" 800 "

De blog van vandaag is de 800ste sinds ik met mijn verhaaltjes begonnen ben. Sinds 28 februari 2011 heb ik elke donderdag zonder onderbreking een verhaal geplaatst. Ik begon - in navolging van broer Wim - met name om familie, vrienden en een paar kennissen op de hoogte te houden van ons leven in Zuid-Afrika. Dat was  15 jaar geleden en de statistieken tonen aan, dat mijn blog door heel wat personen gevolgd wordt. Enkele dagen geleden was er al 111.878  keer op mijn blog ingelogd en daar ben ik toch wel enigszins verbaasd over en beetje trots op.  In ieder geval is het een stimulans om er nog een tijdje mee door te gaan. Plannen om terug te keren naar Nederland of te verhuizen naar een ander buitenland hebben we niet. Informatie geven over ons leven in dit land zal ik dus blijven doen !

Van Montagu wordt nog wel eens gezegd, dat het een dorp van senioren is waar maar heel weinig te beleven is. Maar als je de activiteitenkalender bekijkt, valt het nogal mee. Jaarlijks terugkerende grote evenementen zijn bijvoorbeeld de Jumbo-Run waarbij driehonderd Harley-Davidson rijders neerstrijken bij de Avalon Springs en Twee keer per jaar komen er honderden BMW motorrijders naar de Mimosa Lodge voor hun treffen. Met name op sportief gebied werd en wordt er ook nogal wat georganiseerd. Twee maanden geleden was er de eerste etappe van de Cape Epic, een heroïsche mountainbike wedstrijd met deelnemers uit alle werelddelen. Verder was er in januari de Cape Cycle Tour, een fameuze mountainbike wedstrijd die ook voor een flink deel over Montagu’s grondgebied kwam en afgelopen weekend was er de De Cogmans Trail Run 2026. 

De afstanden variëren van 10 tot 100 kilometer. Bij die laatste afstand moeten een aantal van de hoogste en moeilijkste bergroutes overwonnen worden. De 100 km lopers werden zaterdag ochtend om 02.30 uur met busjes naar Robertson gebracht waar in Dassieshoek de start plaatsvond om 04.00 uur. Verwachte finish is op zondagmorgen omstreeks 05.00 uur. Meer dan 25 uur rennen is niet iedereen gegeven. De deelnemers zijn getrainde (en vaak gesponsorde) lopers uit meerdere landen.

Voorafgaand aan de Run stond op de website het volgende bericht van Robert en Lize-Marie Le Brun, en het hele organisatieteam:

“Het Montagu Trails Network is misschien wel het best bewaarde geheim van de Westkaap. Technische trails met torenhoge beklimmingen en snelle afdalingen maken deze winterrace echt iets voor jou. We nemen je mee rond de Montagu-kom rondom de stad, met beklimmingen van de Aasvoëlkrans Peak, de Cogmans Peak en vervolgens de monsterlijke Bloupunt Peak op 1266 meter. Welkom bij wat snel uitgroeit tot een van de meest iconische trailruns in de bergen van Zuid-Afrika. Wij geloven dat de race een ode is aan Montagu, aan trailrunning, aan de gemeenschap eromheen en aan het voorrecht om deze geweldige avonturen te beleven. 

De Cogmans Trail Run laat de ruige schoonheid van het Langeberggebergte zien en natuurlijk de prachtige plaats Montagu met zijn warme gastvrijheid. De races zijn echte trailruns, met steile beklimmingen en technische bergkammen naar adembenemende uitzichten vanaf de top. Elke route is ontworpen om uitdagend, maar vooral ook lonend te zijn! Of je nu voor het eerst meedoet aan de 10 km, de klassieke 34 km bedwingt, de 50 km aflegt of de allereerste 100 km loopt, je staat op het punt om een ​​van de mooiste bergachtige hardloopgebieden van Zuid-Afrika te ervaren! Een enorm dankwoord aan alle medewerkers en vrijwilligers die ons achter de schermen helpen en zo hard werken om er een magische dag van te maken voor alle deelnemers. Geniet van de bergen, geniet van Montagu, geniet van DE COGMANS ! “

Afrikaans woordenboek:

Loop dat jy klein word  =  Rennen als een gek

" March and March "

Ondanks alle problemen die er in Zuid-Afrika zijn, is het land economisch bekeken de grootste economie van heel Afrika. Dat heeft tot gevolg gehad dat er een enorme stroom illegalen uit andere landen hun geluk zoeken in Zuid-Afrika. Het Departement van Buitenlandse zaken noemt een getal van 3 miljoen "inkomers", maar het werkelijke aantal is veel hoger en er wordt zelfs onofficieel gesproken over 5 tot 10 miljoen illegalen. Die proberen allemaal werk te vinden en dat geeft grote problemen, want "Zij pikken onze banen in", roepen de 33 % werkeloze Zuid-Afrikanen. Lang gaf dat wel gemopper, maar nu is de vlam in de pan geslagen en komt de oorspronkleijke bevolking in opstand. De MARCH and MARCH beweging is ontstaan.

De March and March-beweging is een Zuid-Afrikaanse burgerorganisatie die zich inzet voor een strikte handhaving van de immigratie-wetgeving, massale deportaties van buitenlanders zonder verblijfsvergunning en het prioriseren van Zuid-Afrikaanse burgers voor lokale banen en het runnen van kleine buurtwinkels (spaza shops). De beweging, opgericht in maart 2024 door voormalig radiopresentatrice Jacinta Ngobese-Zuma, kreeg al snel veel steun, organiseerde massale protesten in het hele land en stelde zelf deadlines vast voor migranten zonder verblijfsvergunning om het land te verlaten. Na een grote dag van gecoördineerde nationale demonstraties is de beweging overgegaan op wekelijkse demonstraties op donderdag in verschillende provincies. 

De belangrijkste eisen van de groep zijn: Strengere grenscontrole: De regering wordt opgeroepen de veiligheidsmaatregelen aan te scherpen om illegale immigratie tegen te gaan. Bescherming van banen en bedrijven: Zowel werkgevers als de overheid worden onder druk gezet om ervoor te zorgen dat laagbetaalde banen in de dienstensector en bedrijven in townships worden bekleed door Zuid-Afrikaanse burgers. Prioriteit voor de publieke dienstverlening: Er wordt gepleit voor het principe dat huisvesting, gezondheidszorg en onderwijs voorrang krijgen voor de Zuid-Afrikaanse bevolking. Hoewel de groep stelt zich alleen te richten op illegale immigratie en een consistente toepassing van de bestaande wetgeving nastreeft, wordt de beweging in verband gebracht met toenemende spanningen en zorgen over mogelijk xenofoob geweld, wat tijdens hun protesten heeft geleid tot politie-interventie en massale arrestaties.

De March and March Movement zegt dat ze elke donderdag landelijke demonstraties zal houden om de druk op de illegale immigranten op te voeren. De beweging heeft beloofd te demonstreren om de autoriteiten onder druk te zetten actie te ondernemen tegn de hoge criminaliteits- en werkloosheidscijfers in het land. Ze zegt zich ook te willen richten op drugspanden en bedrijven die illegale immigranten in dienst hebben. Leider van de March and March Movement, Jacinta Ngobese-Zuma, zegt: "Het zijn landelijke protesten die we vandaag in verschillende provincies houden. We willen de druk op de overheid hoog houden en consequent blijven aandringen op actie tegen het probleem van illegale immigranten." "Want in onze gemeenschappen zien we de negatieve gevolgen ervan. Er zijn veel mensen die werken op plekken waar ze niet mogen werken omdat ze geen verblijfsvergunning hebben en daarnaast is er het drugsprobleem. We zien enorm veel drugs."

Illegalen voelen zich nu niet meer veilig en willen zo snel mogelijk Zuid-Afrika verlaten, maar dat stuit op een vervoersprobleem. Hoe krijg je enorme aantallen het land uit. Grote bussen rijden af en aan, maar de groep wachtenden groeit sneller dan het transport dit aan kan met schrijnende toestanden op verzamelplaatsen. Deze wantoestand gaat nog weken duren !

Van één kant is het natuurlijk een te rechtvaardigen zaak om illegalen het land uit te zetten, maar het argument van de Zuid-Afrikanen: " Zij pikken onze banen in", klopt niet helemaal. De illegalen doen het werk, dat Zuid-Afrikanen niet willen doen. Men krijgt hier al heel snel en gemakkelijk een staatsuitkering en dan wil men eenvoudig werk niet doen. Vergelijk het maar met Nederland. Wie plukt de aardbeien of steekt de asperges ? Tegelijkertijd verliezen bedrijven en particulieren hun hardwerkende illegale tuinlui en huishulpen en moet men op zoek gaan naar laagopgeleide werkers die eigenlijk geen zin hebben in dit werk !   

Afrikaans woordenboek:

pootuit wees  =  doodmoe zijn

"Tot slot "

vrijdag 19/06: Na de tweede overnachting op het Wild Life Estate hebben we 's ochtends nog een speurtocht naar wild gedaan. We zagen weer redelijk wat wild, maar de nog niet geziene dieren van de Big Five lieten zich weer niet zien. Wel  onze favorieten: een groep van 5 giraffen, een fraaie kudu, enkele vogels en veel impala's. Daarna terug naar ons huisje, waar onze bagage al ingepakt klaar stond. Onze laatste paar uren brachten we door in Hoedspruit-centrum.

Tijd om te lunchen en we vonden in het centrum van Hoedspruit een sfeervol en ook wel wat luxe restaurant "Hat and Creek" genaamd. Dit is de Engelse vertaling van Hoed en Spruit. Het was de eerste dag van de vakantie voor heel Zuid-Afrika en dat was te merken, want in korte tijd was elke plek in het restaurant bezet. Onze maaltijd was voortreffelijk.

Na die prima lunch staken we de weg over en belandden we in een kleine shoppingmall. Hier stonden we pal voor een andere eetgelegenheid: " De Hollandse Molen". Als we  dat eerder gezien hadden, was onze keuze waarschijnlijk niet op Hat and Creek gevallen, maar hadden we Hollandse bitterballen en kroketten genomen.  

Zaterdag 20/06: Genoeg gezien van Hoedspruit. We reden volgens plan 125 kilometer in noord-westelijke richting in de regen naar Tzaneen waar we ook weer twee overnachtingen geboekt hadden. Tzaneen werd een bittere teleurstelling. De plaats bleek nauwelijks bezienswaardigheden naar onze smaak te hebben en de regen maakte het nog wat minder plezierig. Omdat er ook de volgende dag nog veel regen voorspeld werd, besloten we het na één overnachting voor gezien te houden en zetten we koers naar het zuidelijker gelegen Hazyview. 

Sanja had de dag tevoren nog supersnel een onderkomen gereserveerd en zo kwamen we bij "Bon Repos", een leuk, maar wel erg klein onderkomen even buiten Hazyview. Er stond zelfs een bijzonder kerkje op dit landgoed. 

We lunchten in het Italiaanse restaurant Topolinos, waar de twee giga-grote pizza's echt te machtig voor ons beiden waren. De restanten gingen in een woefkardoes (doggybag) en hebben we later nog opgegeten. We zaten pal aan het middendeel van het immens grote  Krugerpark en hebben daar weer heel wat kilometers gereden om nog meer wild te zien. Maar ook nu geen nieuwe Big Five dieren. 

Zondag 21/06: Tijd om richting Nelspruit te gaan. Een rit van 280 kilometer zuidwaarts. We waren nog maar korte tijd onderweg toen we tot onze verbazing een paar giraffen en zelfs een buffel vanaf de weg achter een hoge omheining zagen staan. Daarmee kwamen we aan het aantal van twee leden van de Big Five. Voor leeuw, luipaard en neushoorn zullen we nog eens een andere keer op jacht moeten gaan. 

Maandag 22/06: De huurauto werd (met lichte schade!) ingeleverd en het vliegtuig bracht ons in twee uur  terug in Kaapstad. Drie uur later stonden we weer voor ons hek in Montagu, waar twee honden blij waren ons terug te zien. Na 4 jaar weer eens in een wildpark geweest te zijn, was wel een succes en de Panorama-route was zeer de moeite waard. Nu gaan we nadenken over een volgende vakantie ! 

 

 

Afrikaans woordenboek:

Daar is klonte in iemand se pap  =  Iemand verkeert in moeilijkheden

" Bourke's Luck Potholes "

Donderdag 17 juni: Nog steeds rijdend op de Panorama-route, kwamen we bij de "Bourke's Luck Potholes. De poelen zijn vernoemd naar de Ierse goudzoeker Tom Bourke. In de jaren 1880 claimde Bourke goud in het gebied en voorspelde hij terecht de aanwezigheid van goud. Helaas claimde hij op de verkeerde plek en vertrok hij met lege handen. Zijn "geluk" leefde echter voort in de naam, want andere goudzoekers volgden al snel en vonden enorme hoeveelheden goud in de buurt, wat een regionale goudkoorts ontketende.

De poelen liggen op de spectaculaire samenvloeiing van twee historische rivieren: de Treurrivier (Rivier van Treurnis) en de Blyderivier (Rivier van Vreugde). Deze namen ontstonden in 1844 toen een groep Voortrekker-ontdekkingsreizigers onder leiding van Hendrik Potgieter op expeditie ging. Toen Potgieter niet terugkeerde zoals verwacht, nam zijn gezelschap aan dat hij dood was en verliet men het gebied in wanhoop, waarna ze de eerste rivier de Treurrivier noemden. Potgieter en zijn mannen verschenen echter op wonderbaarlijke wijze weer bij een andere rivier, wat tot grote vreugde leidde en de tweede rivier de naam Blyderivier gaf.

Geologie: "De poelen zijn in de loop der millennia gevormd door een natuurlijk fenomeen dat bekend staat als "Reuzenketels". Wanneer de rivier de Treur in de rivier de Blyde stroomt, ontstaan ​​er heftige draaikolken. Het turbulente water houdt zand, kiezels en stenen vast, die als een soort slijpsteen diepe, cilindrische gaten in de zandstenen ondergrond uithollen. De verschillende mineralen en bodemsamenstellingen in de omringende aarde geven de resulterende poelen een opvallend, veelkleurig effect van witte, gele en bruine tinten", aldus Wikipedia !

Enkele kilometers verder was onze volgende stopplaats: " The Three Rondavels". Wikipedia: "De Drie Rondavels, gelegen langs de Panoramaroute van Mpumalanga, zijn een geologisch wonder dat is ontstaan ​​door erosie gedurende meer dan 300 miljoen jaar. De formaties zijn gevormd doordat wind en water de zachte onderliggende steen hebben geërodeerd, waardoor er blootliggende, harde kwartsiet- en leisteenlagen zijn achtergebleven die lijken op traditionele, kegelvormige Afrikaanse hutten." 

"Lokaal worden de formaties soms aangeduid als "Chief Maripi en zijn drie vrouwen". Dit historische verhaal eert een prominente leider uit de 19e eeuw: De Chief: De platte piek naast de rondavels heet Mapjaneng (of Chief Maripi Mashile). Hij was een legendarische leider van het Mapulana-volk die zijn stam met succes verdedigde en de binnenvallende Swazi-krijgers versloeg in een historische veldslag in 1864. De vrouwen: De drie grote, ronde bergtoppen zijn vernoemd naar de drie meest lastige vrouwen van Chief Maripi: Magabolle, Mogoladikwe en Maseroto."

"De Blyde River Canyon is een 26 km lange  kloof in Mpumalanga, Zuid-Afrika. Het is de op twee na grootste kloof ter wereld, na de Grand Canyon en de Fish River Canyon.In tegenstelling tot de Grand Canyon en de Fish River Canyon is de Blyde River Canyon een "groene kloof", die wordt gedomineerd door subtropische vegetatie. De kloof maakt deel uit van het natuurreservaat Blyde River Canyon. De kloof is vernoemd naar de rivier die erdoorheen stroomt, de Blyde-rivier.  Blyde betekent "blij" of "gelukkig" in het Oud-Nederlands, een naam die is afgeleid van een expeditie van voortrekkers." 

"De 'blije rivier' kreeg deze naam in 1844, toen Hendrik Potgieter en anderen veilig terugkeerden van Delagoabaai naar de rest van hun groep trekkers, die hen intussen dood waanden. Terwijl ze nog in deze misvatting verkeerden, hadden ze de nabijgelegen rivier waar ze hadden gekampeerd de Treurrivier genoemd, oftewel 'rouwrivier'. In 2005 werd de Blyde-rivier hernoemd tot Motlatse-rivier, en de provinciale overheid van Mpumalanga kondigde aan dat de kloof ook een nieuwe naam zou krijgen."

Vrijdag 19 juni: De Panorama-route was afgerond; nu weer eens twee dagen wild zien te vinden. We overnachtten in de Leadwood-lodge in een privépark nabij het Krugerpark. Het  was groter dan we dachten met een combinatie van asfalt- en zandpaden. Hier zagen we meer wild dan in het Krugerpark, maar ook hier hadden we geen geluk wat betreft de Big Five". Wel weer olifanten en behoorlijk wat giraffen. Die laatste blijven echt onze favorieten. 

's Middags gingen we nog voor een laatste keer spotten en om 17.00 uur vonden we het tijd om nog voor de invallende duisternis weer terug te zijn in ons huisje. Maar dat bleek een grote misrekening, want razendsnel viel de duisternis in en zonder enige verlichting is het dan in korte tijd stikdonker. In arren moede hielden we een chauffeur aan, die ons adviseerde om een weg in te slaan, die bij het toegangshek uitkwam. Daar kon een bewaker ons de weg wijzen naar ons onderkomen. We hebben nu wel geleerd om in het vervolg tijdig een park te verlaten !

Afrikaans woordenboek:

'n strafmerkskop  =  een penalty

 

" Samen uit, ja gezellig 2 "

Woensdag: Gisteren reden we al een deel van de Panorama-route en vandaag vervolgden we die fraaie weg met veel  interessante bezienswaardigheden. We gingen van start in de plaats Sabie en reden in noordelijke richting waar we drie watervallen ontdekten en daar stroomde rijkelijk veel water met donderend geweld de diepte in. 

De overvloedige regenval van de laatste maanden zorgde voor een enorme massa water. Vooral de MacMac waterval en de Lisbon waterval waren indrukwekkend. Maar ook landschappelijk was er veel moois te zien: het was genieten van heel wat prachtige vergezichten tussen al die enorme gebieden met naaldbomen. Geen  wonder, dat de Panorama-route normaal gesproken een drukke toeristische route is.  

Wij hadden vandaag het voordeel dat het verkeer erg rustig was en dat we bij de uitkijkpunten ruimschoots de tijd hadden om alles goed in ons op te nemen. Zo kwamen we bij  "The Pinnacle". Wikipedia leerde ons: " The Pinnacle Rock is een enorme kwartsietrots die uit het aardoppervlak oprijst en een hoogte van zo'n 30 meter bereikt. Het is een vrijstaande rots die hoog boven het dichte inheemse bos van de Driekop Gorge uittorent en een dramatisch schouwspel vormt van de eigenaardigheden van de natuur en de unieke pracht van Zuid-Afrika. De rots is bezaaid met prachtige, felgekleurde aloë's die niet alleen aantrekkelijk zijn voor de lokale vogels en insecten, maar ook zorgen voor extra mooie foto's van de rots en de omgeving." 

Enkele kilometers verder kwamen we bij "God's Window", een fraaie doorkijk  over  de wijde, bergachtige omgeving. Wederom leert Wikipedia ons: "God's Window in Zuid-Afrika dankt zijn naam aan het adembenemende, schijnbaar eindeloze panoramische uitzicht over het Laagveld, waardoor bezoekers het gevoel krijgen alsof ze vanaf de rand van de hemel naar de wereld kijken. God's Window wordt zo genoemd vanwege het panoramische uitzicht over het Laagveld, meer dan 900 meter lager in een weelderig, inheems bos begroeide kloof. De majestueuze kliffen storten zich meer dan 700 meter naar beneden richting het Laagveld en de privéwildreservaten die het gebied tot een van de belangrijkste bestemmingen voor wildobservatie in Zuid-Afrika hebben gemaakt. 

God's Window is slechts een klein onderdeel van een 250 kilometer lange aarden wal van steile kliffen en buitengewone schoonheid. Men kan de heuvels en bossen zo ver als het oog reikt observeren. Het lijkt wel alsof je oneindig ver kunt kijken! "

 

"Wonder View", weer zo'n prachtig uitkijkpunt, zien we slechts een paar kilometers verderop. Vanuit de hoogte kijken we diep een eindeloze vlakte in. Helemaal ongevaarlijk is het niet, want er is geen beschermende omheining. Het toegangspad vergde behoorlijk wat inspanning, maar de beloning maakte die meer dan goed. 

Verder rijdend bereikten we de laatste waterval van vandaag: de "Lisbon Falls."

De Lisbon Falls liggen in het hart van het watervallengebied van Mpumalanga, waar het aantal van deze spectaculaire watervallen groter is dan waar dan ook in zuidelijk Afrika. De Lisbon Falls zijn 94 meter hoog, waarmee ze een van de hoogste in de provincie zijn. Ze liggen net ten noorden van Graskop, op veertig minuten rijden van Hazyview.

De laatste bezienswaardigheid van deze woensdag is "Pilgrims Rest". Gelegen in de regio Mpumalanga in Zuid-Afrika, is het een kleine plaats met een kleurrijke en boeiende geschiedenis. In 1873 was het stadje en de omliggende omgeving dichtbevolkt met goudzoekers die hoopten hun fortuin te maken in het tweede goudveld van Transvaal. Naar schatting waren er begin 1874 zo'n 1500 goudzoekers actief op ongeveer 4000 claims. 

Zoals zo vaak gebeurt wanneer een toestroom van potentiële klanten de bevolking van een stad, hoe tijdelijk ook, doet toenemen, schieten bedrijven als paddenstoelen uit de grond om te profiteren van de hausse. Ze vragen exorbitante prijzen die de vele hoopvolle goudzoekers bereid zijn te betalen om de benodigdheden te bemachtigen om hun claims te kunnen blijven bewerken en nog een week of twee te overleven.

De goudkoorts van 1870 was niet de eerste keer dat er in het gebied naar goud werd gezocht. Bewijs van mijnbouw in de kwartsaders in de oudheid werd blootgelegd tijdens de meest recente pogingen om het goud te delven dat begraven ligt in de bodem van het stadje en de omliggende omgeving, evenals in andere delen van Zuid-Afrika. Hoewel het onbekend is wie de oude mijnwerkers waren, staat vast dat de regio Mpumalanga deel uitmaakte van een doorvoerroute voor goud van Zuid-Afrika naar Arabië, India en Fenicië. 

Afrikaans woordenboek:

doller as kopaf kan dit nie = het kan niet erger dan zo

" Samen uit, ja gezellig ! "

Eén van de vele aantrekkelijkheden van Zuid-Afrika is het grote aantal wildparken. Voorop natuurlijk het Krüger wildpark, maar er zijn er nog tientallen andere in dit immens grote land. In onze provincie West-Kaap zijn er niet veel en zeker geen grote waar "the Big Five" aanwezig is. Het is alweer 4 jaar geleden dat Sanja en ik in een echt groot wildpark waren en dus werd het hoog tijd om dat toch maar weer eens een keer te gaan doen. Sanja is weken bezig geweest om een route uit te stippelen met vliegtickets, autohuur en bijbehorende overnachtingen. Van 13 tot en met 23 juni moest het allemaal gaan gebeuren en aldus vertrokken wij op zaterdag 13 juni naar Kaapstad om daar te overnachten, want het vliegtuig naar Nelspruit vertrok op zondagochtend al vroeg.

Ook al waren we vroeg, toch hadden we bijna de vlucht gemist, want een ingehuurde taxichauffeur kwam niet opdagen, maar gelukkig wist een hotelmedewerker op het laatste moment iemand te vinden die ons naar de luchthaven bracht. De twee uur durende vlucht naar Nelspruit verliep zonder problemen en een huurauto stond al klaar . Daarmee reden we naar ons eerste onderkomen: "Isimuku" in Malelane.

Ons guesthouse ligt maar drie kilometer van de ingang van het Krügerpark, maar toch duurde het nog anderhalf uur voordat we het park in konden rijden, want er waren nogal wat personen die hetzelfde plan hadden als wij. Vanwege een extra lang weekend waren er veel bezoekers en als er dan ook nog een computerstoring optreedt, moet er veel geduld bewaard worden. Maar uiteindelijk kon onze zoektocht naar wild beginnen. De wegen in het park zijn deels geasfalteerd en in goede staat, maar ook deels zijn het gravelpaden. Die hebben we niet gereden, want daar was onze huurauto minder geschikt voor. Toch hebben we in totaal zo'n 150 kilometer gereden en we waren aan het eind om vier uur 's middags redelijk uitgeput. Wild spotten is een inspannende bezigheid.

Ook al hebben we de Big Five vandaag niet compleet gezien, toch kunnen we al met al niet ontevreden zijn. We hoopten nu eens olifanten, leeuwen, neushoorns, luipaarden en buffels te zien, maar alleen olifanten hebben we van die vijf gezien. Dat is niet gelukt, maar er komt nog een kans, want woensdag zijn we nóg een dag in het krügerpark. Wellicht zien we daar in het middendeel van het grote park de tot nu toe ontbrekende dieren van de Big Five !

Dinsdagochtend pakten we ons boeltje op en in en reden via Nelspruit in noordelijke richting om 2 uur later Witrivier te bereiken. Hier bezochten we the Casterbridge Art & Antics Gallery. Bijna alle shops hebben iets met kunst en oudheid te maken en er was ook een klassiek auto- en motor museum. 

Daar moest ik natuurlijk even naar binnen. Oud (jaren 50-60) en heel oud (jaren 20-30) stond compleet door elkaar In goed Afrikaans noemen ze het een "deurmekaarspul." Het was een groot, rommelig en stoffig geheel, maar toch wel leuk om het even gezien te hebben.  

Onze reis ging verder via de Panorama-route, een fraaie, goed geasfalteerde en bochtige weg met afwisselend veel fruitbomen en héél veel kaarsrechte  naaldbomen. Dit is duidelijk een gebied waar het draait om vruchten- en houtindustrie.

Rond lunchtijd bereikten we Sabie, de plaats waar we twee dagen zullen blijven. In " The African Elephant Restaurant" stond er krokodil+kudu op het menu. Dat was voor Sanja onweerstaanbaar en (linker spies) ze vond het best wel lekker. Ik mocht ook een stukje krokodil proeven, maar dat heb ik vriendelijk doch beslist afgewezen en mij zelf tegoed gedaan aan een lekkere forelschotel. De achtergrondmuziek was ook naar mijn smaak: Gordon Lightfoot ! Ons appartement voor twee dagen lag pal "om die draai". De bagage is uitgepakt en de route voor morgen is gepland !

Afrikaans woordenboek:

kapsie maak  =  ophef over iets maken

" Nu of nooit, maar niet straks "

Ik ben nogal een uitsteller. Altijd al geweest. Mijn (niet zo sterk) argument: " Ik moet er eerst eens goed over nadenken." vindt bij Sanja geen genade. "Straks" moet uit mijn woordenschat, vindt zij. Mijn "eerst over nadenken" duurt wel eens lang. Regelmatig zó lang, dat ik - nu ik de seniorenleeftijd heb - vaak al vergeten ben waarover ik moest nadenken. Maar dan herinnert Sanja me er wel weer aan. Niet zo lang geleden werd dat "nadenkgedrag" haar te erg en zij zei me in duidelijke taal: " Het woord STRAKS moet volledig uit jouw woordenschat." Volgens het Woordenboek der Nederlansche Taal (WNT) is de oudste betekenis van "straks", dat voor het eerst is aangetroffen in 1597, aanstonds, dadelijk, onverwijld. Die betekenis werd steeds ruimer. Eerst werd het vervolgens, daarna spoedig, maar niet dadelijk !  Ik zal proberen voortaan alle opdrachten meteen af te handelen. 

Maar Sanja is gewaarschuwd: zonder nadenken gaat het volgens mij fout." Mijn eerste klus - het repareren van de lekke achterband van Sanja's fiets - deed ik niet straks, maar meteen. En, ja hoor, de eerste reparatiepoging mislukte gelijk. Pas na een tweede poging (en enig nadenken) bleef de band hard. Nu slaat bij mij de twijfel toe. " straks" echt uit mijn woordenschat...?

Een dochter krijgt - zeker wat karakter betreft - het nodige mee van de moeder. Dat is natuurlijk bij Sanja en haar moeder ook het geval. Vaak gaat dat tussen die twee wel goed, maar dezelfde karakters leiden ook wel eens tot botsingen. Tijdens Sanja's verblijf in Nederland in apri/mei van dit jaar vond Sanja, dat haar moeder onnodig veel koffie insloeg. Er bleken nog 7 pakken koffie onaangebroken in de voorraadkast te staan. 8 pakken is natuurlijk ook wel erg veel. Maar toen ik - tijdens Sanja's afwezigheid - een nieuw pak koffie wilde pakken uit onze voorraadkast en het deurtje opende, kwam er zomaar een pak koffie uit de kast vallen. Geen wonder; er bleken 8 pakken en potten koffie in de kast te staan. Sanja is in oktober weer in Nederland en ik weet nu al wat haar moeder gaat zeggen: " Jij kunt de (koffie)pot op met je commentaar !"

Ik schreef kort geleden over de supermarkt StillGood, die producten die overtollig of tegen de vervaldatum aan zijn, goedkoop verkoopt. Een prijzenswaardig initiatief zowel financieel als voor het milieu. Nu is er weer een vergelijkbaar intiatief, dat ook voordeel oplevert voor de klant en voor het milieu:
De nieuwe en unieke winkel SKUBU is een enorm succes in plattelandsgemeenschappen, met prijzen die tot wel 60% lager liggen dan bij grote winkelketens. Het winkelconcept, dat in 2025 in Diepsloot, Johannesburg, werd gelanceerd, is gebaseerd op navulstations in plaats van traditionele verpakte producten. Klanten kunnen hun eigen containers meenemen en basisproducten zoals maïsmeel, rijst, suiker, bakolie en huishoudelijke schoonmaakmiddelen kopen in de hoeveelheden die ze zich kunnen veroorloven. De prijs wordt per liter of kilogram vastgesteld. Het systeem is ontworpen om de kosten van verpakking te elimineren en tegelijkertijd meer flexibiliteit te bieden aan klanten met een beperkt inkomen.

De timing van het concept is zeer gunstig in Zuid-Afrika, waar de kosten van levensonderhoud nog steeds hoog zijn. Deze kostendruk is de reden voor het succes van SKUBU. Het model van SKUBU biedt een goedkoper alternatief dat tevens inefficiënties in de verpakking en verkoop van goederen aanpakt. In plaats van voorverpakte producten te kopen, betalen klanten in feite alleen voor het product zelf, niet voor de verpakking, wat volgens SKUBU bijdraag t ​​aan de aanzienlijke prijsverlagingen.

Oprichter Eben de Jongh merkte op dat kleinere verpakkingen weliswaar als betaalbaar werden aangeprezen, maar vaak een hogere prijs per eenheid hadden. "De armsten betalen uiteindelijk het meest en produceren de meeste verspilling", aldus de Jongh. Ik dacht: ik weet hoe ik dit probleem moet oplossen en ik denk dat het een probleem is dat het waard is om op te lossen." Hij voegde eraan toe dat de motivatie achter SKUBU niet alleen commercieel, maar ook sociaal was. "Arm zijn is duur. Ondanks de aanvankelijke uitdagingen is er een sterke respons van de consument. "De reacties zijn ongelooflijk", vertelde de Jongh aan BusinessTech. " Duizenden klanten hebben sinds de lancering SKUBU-winkels bezocht op locaties in Johannesburg. Het bedrijf onderzoekt nu uitbreidingsmogelijkheden  om ook kleinere winkels dichter bij gemeenschappen te brengen zonder dat er een volledige winkelinfrastructuur nodig is. "SKUBU Nyana is bedoeld om dieper door te dringen in achtergestelde gebieden. De Jongh verklaart dat betaalbaarheid de belangrijkste doelstelling blijft, maar  benadrukt ook het belang van kwaliteitscontrole en zei dat hij liever zonder voorraad zit dan producten van slechte kwaliteit te verkopen, omdat veel klanten het zich niet kunnen veroorloven om geld te verspillen aan producten van lage kwaliteit !

Afrikaans woordenboek:

'n bedrywige Martha  =  een ijverige vrouw