Boerenwijsheden !

In Nederland hadden we tot enkele jaren geleden "Klazien uut Zalk", de legendarische boerin, die voor elke kwaal wel een huis-tuin en keukenmiddeltje wist.

Wetenschappelijk niet bewezen, maar de uit overlevering verkregen geneeswijzen werden door honderdduizenden "patienten"  toegepast.

In Zuid-Afrika is er ook zo iemand geweest. In de krant van afgelopen zaterdag stond een verhaal over boerenwijsheden ( hier boere-rate genoemd). Het begon in 1954 toen de actrice Anna Neethling-Pohl een radioprogramma startte: "Vir Oupa en Ouma", een programma voor oudere luisteraars.

Wekelijks op vrijdag was het te horen op Radio Suid-Afrika van 1955 tot 1980. Een populair onderdeel van dit programma was  het deel waarin "boere-rate besproken werden. Luisteraars stuurden brieven of belden om hun raadgevingen mee te delen. De Uitgeverij Tafelberg zag hier wel brood in en in 1962 verscheen een verzameling van deze (on-)wijsheden in boekvorm: "Oupa en Ouma se Boere-rate".

Een bloemlezing hieruit:

Als je last hebt van een slechte spijsvertering moet je de maag van een korhoender nemen, die drogen en fijnmalen en daarna opdrinken. Een luisteraar uit Worcester adviseert bij brandend maagzuur om grond te eten en een beller uit Uitenhage heeft een oplossing voor ruggemergontsteking: "Vermeng menswater (= urine) met kalk. Doe dit op een ongebleekte linnen doek en hou die tegen het voorhoofd". Iemand uit Naboomspruit heeft de oplossing tegen slapeloosheid:"Slacht een bontgespikkelde haan. Meng het bloed met petroleum, doe er wat beendermeel bij en bak dit mengsel in kuikenvet. Dit smaak hherlik en sal enige persoon laat slaap"! Voor sproeten heeft men helemaal een prachtige oplossing: "Snij die sterte van 'n paar dasse (!) Sit die sterte in 'n blik met sterkwater en begrawe die blik vervolgens drie weke lank aan die oostekant van die huis. Smeer die mengsel aan die sproete".

En zo gaat het boek maar voort. De Dierenbescherming zou hier niet vrolijk van worden.

Maar waar komen die wijsheden toch vandaan?

Professor Johann Tempelhoff van de Noord-West-Universiteit van Vaal geeft de volgende interessante verklaring: Al 2000 jaar geleden hadden mensen, die in het gebied woonden waar nú Nederland ligt, al kennis van geneeskrachtige planten. Toen de Hollanders in 1652 hun weg naar De Kaap vonden, hebben zij deze "kennis" meegebracht. Ook de Khoi-San mensen en de Maleiers beschikten over dit soort kennis. Doktoren waren schaars in de Kaap en vooral in afgelegen gebieden, dagenlang weg van een dokter, komt de overlevingsdrang bij een zieke naar boven en zul je alles doen om van de pijn verlost te worden. En wellicht treedt er een placebo-effect op: Als je het gelooft, dan werkt het. Dit is van mens tot mens doorverteld om ook bij andere mensen verlichting te brengen. Desnoods doen Oupa en Ouma dit met dassterte of hanenbloed!

Zuid-Afrikaans woordenboek:

die appel van sy ma se oog  =  moeders' oogappel

  

Dweilen met de (hemel-)kraan open !

Vaak kijken we met een klein beetje leedvermaak naar de weerberichten in Nederland en drinken onze koffie of iets anders op ons winterterras, lekker zittend in de winterzon. Maar de afgelopen week echt níet. In Nederland was het misschien niet geweldig, maar hier was het bar en boos. Lage temperaturen met sneeuw op plaatsen waar bijna nooit sneeuw voorkomt en regen, regen en nog eens regen. Vanaf zaterdag regende het al, maar maandag en dinsdag heeft het onafgebroken 48 uur geregend. Onze pas aangeschafte regenmeter kwam tot een totaal van 134 mm in deze twee dagen. De overlast in Montagu was erg groot: Eén brug grotendeels  weggeslagen en alle andere bruggen totaal onder water.


Niemand kon het dorp meer in, maar ook niemand kon eruit. Het ergste van alles was, dat een ambulance met chauffeuse in de kolkende watermassa verdween en nu, twee dagen later, nog steeds niet teruggevonden is.

Ons leed is gelukkig veel minder erg. De badkamer van het woonstel staat weer blank, in de achtertuin bij het woonstel staat het water enkelhoog en ons zwembad stroomde over, maar échte schade hebben we gelukkig niet.


Momenteel schijnt hier nu de zon volop, maar we houden ons hart vast voor het weer van de komende dagen. Voor zaterdag en zondag is wederom een grote hoeveelheid sneeuw,regen en wind, die stormkracht haalt, voorspeld. Kortom: Bibberweer, zoals ze dat hier noemen!

In het verleden werd Montagu-West bij hevige regenval nogal eens afgesloten van Montagu zelf, omdat de verbindende brug onder water kwam te staan. In 2008 verdween de brug zelfs compleet in de woeste waterstroom. De weg werd snel hersteld, maar de hoger gelegen voetgangersbrug was weg en bleef weg tot....twéé maanden geleden. Een nieuwe voetgangersbrug werd geplaatst en toen regende het geen wáter, maar commentáár!


De meningen over de brug waren flink verdeeld. Eén groep vindt de brug prachtig. Een tweede groep vindt hem afschuwelijk. Een derde groep vindt de brug nogal "overdone". en dan is er óók nog een groep, die gewoon blij is, dat er  - na vier jaar wachten -  eindelijk weer een voetgangersbrug ís. Een brug zou moeten (ver-)binden, maar deze brug verdeelt mensen!

Tenslotte: Sanja kwam niet alleen met een koffer vol breigoederen van haar vakantie in Nederland terug. Ze had óók enkele  donaties meegekregen. In overleg met dominee Charles van Rensburg werden hiervoor boeken voor de Hoêre Skool aangeschaft. Vorige week kon Sanja de aangeschafte boeken overhandigen aan de blij-verraste  rector van de school!

Zuid-Afrikaans woordenboek:

brug spelen  =  bridgen

Al twee keer klonk het Volkslied !

                                  

Op de Olympische Spelen van Londen treedt Zuid-Afrika aan met de grootste afvaardiging tot nu toe en al twee keer stond een Zuid-Afrikaan op de hoogste trede van het erepodium. Voor hen ging de Regenboogvlag in de top en klonk het Zuid-Afrikaanse volkslied.

Eigenlijk heeft Zuid-Afrika drie volksliederen. Naast het oude volkslied "Die Stem", is ook "The Call of South-Africa" en "Nkosi Sikelel iAfrika" ingevoerd. Dit heeft alles te maken met de historie van Zuid-Afrika. "Die Stem" is een gedicht van C.J. Langenhoven uit mei 1918. Het is op muziek gezet in 1921 door Ds. M.L. de Villiers en vertegenwoordigde de blanke boeren (vaak van Nederlandse afkomst). De Engelstaligen beschouwden hun "Call of South-Africa" als hun volkslied en de Xhosa- en Zulu-mensen hadden hun "Nkosi Sikelel iAfrika", een hymne, die in 1897 geschreven was door de schoolmeester Enoch Santonga.

Na de Omwenteling van 1994 moest er angstvallig voor gewaakt worden, dat er geen bevolkingsgroep bevoordeeld werd boven de andere groepen en zó ontstond er een combinatie van de drie eerder genoemde liederen. Het zó gevormde nieuwe volkslied bestaat uit vijf talen: Xhosa/Zulu (1e couplet), Sotho (2e couplet), Afrikaans (3e couplet) en Engels (4e couplet). De officiële versie van het volkslied is:

1.Nkosi Sikelel iAfrika 
   Maluphakanyisw' uphondo lwayo                               
   Yiva imathandazo yethu                                               
   Nkosi Sikelela                                                             
   Thina lusapho lwayo.

2.Morena boloka setjhaba sa heso
   O fedise dintwa la matshwenyeho,
   O se boloke, O se boloke
   Setjhaba sa heso, setjhaba sa South Afrika, South Afrika

3.Uit die blou van onse hemel,
   Uit die diepte van ons see
   Oor ons ewige gebergtes,
   Waar die kranse antwoord gee,

4.Sounds the call to come together
   And united we shall stand,
   Let us live and strive for freedom,
   In South Afrika our land. 
                                                   
Wie het volkslied wil beluisteren, kan (misschien lang) wachten tot er wéér een gouden medaille gewonnen wordt, maar het gaat waarschijnlijk sneller als je de volgende link gebruikt: (wél het geluid aanzetten!)

www.youtube.com/watch?V=uhUMsqei7kM    

Type in het zoekvenster bovenaan: National anthem of South-Africa en klik daarna op één van de pictogrammen. (Het felgroene pictogram met de tekst Setjhaba sa South Afrika vind ik het beste)

Wat de vlag betreft:
Ook die moest na de Omwenteling vernieuwd worden. Omdat er zoveel verschillende   rassen met de bijbehorende kleuren tot de Zuid-Afrikaanse bevolking behoorden, werd het land ook wel "Regenboognatie" genoemd en bevatte de nieuwe vlag alle kleuren, die sinds 1652 gebruikt zijn. De twee groene banen, die ineen vloeien, symboliseren verzoening en samengaan van verleden en toekomst.

Zuid-Afrikaans woordenboek:

hekkies-loop  =  hordenloop

Lawaaitrompet !

In onze weblog kwam de naam Jannie van Tonder al vaker ter sprake. Jannie is een muzikale duizendpoot, die een flink aantal blaasinstrumenten bespeelt, maar vooral virtuoos is op de trombone ( die hier oneerbiedig ook wel "lawaaitrompet"  genoemd wordt). Jannie helpt ons elke woensdag bij de repetitie van het "Nieuwe Horizon-orkest". Hij geeft les aan de trompettisten, trombonisten en de twee slagwerkers. Hij herschrijft alle muziek voor al onze instrumenten en leert alle spelers goed samen te spelen. Zonder zijn zeer gewaardeerde hulp zou het orkest echt niet van de grond zijn gekomen. (Jannie heeft overigens een CV om U tegen te zeggen. Hij speelde zo ongeveer met alle bekende Zuid-Afrikaanse en Engelse jazzmuzikanten samen en speelde en doceerde vier jaar aan de Universiteit van Amsterdam!)

Nu is het hier  best wel populair om muziekuitvoeringen te organiseren in kleine kring. Bekende, maar zeker ook minder bekende artiesten  treden op in restaurants, waar tussen de optredens door vaak een maaltijd wordt  geserveerd. Kleinschalig, maar vaak héél gezellig. Vorige week zaterdag waren wij bij zo'n concert, georganiseerd door Jannie van Tonder. Het duo Greg Schoeman en Skye Wilson, samen "The Sunshines" vormend, trad op in restaurant "De Oude Kombuis" in Montagu. Deze man en vrouw waren voor ons compleet onbekenden, maar bleken beiden gitaarvirtuozen (kitaarslaners noemen ze die hier)  met prachtige stemmen en ook nog eens een óns zéér aansprekend repertoire. Jannie van Tonder speelde regelmatig, knap improviserend op trombone en zelfs op een sousafoon mee.

We hebben genoten, zowel van het eten als van de muziek en gaan zulke optredens vaker bezoeken en van "The Sunshines" willen we nog wel méér horen!

En dat de wereld soms klein is, bleek weer eens op deze avond. We bleken aan een tafeltje te zitten met ene André Busch en zijn vrouw Jacky. Voor ons waren het onbekenden, maar het bleken kennissen van Wim en Rita en van Jan en Fokelien op Klaasvoogds te zijn, waar zij op een "plaas"wonen.

Vorige week vrijdag waren wij uitgenodigd om de huldiging van Selestien Mozes bij te wonen. De melkproduktengigant "Clover" stelt geld en andere middelen beschikbaar om vrouwen te helpen een bedrijfje te beginnen. Via cursussen krijgen deze vrouwen vaardigheden als koken, bakken van taarten, kleren maken en fijn naaldwerk. Selestien is een zéér begaafd persoon en behoort tot één van de beste vrouwen op een totaal van 1500 landwijd! Vrijdag kreeg zij haar beloning voor al haar harde en vooral prachtige werk. De ontmoetingsruimte van "De Nieuwe Horizon" was voor deze gelegenheid door mederwerkers van "Clover"omgetoverd in een prachtige feestzaal. Ook hadden deze medewerkers even tussendoor geheel gratis de keuken en de toiletruimten fris geschilderd .

Professor Elain Vlok zette Selestien welverdiend in het zonnetje, certifikaten werden uitgereikt en daarna waren er allerhande zoete en hartige hapjes voor de genodigden. Vermeldenswaard is zeker ook nog, dat ons orkest bij deze gelegenheid voor de allereéérste keer in het openbaar optrad en ze deden het láng niet slecht!

                                       

Zuid-Afrikaans woordenboek:

vinger ete  =  buffet

Hij kon het ronken niet laten.....................

Met deze knipoog naar Wim Sonneveld begin ik deze weblog. Insiders weten van mijn passie voor motoren. De vader van mijn allereerste vriendinnetje heeft me met het motorvirus besmet en dat virus is in 45 jaar niet verdwenen. Met pijn in het hart hebben we twee jaar geleden onze Yamaha 1100 Dragstar verkocht.

Dat deden we op het advies van de verhuizer, die onze hele inboedel in een container naar Zuid-Afrika zou verschepen. "Neem je de motor mee in de container, dan volgt er geheid controle door de douane en dan controleert men de hele inhoud van de container. Dit kan weken vertraging en flinke extra-kosten opleveren. Dus werd de Yamaha in Nederland verkocht. Een tweede reden was, dat de Zuid-Afrikaanse wegen maar ten dele geschikt zouden zijn voor dit type motor. De snelwegen en andere hoofdwegen zijn uitstekend, maar sla je linksaf of rechtsaf, dan rij je op gravelwegen ( grondpaaie noemen ze die hier). Maanden heb ik uitgekeken naar een motor die geschikt is voor beide typen wegen. Nu we onze grote klussen achter de rug hebben, komt er tijd om de nabije en wat verdere omgeving te gaan verkennen. Na enig zoekwerk op "Gumtree.co.za"  (de Zuid-Afrikaanse versie van "Marktplaats.nl" ) vond ik een Honda  XL700 Transalp.

Geschikt voor alle typen wegen en een breed en comfortabel zadel (Sanja's belangrijkste criterium!). Die Honda werd gekocht en afgelopen zaterdag - op de koudste en vooral natste winterdag tot nu toe - reed ik er mee "huis toe". Hij staat nu mooi te blinken in de garage, maar binnenkort gaan we samen lekker toeren in de omgeving. Na twee jaar droog gestaan te hebben, kan ik weer ronken !

Tenslotte: Wij wonen in een buitenwijk van Montagu en als wij onze straat uitlopen, staan we gelijk aan de rand van de bergen in een mooi natuurgebied. In dit gebied ligt ook nog de zogenaamde "Natuurtuin". Vorig jaar is Sanja daar al een keer mooie foto's gaan maken en ze maakte daar een wandeling met haar ouders. Afgelopen dinsdag ging ze, samen met buurvrouw Tineke, daar gezellig een kopje koffie/thee drinken met wat lekkers erbij, wat elke week door een ander groepje dorpelingen wordt verzorgd. Het was er heel gezellig en lekker, maar het viel wel op, dat er voornamelijk Engels sprekende echtparen aanwezig waren.

Zuid-Afrikaans woordenboek:

ysterperd  =  motorfiets

Aalwyntyd

Het wintert hier nu echt behoorlijk. De nachttemperatuur daalt nu zelfs in de West-Kaap sommige nachten tot het vriespunt en op enkele plaatsen werd  afgelopen nacht zelfs -6 graden Celsius gemeten. Dit zijn temperaturen, die hier in de winter niet vaak voorkomen. Er is zelfs sneeuw op komst. Maar overdag komt vaak de zon te voorschijn en stijgt de temperatuur tot aangename hoogte. Om 10 uur in de ochtend drinken wij onze koffie lekker in de zon op ons winterterras. Vergeleken met de huidige "zomertemperaturen"  in Nederland, hoeven wij echt niet te klagen.

Voor de hier veelvuldig voorkomende vetplanten (Ja, zeg het maar: Suk..........)breekt nu de glorierijke bloeitijd aan en de kampioen van dit moment is zonder twijfel de Aalwyn (Latijnse naam: Aloë Ferox).Tussen Montagu en buurgemeente Ashton groeien en bloeien deze planten over een afstand van honderden meters momenteel uitbundig. Een schitterend gezicht, waar Sanja vandaag de fotocamera voor uit de hoes haalde!

Vorige week hadden we het over het nieuw aan te schaffen staatsvliegtuig voor president Jacob Zuma. De realiteitszin heeft hier toch gezegevierd. Het plan is voorlopig van de baan. Geen 300 zitplaatsen dus voor de familie Zuma!

Van vorige week donderdag tot en met afgelopen dinsdag hadden we een logé. Kennissen Rinze en Christien brachten een korte vakantie door in Kaapstad en daarom kwam hun Friese Stabij Dieuwke bij ons logeren.

 Onze twee Friese Stabijs Djoeke en Tesca waren zeer in hun nopjes met deze gast. Er werd urenlang gespeeld en daarna moest er uitgerust worden op de bank. Bij het uitlaten trokken de drie Friese dames best wel veel aandacht!

  

Tenslotte: Zuid-Afrika is zo ongeveer kampioen in het hebben van feestdagen, waarop niet gewerkt hoeft te worden. Voor het leeuwendeel zijn dit Christelijke feesten. En daar zit dan ook het probleem. Er zijn hier nogal wat godsdiensten, die elk ook vragen om aandacht voor hún feestdagen. Als al die wensen ingewilligd zouden worden, zou dat funest zijn voor de economie en zeker ook voor de kwaliteit van o.a. het onderwijs. Waarschijnlijk zullen de Christelijke feestdagen wel een flinke veer moeten laten!

Zuid-Afrikaans woordenboek:

                                                               

baklei  =  ruzie maken

Hoogmoedswaanzin ?

Hier in Zuid-Afrika is de nodige ophef ontstaan over het vergevorderde plan om voor president Jacob Zuma en voor vice-president Kgalema Motlanthe vliegtuigen aan te schaffen. De Staat beschikt al over vier vliegtuigen voor de president, vice-president en alle ministers en onder-ministers. Maar vier is blijkbaar niet genoeg. Daar komt nog bij, dat het huidige presidentiële toestel in perfecte toestand verkeert na drie maanden in Zwitserland onder handen genomen te zijn! Het huidige vliegtuig, een Boeing Business Jet, heeft een capaciteit van maximaal 63 passagiers. Boze tongen beweren, dat dit aantal te gering is om de hele familie Zuma te vervoeren. Ja, als je 6 vrouwen hebt met een veelvoud aan wettige kinderen en daarnaast ook nog een heel regiment minnaressen met talloze onwettige kinderen, dien je wel over een Boeing 777 te beschikken met een capaciteit van 300 passagiers.

De grote Boeing gaat zo'n R 1.990.000.000  kosten ( = €200.000.000 ). Voor het luxe speeltje van de vice-president komt daar nog eens R 229.000.000 bij ( = € 23.000.000 ). Het parlementslid David Maynier heeft snel even uitgerekend, dat voor het totale bedrag zo'n 24.000 huizen gebouwd zouden kunnen worden voor dakloze arme Zuid-Afrikaners. Maar ja, een president moet natuurlijk wel laten zien hoe welgesteld hij ( of het land ) is. Er zijn ook minister-presidenten die op de fiets gaan !

Trouwens. Ik ken iemand, niet zo ver hier vandaan, die nog een vliegtuig in de aanbieding heeft. Het toestel is weliswaar enigszins beschadigd bij een wat ongelukkige landing, maar de prijs ligt danook héél wat lager !

Het gaat goed met ons Ashbury-orkest. Dankzij de geweldige steun van Jannie van Tonder zijn er flinke vorderingen. Met de twee klarinetten wilde het niet zo vlotten en daarom zijn die ingeruild voor twee mooie sopraansaxofoontjes.

Stacey en Duimpje zijn apetrots op hun nieuwe instrumenten en binnenkort volgt er ook nog de uitbreiding met een heuse sousafoon!

Op donderdagmiddag werkt Sanja met een groepje kinderen. Zij krijgen gewoon les in rekenen en taal, maar het is momenteel hier ook vakantie en daarom is het lespakket aangepast. Het is crea wat de klok slaat. Er wordt druk geknutseld met papier-maché en plakkaatverf. ( voor de Nederlandse onderwijsmensen een bekend geklieder).

Met behulp van behangersplak en verf, belangeloos gesponsord door de Nederlandse schoolleverancier Heutink uit Rijssen, werden vorige week donderdag en vandaag maskers gefabriceerd. De verfraaiing met behulp van verf, wol en lapjes stof gebeurt volgende week. De mooiste zullen we volgende week tonen.  

Zuid-Afrikaans woordenboek:

spendabelrigheid  =  verspilling