" Roggeverdommeke "

Natuurlijk willen we op de hoogte blijven van het nieuws in Nederland en dat volgen we door dagelijks te kijken naar het NOS journaal. Dat wordt naar mijn mening correct, maar nogal zakelijk en saai gebracht. Voor het wereldnieuws schakel ik regelmatig over naar de Belgische VRT zender. Daar wordt - ook het slechte nieuws -  op een wat lossere manier gepresenteerd. Enkele dagen geleden sprak de presentator over  een "roggeverdommeke".  Het horen van dat woord zorgde bij mij voor een "Aha-erlebnis". Dat woord kende ik. In mijn eerste jaar als directeur van de Geldropse Nazarethschool emigreerde een Italiaans gezin uit België naar Geldrop en Ernesto kwam bij mij in groep7/8 van de Nazarethschool. Ernesto bleef over gedurende de middagpauze en had regelmatig een broodje als lunch bij zich. Het leek me een krentenbol, maar Ernesto noemde het een roggeverdommeke. Hoe het broodje aan die naam kwam, wist hij niet en ik dus ook niet. Tot het zondag in het Belgisch journaal genoemd werd. Ik wilde meer weten over dit broodje met die bijzondere naam. 

Het is voor veel mensen een mysterie waarom het "roggeverdommeke" een vloek in zijn naam heeft. Het traditioneel Antwerps roggebroodje met rozijnen is heel populair in Antwerpen en wordt vooral daar verkocht. Niets dat erop wijst dat het broodje om de een of andere reden vervloekt is. Vanwaar dan die vreemde naam? Als je Antwerpenaren vraagt wat een "roggeverdommeke" is, dan weten de meeste mensen wel dat het een roggebroodje is met grote, kleverige rozijnen erin. Maar als je vraagt of ze weten hoe het broodje aan zijn naam gekomen is, dan moet de overgrote meerderheid het antwoord schuldig blijven. 

Stadsgids en auteur Tanguy Ottomer kent de geschiedenis en de verhalen van en over Antwerpen als geen ander, en bevestigt meteen dat hij ook het verhaal van het roggeverdommeke kent. Hij wil het graag vertellen op de plaats waar de naam van het broodje ontstaan is, namelijk Het Steen in Antwerpen. Van 1303 tot 1823 werd Het Steen gebruikt als gevangenis. Men sprak in die tijd trouwens niet over gevangenen, maar wel over ‘verdoemden’. "In de 15e eeuw kwam de Nederlandse zakenman Pieter Pot vanuit Dordrecht aan in Antwerpen", vertelt Ottomer. Hij wilde graag succesvol worden in de Antwerpse zakenwereld, en begon daarom met een charmeoffensief. Hij besloot om de gevangenen in Het Steen – de verdoemden – te voorzien van voedzame roggebroodjes. Zo wilde hij als gulle weldoener de harten van de Antwerpenaren veroveren." "Rogge was toen een goedkope graansoort, die snel en goed de maag vulde. Later werden er rozijnen aan het brood toegevoegd om het wat meer smaak te geven. 

En zo is de naam van het roggebrood voor de verdoemden ontstaan", besluit Tanguy. "By the way,  voor het lekkerste roggeverdommeke van de stad moet je bij Goossens zijn, het oudste en kleinste bakkertje van Antwerpen", voegt hij er nog aan toe. Bakker Goossens aan de Korte Gasthuisstraat in Antwerpen vierde vorig jaar zijn 140e verjaardag. De huidige zaakvoerder is Patrick Goossens, hij is de 4e generatie, en vormt een tandem met zijn nicht Laura. Zij is al de 5e generatie, en zorgt mogelijk voor de 6e generatie, want ze verwacht een kindje. We verkopen zo’n 1.000 broodjes per week." Bakker Goossens heeft vroeger nog roggeverdommekes geleverd aan de gevangenis in Antwerpen, maar de bestellingen zijn gestopt om budgettaire redenen !

Met Ernesto liep het overigens erg slecht af. Eenmaal volwassen kwam hij in de drugswereld terecht en uiteindelijk kwam hij om het leven bij een schietpartij tussen drugscriminelen. Was hij wellicht tóch vervloekt ?

Zuid-Afrikaners zijn echte carnivoren. Vlees komt er elke dag op tafel bij de mensen die het zich veroorloven kunnen. Meerdere keren per week braaien is hier meer normaal dan uitzondering. Met vleesvervangers hoef je hier niet aan te komen ook al worden er in supermarkten steeds vaker en steeds meer vleesvervangende producten aangeboden. Dat gebeurt meestal met namen die een argeloze klant op het verkeerde been kunnen zetten. Met namen als "hoenderstyl" (kipvervanger) en "b*con" (nagemaakt spek) kunnen kopers denken dat het om echte vleesproducten gaat. In gevolge de nieuwe regels die door het ministerie van Landbouw zijn uitgevaardigd, mag er geen verwijzing meer zijn naar rund of kip. Vervaardigers kan steeds na terme soos burger en maalvleis (gehakt) verwijs, maar dit moet van die woorde "plantgebaseerde, vegan of veggie" vergesel word. 

De "roodvleesproducentenorganisatie steunt de wetswijziging van harte, omdat het meer duidelijkheid geeft. Maar meldt ook, dat het marktaandeel van echt vlees tot nu toe geen nadeel ondervonden heeft van de komst van vlees vervangende producten. De Zuid-Afrikaner blijft een echte carnivoor !

Afrikaans woordenboek:

nepvleis  =  vleesvervanger