" Hermanus Pieters "

Onze plaats Montagu dankt haar naam aan John Montagu, secretaris van de Kaap Kolonie. De predikant William Robertson is de naamgever van onze buurgemeente Robertson. McGregor is genoemd naar dominee Andrew McGregor en Lady Grey gaf haar naam aan Greyton. 

Dat was me bekend, maar hoe de kustplaats Hermanus aan haar naam kwam, was me tot enkele weken geleden onbekend.  Tot we op een avond op Youtube een programma zagen over de bekende badplaats waar we al menig keer geweest zijn, meestal om walvissen te zien. 

Er blijkt overduidelijk een Hollandse link te zijn. Hermanus Pieters (ca. 1778-1837) was een Nederlandse leraar, die in 1815 in Kaapstad aankwam. Hij was aangezocht door Hollands sprekende boeren, die een hekel hadden aan het Engels dat de enigste taal was die aangeleerd en gebruikt moest worden op staats-scholen. Pieters vestigde zich in Caledon, maar gaf in een wijde regio Nederlandse les aan boerenfamilies. 

Zijn salaris werd uitbetaald in schapen, die liepen in de Hemel-en-Aarde vallei. In zijn vrijetijd verbleef hij bij een bron (fontein) op de plaats waar nu Hermanus ligt. Daar viste hij en daar graasden ook zijn schapen. Die plek werd bekend als "Hermanus Pieters se Fonteyn". Hij stierf voordat het dorp Hermanuspietersfonteyn officieel bestond. 65 jaar na zijn dood  vond Mr. Gift, de baas van de Posterijen, dat die lange naam veel te lastig was voor de post en besliste om de naam af te korten tot Hermanus.

Nogal bijzonder is het feit, dat Hermanus een historisch treinstation heeft zonder spoorrails. Na de bouw van een station beslisten de hoge heren van het dorp om toch maar geen spoorlijn te bouwen, want dat zou Hermanus te commercieel maken en men vond dat hun woonplaats een klein vissersdorp moest blijven. Lokale bewoners spreken nog altijd over "het dorp". 

Ook bijzonder is, dat Hermanus als enige plaats ter wereld een "walvis-omroeper" heeft. De eerste was Pieter Classen, die van 1992-1998 op een hoorn blies wanneer er walvissen te zien waren. Na hem namen Wilson Nalukazana (1998-2006) en Zolile Baleni (sinds 2006) de taak over !

In de jaren '50, de tijd dat ons gezin in de Hofstraat in Geldrop woonde, hadden we een interessant speelterrein tegenover ons huis. Dat was de kasteeltuin van het kasteel van Geldrop. Daar woonde baronesse Carolina Frederika Henriëtte Van Tuyll van Serooskerken - Quarles van Ufford. Een hele mond vol, maar wel een gewone, vriendelijke vrouw. In 1972 overleed zij na 60 jaar in Geldrop gewoond te hebben. 

We zagen haar eigenlijk nooit, maar wél de rentmeester, meneer Lok. Ook meestal wel een vriendelijke meneer, maar we waren in de kasteeltuin niet welkom en werden nogal eens weggestuurd. Dicht bij het kasteel durfden we trouwens niet te komen; het bleef voor ons allemaal heel geheimzinnig en spannend. De kasteeltuin is sinds enige jaren een fraaie, opengestelde tuin waarin niet veel gespeeld wordt, maar die een bezoek meer dan waard is !

Op de hoek van de Hofstraat en de Mierloseweg stond het Protestants kerkje. Als katholiek ging je daar in die tijd natuurlijk beslist niet naar binnen. Wel hebben we meermaals stiekem binnen gegluurd. Dat viel tegen, want deze kerk zag er vanbinnen leeg, saai en helemaal niet interessant uit. Dat was in de tijd dat spelen met protestantse leeftijdsgenoten niet gebeurde. Tegenover ons woonde het protestante gezin van Wijgerden. Vriendelijke mensen, maar met de kinderen  speelden we nooit. Niet, dat het ons of hun verboden werd, maar het was in die tijd simpelweg "not done". Als ik aan die tijd terug denk, vraag ik me af hoe die boodschap van verdeeldheid werd overgebracht. Het werd volgens mij niet eens in woorden uitgedrukt, maar op de één of andere manier was het ons duidelijk. Nu zou dat geen enkel probleem meer zijn, maar speelt de jeugd van tegenwoordig veel te veel met hun smartphone en te weinig buiten.  Het in 1874 gebouwde kerkje werd in 1964 gesloopt om een doorsteek van de Mierloseweg naar de Nieuwendijk mogelijk te  maken!

Afrikaans woordenboek: 

'n kerkhofblom wees  =  onkundig zijn van iets bekends