk bejaardenhuis Uitvlucht organiseerde daarom een ontbijtbuffet alleen toegankelijk voor vrouwen. Het duurde nogal lang vóórdat er gegeten kon worden, maar die tijd werd gekort door een Mannenkoor (!) wat Afrikaanse liederen ten gehore bracht.  Daarna was het aanschuiven in een lange rij en met koffie, thee en donuts werd het ontbijt afgesloten. Tenslotte kwam Anneke Blaise, redactrice van het tijdschrift  "Tuis", de aanwezige dames vermaken met een lezing over het inrichten van je huis volgens de laatste modetrends.                     

.

Vorige week kregen we Jan-Willem van de Glind op bezoek. Jan-Willem is een 4e jaars Pabostudent uit Bennekom, die toestemming gekregen heeft om zijn afstudeerstage te doen in Zuid-Afrika. Zijn stageplek  is de Rietvlei 2-school, zo'n 12 km buiten Montagu. Hij verblijft van juli t/m december bij het hoofd van die school en reist dagelijks met haar naar school en weer terug naar Montagu. Om zijn dagelijkse boodschappen te doen, zocht hij een fiets en die stond er één ongebruikt in onze garage. 

                                                                                  

Na "die Hollandse vrou wat fiets ry" (Sanja) rijdt er nu ook nog " 'n Hollandse man wat op 'n bakkersfiets ry" in deze contreien. Overigens denk ik, dat Jan-Willem niet alleen een goed beeld zal krijgen van het plattelandsonderwijs in Zuid-Afrika, maar hij zal ook met een heel bijzonder afstudeer-verslag op zijn examen komen. Succes lijkt me wel verzekerd!

Tenslotte:

 

Op ons terras hangt een mobile.

Een wat simpel - van bananenbladeren gemaakt - souvenir. Veel mensen    (waaronder niet ik!)   vinden dit blijkbaar erg mooi en elke keer dat wij naar Nederland vliegen, zitten er van deze mobiles in onze koffer. In september ben ik weer aan de beurt en daarom reden Wim Haisma en ik voor de zoveelste keer met de motoren naar de souvenirshop in Barrydale. Twee allervriendelijkste dames stonden ons al op te wachten en wisten op voorhand al waarvoor ik kwam. 

                                                                 

Het kleinood was snel gekocht, de cappuccino en de taartpunt bij "The Country Pumpkin" smaakten voortreffelijk en daarna reden we via de altijd weer indrukwekkende Tradouwpas en Swellendam          "huis toe". 

Zuid-Afrikaans woordenboek:

stom geslaan  =  sprakeloos

"Land van Planne"

                                           

Al een paar maanden probeert Sanja het probleem van school verzuimende en bedelende kinderen aan te pakken. Voor een deel is dat gelukt, maar er blijft een aantal kinderen hardnekkig de school verzuimen om te bedelen bij de supermarkten en de tankstations. Het is voor alle instanties duidelijk, dat de oplossing niet bij de kinderen moet beginnen, maar bij hun ouders. Toen Sanja startte met dit project werd haar al snel duidelijk, dat onderwijs, maatschappelijk werk, politie en kerk op dit terrein helemaal niet samenwerkten en dat wél zouden moeten doen. In de eerste vergadering, waarbij op haar  initiatief alle betrokken instanties aanwezig waren, werden de problemen geanalyseerd en kwam men tot een plan van aanpak. Afgelopen woensdag was de vervolg-vergadering, waarop de plannen uitgewerkt zouden gaan worden en Sanja's verwachtingen waren dan ook hoog gespannen. 

Groot was daarom de teleurstelling, toen bleek, dat slechts enkele vrijwilligers en twee ambtenaren van het Departement van Sociale Zaken aanwezig waren. De politie, het schoolhoofd, de kinderbescherming en de psychologe schitterden allemaal door afwezigheid. De reden van hun absentie: Ze zijn allemaal in belangrijke vergadering, zeggen ze! Vergaderen en plannen maken is hier de nationale hobby. Maar als het plan er eenmaal is, wordt het meestal niet uitgevoerd. In Rotterdam is de leuze: "Geen woorden, maar daden."  Hier in Zuid-Afrika is het: "Geen daden, maar woorden."

Gelukkig heeft de bijeenkomst tóch nog iets waardevols opgeleverd. Mede dankzij de inbreng van enkele Nederlandse vrienden zal er een ouderschapsvaardigheidscursus aan 15 probleemgezinnen in Ashbury aangeboden worden. We blijven hopen op een positief vervolg. 

Verder is Sanja - samen met Ria Haisma - naar de Wardia-school geweest. Dit schooltje ligt tussen Montagu en Barrydale in een fruit- en wijngebied. Deze z.g. "plaasschooltjes" worden meestal door de boeren zelf in stand gehouden. Maar geld voor bijzondere dingen is er niet. Nu hebben enkele Nederlanders een aantal blokfluiten geschonken en Ria en Sanja wilden wel eens zien of er ook iets met deze instrumenten gedaan werd. Nou. zij werden niet teleurgesteld, want er wordt  drie keer per week muziekles gegeven. Een paar noten werden al heel behoorlijk gefloten. 

De kinderen keken met open mond naar Sanja's glanzende dwarsfluit en zij liet horen wat je met wat oefening kunt bereiken. Opvallend gedisciplineerd werd alles weer netjes opgeruimd. Dit bezoek krijgt binnenkort een vervolg.

Tenslotte:

We hebben hier prachtig winterweer. De meeste dagen zijn zonnig met temperaturen tot wel 27°. Reden om de motor weer te pakken. Vanaf Bonnievale kun je over een grondpad tussen de druivenvelden naar mcGregor toeren. Mijn einddoel was de Protea-farm, waar we al eens eerder waren. De eigenaar sprak me aan en toonde me allerlei bijzondere wetenswaardigheden over deze prachtige bloemen. 

                                                           

Meerdere keren per week gaat zijn oogst naar de veiling in Aalsmeer. Vanaf de Protea-farm kun je een heel bijzondere   wandeltocht maken door de Boesmanskloof, die loopt van mcGregor naar Greyton. De boer informeerde me uitgebreid over deze tocht, die ik al lang op mijn wensenlijst heb staan. Ik ga medelopers zoeken, want het moet er nu eindelijk maar eens van komen !

Zuid-Afrikaans woordenboek:

bittereinder  =  iemand, die van geen ophouden weet.

"Open huis !"

Begin vorige week werden we 's morgens al om half acht opgeschrikt door een ongewoon lawaai in de normaal zo rustige tuin van onze achterburen. Nader onderzoek leerde, dat een flinke graafmachine druk bezig was om de betegeling rond het zwembad weg te halen. 

Maar daar bleef het niet bij. Een drietal werkers ging met pneumatische hamers de achtergevel te lijf, terwijl twee andere werkers met een pomp en groot formaat slangen aan het werk gingen om het zwembad leeg te pompen. Nu wisten wij, dat het huis onlangs verkocht was en de vorige bewoners hadden we al een paar weken niet meer gezien. Via de dorps-tamtam ging het verhaal al rond, dat Nederlanders het betreffende huis gekocht hadden. En blijkbaar hadden deze Hollanders grote verbouwplannen, want twee dagen later was de hele achtergevel compleet met een terras-aanbouw volledig verdwenen. 

                                                     

De nieuwe bewoners hielden zogezegd eigenlijk "open huis."

Het is toch bijzonder opvallend hoeveel Nederlanders ervoor kiezen om in Montagu te gaan wonen. Elk jaar betrekken er wel twee of drie echtparen een woning in onze plaats. Het valt de Montagu-ers van oudsher op, dat na een instroom van Engelsen en daarna behoorlijke aantallen Duitsers, nú de Nederlanders binnen komen. Men spreekt hier al van de "Nederlandse golf ". En iedereen  - wij óók  - heeft zo'n beetje dezelfde argumenten om voor Montagu te kiezen: een mooi dorp in een prachtige landelijke omgeving met vriendelijke mensen en weinig criminaliteit !

                                                      

Tenslotte:

Namaqualand is de naam van de streek in het noord-westen van de provincie West-Kaap. Negen maanden van het jaar is het een wat eentonig gebied met niet al te veel natuurschoon. Maar dan komen omstreeks augustus de winterregens, maar overdag ook veel zon en dan explodeert de natuur. 

De daisies en vygies staan binnen de kortste keren in bloei en veranderen het saaie landschap in een fantastisch kleurenpalet. Iedereen wil dit spektakel aanschouwen, wij ook, maar tot nu toe waren we niet in de gelegenheid om daar naar toe te gaan. Dit jaar ook nog niet.

                                                                    

Maar toen ik vorige week even stiekem foto's nam van het huis van onze achterburen, zag ik op de braak liggende kavel ernaast een heleboel plotseling opgekomen en bloeiende daisies. Het deed me denken aan Namaqualand, hoewel die vergelijking natuurlijk nogal overdreven is. Het volgend jaar wil ik omstreeks deze tijd naar het echte Namaqualand !

Zuid-Afrikaans woordenboek: 

'n schop  =  een graaf

Smaaklike ete !

In Nederland zijn de inkomensverschillen tussen arm en rijk groot, maar hier in Zuid-Afrika zijn de verschillen enorm. Vooral de oudere kleurlingen hebben het heel moeilijk. Pensioenen hebben ze zelden en het staatspensioen (vgl. onze AOW) is echt onvoldoende. De situatie in de bejaardenhuizen is kommer wekkend. Gelukkig zijn er veel instanties, zoals kerken en bedrijven, maar óók particulieren die de helpende hand toesteken. Fruitboeren leveren regelmatig kratten fruit. Bakkers bakken extra brood. Supermarkten brengen wekelijks producten, die tegen de datum aan zijn (of er net overheen). Maar ook bouwbedrijven en tandartsen dragen vaak belangeloos een steentje bij om het leven van de ouderen wat te veraangenamen. 

                                              

In ruil daarvoor geeft Huis Uitvlucht, het Montagu-se bejaardenhuis, een bedankavond voor alle weldoeners. Stichting de Nieuwe Horizon helpt deze mensen ook met een maandelijkse financiële bijdrage om soep te schenken. En omdat ik gedelegeerd bestuurslid van de Nieuwe Horizon ben, kreeg ik een uitnodiging om te komen eten en Sanja mocht meekomen. Heel veel zin had ik eigenlijk niet. Het idee van droog brood en maispap stond me niet echt aan, maar Sanja trok me mee naar de kerkzaal in de Piet Retiefstraat. De grote zaal zat bomvol "weldoeners"  in afwachting van wat komen zou. 

Allereerst werd een vermakelijk toneelstukje over de geschiedenis van het bejaardenhuis opgevoerd en daarna was het etenstijd. Dat werd voor ons een openbaring. Hier zou zelfs onze Helmondse buurman, Huub, zijn vingers bij afgelikt hebben. (en die man is toch echt wel een heel kritische smulpaap!) Wat stond er op de menu-kaart:

-o-o-o-o-o-

Romerige Mosselsop  (soep) met vetkoek-vingers.

-o-o-o-o-o-

Hoender Cordon Bleu met sampioensous, gebraaide aartappels en 'n verskeidenheid groente.

-o-o-o-o-o-

Outydse Brandewyntert met gekarameliseerde sitrusvrugte en Vanielje vla. 

   -o-o-o-o-o-  

Ik hoef niet te zeggen, dat we heel erg genoten hebben zowel van de maaltijd als van de gezelligheid. 

Van ons mag de Nieuwe Horizon het volgend jaar wel voortgaan met de soep-sponsoring!

Tenslotte:

Ik heb lang getwijfeld over wél of niet op vakantie gaan naar Nederland. Natuurlijk is een weerzien van familie en vrienden plezierig. Maar toen bleek, dat drie  - voor mij - heel interessante activiteiten plaats vinden op de laatste dagen van september, was een besluit snel genomen. Allereerst is er een Magistrum-bijeenkomst van collega-directeuren, die ik al twee jaar niet meer gezien heb. 

Bovendien is er in dat zelfde weekend de Taptoe van Rotterdam, waar ik graag naar toe wil en als derde activiteit is er een reünie van oud-leerlingen van de voormalige Titus Brandsmaschool in Helmond, waar ik  als leerkracht gewerkt heb van 1971 tot 1990. Het ticket is geboekt. "Ek gaan Holland toe !"

                                              

Zuid-Afrikaans woordenboek:

'n yslike boep hê  =  een dikke buik hebben

"Atlete vir Christus"

                     
Via Tielman en Corrie de Villiers, goede Afrikaanse kennissen, kregen we het verzoek om voor een nacht onderdak te verlenen aan twee studenten, die deelnemen aan een sponsor-estafetteloop. We hebben ons woonstel met plezier beschikbaar gesteld en afgelopen dinsdagmiddag heeft Sanja de studentes Anja Olivier en Janneke Marais opgehaald.

Zij vormen met nog 21 andere jongelui de groep: "Atletes vir Christus". Deze studenten, allen studerend aan de Universiteit van Stellenbosch, beogen dit jaar met een drieweekse sponsorloop van Paternoster naar L'Agulhas (1100 km) minstens R 40.000  bijeen te brengen voor evangelisatiewerk (o.a. het verstrekken van gratis bijbels aan mensen in de gevangenis). In 1975 is dit project gestart en dit jaar is het de 39e keer, dat studenten hieraan deelnemen. De groep bestaat uit 10 atleten, 10 zangers, 3 persoonlijke werkers en één "toer-pa", dominee Pierre Marais. De atleten leggen in estafette elke dag gemiddeld 130 km af. Tijdens deze tocht bespreken de niet-lopers een bepaald thema, wat aangedragen wordt door de persoonlijke werkers. In elke overnachtingsplaats is er 's avonds een openbare avond, waarbij de zanggroep zingt, enkele lopers vertellen over hun ervaringen tijdens de betreffende dag en dominee Marais  een overdenking  houdt rond een bepaald thema.
                                 
Dinsdag was het thema "Hoop". Men had die dag de gevangenis van Ladismith bezocht en bijbels uitgedeeld om zó de gevangenen hoop te geven op een beter leven na hun gevangenistijd. Verbazingwekkend vinden wij het, dat deze jonge mensen hun hele zomervakantie opofferen voor dit doel. En extra bijzonder is het, dat er elk jaar véél meer aanmeldingen zijn dan plaatsen. Janneke vertelde, dat haar vader lang geleden ook deelgenomen had en een oom en tante van haar hebben elkaar ontmoet tijdens de tocht en zijn later samen gehuwd.  De avondviering was heel aansprekend. Jammer was wél, dat door gebrekkige communicatie en vanwege de vakantie, de belangstelling van inwoners van Montagu erg matig was. Wij zijn blij een kleine bijdrage geleverd te hebben door ons huis beschikbaar te stellen voor deze heel aardige meisjes.

We hadden deze week nog meer (Hollandse) gasten voor een kort bezoek in ons woonstel.

Tessa en Nick hoorden via andere Nederlanders: Marga en Ed, die hier reeds eerder waren, van het "Hug-a-baby-project". Nu zij toch in Zuid-Afrika op vakantie waren, hebben zij samen met Sanja een bezoek gebracht aan het hospitaal hier ter plaatse om het project met eigen ogen te zien. Beiden waren behoorlijk onder de indruk van met name de kangoeroe-baby's  en de armoedige omgeving, waarin deze jonkies ter wereld komen.
                                      
Dat dit enerzijds rijke en mooie land ook een armoedige en behoeftige andere kant heeft, is hen wel duidelijk geworden. Na samen vanmorgen nog even koffie gedronken te hebben in het Birdparadise in Robertson, zetten Tessa en Nick hun vakantie voort op weg naar Stellenbosch.

Zuid-Afrikaans woordenboek:

gesels  =  een gesprek voeren 

Ontgoocheling !

Nogal wat Nederlanders, die wij hier spreken, reageren nogal gereserveerd op de ambitieuze aanpak van Sanja. Zij hebben bewondering voor de initiatieven, maar hun ervaring met deze "ontwikkelingshulp" is, dat bijna alle projecten na korte tijd doodlopen bij gebrek aan medewerking. Vorige week schreven we over het grote succes van Sanja's sport- en spelmiddag.                                                                                                            

Het enthousiasme van kinderen en begeleiders was dermate groot, dat besloten werd om een tweede sport- en spelmiddag te organiseren tijdens deze wintervakantie. Alle begeleiders zegden weer hun medewerking toe.  Sanja reed  daarom met grote verwachtingen naar Ashbury, waar de eerste teleurstelling wachtte: De speelzaal was dicht en het beheerders-echtpaar van de Nieuwe Horizon was in geen velden of wegen te zien. Het tweede probleem was, dat van de vier begeleiders (studenten van de Nieuwe Horizon) slechts Belinda aanwezig was. Van de drie anderen hebben we geen bericht van verhindering ontvangen. Tot overmaat van ramp bleek ook de beheerster van de zaal op Mandela Square niet aanwezig te zijn. Alle deuren waren op slot. Dus géén sportmaterialen. Daar stond Sanja met 40 kinderen, die zo graag wilden spelen. Met de zelf meegebrachte spullen heeft zij de kinderen tóch twee uur lang een beetje ontspanning geboden, maar zonder hulp is dat erg moeilijk. 

                                          

De chips, koekjes en limonade zorgden ervoor, dat de kinderen niet al te teleurgesteld naar huis gingen.

Een  groep werkloos toekijkende volwassenen stak geen p... uit om te helpen. Hun commentaar was:  "Ons mense doen dit nie!". 

Diep ontgoocheld kwam Sanja thuis. Alle zin om nog actief met deze mensen bezig te zijn is (tijdelijk denk ik) verdwenen en we begrijpen de gereserveerde opstelling van onze kennissen steeds beter. Als je je nek uitsteekt, stoot je regelmatig je hoofd.

Positief was wél de donatie van een tafeltennistafel met toebehoren door een Zuid-Afrikaans echtpaar, wat in de "Montagu-Mail" gelezen had over de bezigheden van Sanja in Ashbury. 

Tenslotte:

Twee artikelen omtrent misdaad sprongen er deze week uit. Het eerste bericht handelde over  het doden van iemand, die vlak daarvoor iemand anders dood gestoken had. De toegesnelde menigte waarschuwde niet eerst de politie, maar men nam het recht in eigen hand. De dader (een buitenlander) werd eerst gestenigd en toen de politie na enige tijd kwam opdagen, hinderde de menigte de politie. Men stak snel het lijk in brand  nog vóór de politie haar werk kon doen!

Het tweede misdaadartikel handelde over een overval in een snoepwinkel. De criminelen droomden al van het  grote geld toen zij op klaarlichte dag de complete kassa meenamen en er van door gingen in hun auto. 

                                           

Ze scheurden voor het oog van een aantal geschrokken kijkers weg om er tweehonderd meter verder achter te komen, dat zij een doodlopende straat waren ingereden. Dus keerden ze snel om en reden terug. Een heleboel mensen konden de politie een goed signalement van de daders en hun auto geven, waarna de politie hen snel achter slot en grendel had. De opbrengst bleek ook nog vreselijk tegen te vallen. In de kassa van de snoepwinkel zat enkel wat kleingeld!

Zuid-Afrikaans woordenboek:

stokkies-lekker  =  lolly 

!