"Tot slot "

vrijdag 19/06: Na de tweede overnachting op het Wild Life Estate hebben we 's ochtends nog een speurtocht naar wild gedaan. We zagen weer redelijk wat wild, maar de nog niet geziene dieren van de Big Five lieten zich weer niet zien. Wel  onze favorieten: een groep van 5 giraffen, een fraaie kudu, enkele vogels en veel impala's. Daarna terug naar ons huisje, waar onze bagage al ingepakt klaar stond. Onze laatste paar uren brachten we door in Hoedspruit-centrum.

Tijd om te lunchen en we vonden in het centrum van Hoedspruit een sfeervol en ook wel wat luxe restaurant "Hat and Creek" genaamd. Dit is de Engelse vertaling van Hoed en Spruit. Het was de eerste dag van de vakantie voor heel Zuid-Afrika en dat was te merken, want in korte tijd was elke plek in het restaurant bezet. Onze maaltijd was voortreffelijk.

Na die prima lunch staken we de weg over en belandden we in een kleine shoppingmall. Hier stonden we pal voor een andere eetgelegenheid: " De Hollandse Molen". Als we  dat eerder gezien hadden, was onze keuze waarschijnlijk niet op Hat and Creek gevallen, maar hadden we Hollandse bitterballen en kroketten genomen.  

Zaterdag 20/06: Genoeg gezien van Hoedspruit. We reden volgens plan 125 kilometer in noord-westelijke richting in de regen naar Tzaneen waar we ook weer twee overnachtingen geboekt hadden. Tzaneen werd een bittere teleurstelling. De plaats bleek nauwelijks bezienswaardigheden naar onze smaak te hebben en de regen maakte het nog wat minder plezierig. Omdat er ook de volgende dag nog veel regen voorspeld werd, besloten we het na één overnachting voor gezien te houden en zetten we koers naar het zuidelijker gelegen Hazyview. 

Sanja had de dag tevoren nog supersnel een onderkomen gereserveerd en zo kwamen we bij "Bon Repos", een leuk, maar wel erg klein onderkomen even buiten Hazyview. Er stond zelfs een bijzonder kerkje op dit landgoed. 

We lunchten in het Italiaanse restaurant Topolinos, waar de twee giga-grote pizza's echt te machtig voor ons beiden waren. De restanten gingen in een woefkardoes (doggybag) en hebben we later nog opgegeten. We zaten pal aan het middendeel van het immens grote  Krugerpark en hebben daar weer heel wat kilometers gereden om nog meer wild te zien. Maar ook nu geen nieuwe Big Five dieren. 

Zondag 21/06: Tijd om richting Nelspruit te gaan. Een rit van 280 kilometer zuidwaarts. We waren nog maar korte tijd onderweg toen we tot onze verbazing een paar giraffen en zelfs een buffel vanaf de weg achter een hoge omheining zagen staan. Daarmee kwamen we aan het aantal van twee leden van de Big Five. Voor leeuw, luipaard en neushoorn zullen we nog eens een andere keer op jacht moeten gaan. 

Maandag 22/06: De huurauto werd (met lichte schade!) ingeleverd en het vliegtuig bracht ons in twee uur  terug in Kaapstad. Drie uur later stonden we weer voor ons hek in Montagu, waar twee honden blij waren ons terug te zien. Na 4 jaar weer eens in een wildpark geweest te zijn, was wel een succes en de Panorama-route was zeer de moeite waard. Nu gaan we nadenken over een volgende vakantie ! 

 

 

Afrikaans woordenboek:

Daar is klonte in iemand se pap  =  Iemand verkeert in moeilijkheden

" Bourke's Luck Potholes "

Donderdag 17 juni: Nog steeds rijdend op de Panorama-route, kwamen we bij de "Bourke's Luck Potholes. De poelen zijn vernoemd naar de Ierse goudzoeker Tom Bourke. In de jaren 1880 claimde Bourke goud in het gebied en voorspelde hij terecht de aanwezigheid van goud. Helaas claimde hij op de verkeerde plek en vertrok hij met lege handen. Zijn "geluk" leefde echter voort in de naam, want andere goudzoekers volgden al snel en vonden enorme hoeveelheden goud in de buurt, wat een regionale goudkoorts ontketende.

De poelen liggen op de spectaculaire samenvloeiing van twee historische rivieren: de Treurrivier (Rivier van Treurnis) en de Blyderivier (Rivier van Vreugde). Deze namen ontstonden in 1844 toen een groep Voortrekker-ontdekkingsreizigers onder leiding van Hendrik Potgieter op expeditie ging. Toen Potgieter niet terugkeerde zoals verwacht, nam zijn gezelschap aan dat hij dood was en verliet men het gebied in wanhoop, waarna ze de eerste rivier de Treurrivier noemden. Potgieter en zijn mannen verschenen echter op wonderbaarlijke wijze weer bij een andere rivier, wat tot grote vreugde leidde en de tweede rivier de naam Blyderivier gaf.

Geologie: "De poelen zijn in de loop der millennia gevormd door een natuurlijk fenomeen dat bekend staat als "Reuzenketels". Wanneer de rivier de Treur in de rivier de Blyde stroomt, ontstaan ​​er heftige draaikolken. Het turbulente water houdt zand, kiezels en stenen vast, die als een soort slijpsteen diepe, cilindrische gaten in de zandstenen ondergrond uithollen. De verschillende mineralen en bodemsamenstellingen in de omringende aarde geven de resulterende poelen een opvallend, veelkleurig effect van witte, gele en bruine tinten", aldus Wikipedia !

Enkele kilometers verder was onze volgende stopplaats: " The Three Rondavels". Wikipedia: "De Drie Rondavels, gelegen langs de Panoramaroute van Mpumalanga, zijn een geologisch wonder dat is ontstaan ​​door erosie gedurende meer dan 300 miljoen jaar. De formaties zijn gevormd doordat wind en water de zachte onderliggende steen hebben geërodeerd, waardoor er blootliggende, harde kwartsiet- en leisteenlagen zijn achtergebleven die lijken op traditionele, kegelvormige Afrikaanse hutten." 

"Lokaal worden de formaties soms aangeduid als "Chief Maripi en zijn drie vrouwen". Dit historische verhaal eert een prominente leider uit de 19e eeuw: De Chief: De platte piek naast de rondavels heet Mapjaneng (of Chief Maripi Mashile). Hij was een legendarische leider van het Mapulana-volk die zijn stam met succes verdedigde en de binnenvallende Swazi-krijgers versloeg in een historische veldslag in 1864. De vrouwen: De drie grote, ronde bergtoppen zijn vernoemd naar de drie meest lastige vrouwen van Chief Maripi: Magabolle, Mogoladikwe en Maseroto."

"De Blyde River Canyon is een 26 km lange  kloof in Mpumalanga, Zuid-Afrika. Het is de op twee na grootste kloof ter wereld, na de Grand Canyon en de Fish River Canyon.In tegenstelling tot de Grand Canyon en de Fish River Canyon is de Blyde River Canyon een "groene kloof", die wordt gedomineerd door subtropische vegetatie. De kloof maakt deel uit van het natuurreservaat Blyde River Canyon. De kloof is vernoemd naar de rivier die erdoorheen stroomt, de Blyde-rivier.  Blyde betekent "blij" of "gelukkig" in het Oud-Nederlands, een naam die is afgeleid van een expeditie van voortrekkers." 

"De 'blije rivier' kreeg deze naam in 1844, toen Hendrik Potgieter en anderen veilig terugkeerden van Delagoabaai naar de rest van hun groep trekkers, die hen intussen dood waanden. Terwijl ze nog in deze misvatting verkeerden, hadden ze de nabijgelegen rivier waar ze hadden gekampeerd de Treurrivier genoemd, oftewel 'rouwrivier'. In 2005 werd de Blyde-rivier hernoemd tot Motlatse-rivier, en de provinciale overheid van Mpumalanga kondigde aan dat de kloof ook een nieuwe naam zou krijgen."

Vrijdag 19 juni: De Panorama-route was afgerond; nu weer eens twee dagen wild zien te vinden. We overnachtten in de Leadwood-lodge in een privépark nabij het Krugerpark. Het  was groter dan we dachten met een combinatie van asfalt- en zandpaden. Hier zagen we meer wild dan in het Krugerpark, maar ook hier hadden we geen geluk wat betreft de Big Five". Wel weer olifanten en behoorlijk wat giraffen. Die laatste blijven echt onze favorieten. 

's Middags gingen we nog voor een laatste keer spotten en om 17.00 uur vonden we het tijd om nog voor de invallende duisternis weer terug te zijn in ons huisje. Maar dat bleek een grote misrekening, want razendsnel viel de duisternis in en zonder enige verlichting is het dan in korte tijd stikdonker. In arren moede hielden we een chauffeur aan, die ons adviseerde om een weg in te slaan, die bij het toegangshek uitkwam. Daar kon een bewaker ons de weg wijzen naar ons onderkomen. We hebben nu wel geleerd om in het vervolg tijdig een park te verlaten !

Afrikaans woordenboek:

'n strafmerkskop  =  een penalty

 

" Samen uit, ja gezellig 2 "

Woensdag: Gisteren reden we al een deel van de Panorama-route en vandaag vervolgden we die fraaie weg met veel  interessante bezienswaardigheden. We gingen van start in de plaats Sabie en reden in noordelijke richting waar we drie watervallen ontdekten en daar stroomde rijkelijk veel water met donderend geweld de diepte in. 

De overvloedige regenval van de laatste maanden zorgde voor een enorme massa water. Vooral de MacMac waterval en de Lisbon waterval waren indrukwekkend. Maar ook landschappelijk was er veel moois te zien: het was genieten van heel wat prachtige vergezichten tussen al die enorme gebieden met naaldbomen. Geen  wonder, dat de Panorama-route normaal gesproken een drukke toeristische route is.  

Wij hadden vandaag het voordeel dat het verkeer erg rustig was en dat we bij de uitkijkpunten ruimschoots de tijd hadden om alles goed in ons op te nemen. Zo kwamen we bij  "The Pinnacle". Wikipedia leerde ons: " The Pinnacle Rock is een enorme kwartsietrots die uit het aardoppervlak oprijst en een hoogte van zo'n 30 meter bereikt. Het is een vrijstaande rots die hoog boven het dichte inheemse bos van de Driekop Gorge uittorent en een dramatisch schouwspel vormt van de eigenaardigheden van de natuur en de unieke pracht van Zuid-Afrika. De rots is bezaaid met prachtige, felgekleurde aloë's die niet alleen aantrekkelijk zijn voor de lokale vogels en insecten, maar ook zorgen voor extra mooie foto's van de rots en de omgeving." 

Enkele kilometers verder kwamen we bij "God's Window", een fraaie doorkijk  over  de wijde, bergachtige omgeving. Wederom leert Wikipedia ons: "God's Window in Zuid-Afrika dankt zijn naam aan het adembenemende, schijnbaar eindeloze panoramische uitzicht over het Laagveld, waardoor bezoekers het gevoel krijgen alsof ze vanaf de rand van de hemel naar de wereld kijken. God's Window wordt zo genoemd vanwege het panoramische uitzicht over het Laagveld, meer dan 900 meter lager in een weelderig, inheems bos begroeide kloof. De majestueuze kliffen storten zich meer dan 700 meter naar beneden richting het Laagveld en de privéwildreservaten die het gebied tot een van de belangrijkste bestemmingen voor wildobservatie in Zuid-Afrika hebben gemaakt. 

God's Window is slechts een klein onderdeel van een 250 kilometer lange aarden wal van steile kliffen en buitengewone schoonheid. Men kan de heuvels en bossen zo ver als het oog reikt observeren. Het lijkt wel alsof je oneindig ver kunt kijken! "

 

"Wonder View", weer zo'n prachtig uitkijkpunt, zien we slechts een paar kilometers verderop. Vanuit de hoogte kijken we diep een eindeloze vlakte in. Helemaal ongevaarlijk is het niet, want er is geen beschermende omheining. Het toegangspad vergde behoorlijk wat inspanning, maar de beloning maakte die meer dan goed. 

Verder rijdend bereikten we de laatste waterval van vandaag: de "Lisbon Falls."

De Lisbon Falls liggen in het hart van het watervallengebied van Mpumalanga, waar het aantal van deze spectaculaire watervallen groter is dan waar dan ook in zuidelijk Afrika. De Lisbon Falls zijn 94 meter hoog, waarmee ze een van de hoogste in de provincie zijn. Ze liggen net ten noorden van Graskop, op veertig minuten rijden van Hazyview.

De laatste bezienswaardigheid van deze woensdag is "Pilgrims Rest". Gelegen in de regio Mpumalanga in Zuid-Afrika, is het een kleine plaats met een kleurrijke en boeiende geschiedenis. In 1873 was het stadje en de omliggende omgeving dichtbevolkt met goudzoekers die hoopten hun fortuin te maken in het tweede goudveld van Transvaal. Naar schatting waren er begin 1874 zo'n 1500 goudzoekers actief op ongeveer 4000 claims. 

Zoals zo vaak gebeurt wanneer een toestroom van potentiële klanten de bevolking van een stad, hoe tijdelijk ook, doet toenemen, schieten bedrijven als paddenstoelen uit de grond om te profiteren van de hausse. Ze vragen exorbitante prijzen die de vele hoopvolle goudzoekers bereid zijn te betalen om de benodigdheden te bemachtigen om hun claims te kunnen blijven bewerken en nog een week of twee te overleven.

De goudkoorts van 1870 was niet de eerste keer dat er in het gebied naar goud werd gezocht. Bewijs van mijnbouw in de kwartsaders in de oudheid werd blootgelegd tijdens de meest recente pogingen om het goud te delven dat begraven ligt in de bodem van het stadje en de omliggende omgeving, evenals in andere delen van Zuid-Afrika. Hoewel het onbekend is wie de oude mijnwerkers waren, staat vast dat de regio Mpumalanga deel uitmaakte van een doorvoerroute voor goud van Zuid-Afrika naar Arabië, India en Fenicië. 

Afrikaans woordenboek:

doller as kopaf kan dit nie = het kan niet erger dan zo

" Samen uit, ja gezellig ! "

Eén van de vele aantrekkelijkheden van Zuid-Afrika is het grote aantal wildparken. Voorop natuurlijk het Krüger wildpark, maar er zijn er nog tientallen andere in dit immens grote land. In onze provincie West-Kaap zijn er niet veel en zeker geen grote waar "the Big Five" aanwezig is. Het is alweer 4 jaar geleden dat Sanja en ik in een echt groot wildpark waren en dus werd het hoog tijd om dat toch maar weer eens een keer te gaan doen. Sanja is weken bezig geweest om een route uit te stippelen met vliegtickets, autohuur en bijbehorende overnachtingen. Van 13 tot en met 23 juni moest het allemaal gaan gebeuren en aldus vertrokken wij op zaterdag 13 juni naar Kaapstad om daar te overnachten, want het vliegtuig naar Nelspruit vertrok op zondagochtend al vroeg.

Ook al waren we vroeg, toch hadden we bijna de vlucht gemist, want een ingehuurde taxichauffeur kwam niet opdagen, maar gelukkig wist een hotelmedewerker op het laatste moment iemand te vinden die ons naar de luchthaven bracht. De twee uur durende vlucht naar Nelspruit verliep zonder problemen en een huurauto stond al klaar . Daarmee reden we naar ons eerste onderkomen: "Isimuku" in Malelane.

Ons guesthouse ligt maar drie kilometer van de ingang van het Krügerpark, maar toch duurde het nog anderhalf uur voordat we het park in konden rijden, want er waren nogal wat personen die hetzelfde plan hadden als wij. Vanwege een extra lang weekend waren er veel bezoekers en als er dan ook nog een computerstoring optreedt, moet er veel geduld bewaard worden. Maar uiteindelijk kon onze zoektocht naar wild beginnen. De wegen in het park zijn deels geasfalteerd en in goede staat, maar ook deels zijn het gravelpaden. Die hebben we niet gereden, want daar was onze huurauto minder geschikt voor. Toch hebben we in totaal zo'n 150 kilometer gereden en we waren aan het eind om vier uur 's middags redelijk uitgeput. Wild spotten is een inspannende bezigheid.

Ook al hebben we de Big Five vandaag niet compleet gezien, toch kunnen we al met al niet ontevreden zijn. We hoopten nu eens olifanten, leeuwen, neushoorns, luipaarden en buffels te zien, maar alleen olifanten hebben we van die vijf gezien. Dat is niet gelukt, maar er komt nog een kans, want woensdag zijn we nóg een dag in het krügerpark. Wellicht zien we daar in het middendeel van het grote park de tot nu toe ontbrekende dieren van de Big Five !

Dinsdagochtend pakten we ons boeltje op en in en reden via Nelspruit in noordelijke richting om 2 uur later Witrivier te bereiken. Hier bezochten we the Casterbridge Art & Antics Gallery. Bijna alle shops hebben iets met kunst en oudheid te maken en er was ook een klassiek auto- en motor museum. 

Daar moest ik natuurlijk even naar binnen. Oud (jaren 50-60) en heel oud (jaren 20-30) stond compleet door elkaar In goed Afrikaans noemen ze het een "deurmekaarspul." Het was een groot, rommelig en stoffig geheel, maar toch wel leuk om het even gezien te hebben.  

Onze reis ging verder via de Panorama-route, een fraaie, goed geasfalteerde en bochtige weg met afwisselend veel fruitbomen en héél veel kaarsrechte  naaldbomen. Dit is duidelijk een gebied waar het draait om vruchten- en houtindustrie.

Rond lunchtijd bereikten we Sabie, de plaats waar we twee dagen zullen blijven. In " The African Elephant Restaurant" stond er krokodil+kudu op het menu. Dat was voor Sanja onweerstaanbaar en (linker spies) ze vond het best wel lekker. Ik mocht ook een stukje krokodil proeven, maar dat heb ik vriendelijk doch beslist afgewezen en mij zelf tegoed gedaan aan een lekkere forelschotel. De achtergrondmuziek was ook naar mijn smaak: Gordon Lightfoot ! Ons appartement voor twee dagen lag pal "om die draai". De bagage is uitgepakt en de route voor morgen is gepland !

Afrikaans woordenboek:

kapsie maak  =  ophef over iets maken

" Nu of nooit, maar niet straks "

Ik ben nogal een uitsteller. Altijd al geweest. Mijn (niet zo sterk) argument: " Ik moet er eerst eens goed over nadenken." vindt bij Sanja geen genade. "Straks" moet uit mijn woordenschat, vindt zij. Mijn "eerst over nadenken" duurt wel eens lang. Regelmatig zó lang, dat ik - nu ik de seniorenleeftijd heb - vaak al vergeten ben waarover ik moest nadenken. Maar dan herinnert Sanja me er wel weer aan. Niet zo lang geleden werd dat "nadenkgedrag" haar te erg en zij zei me in duidelijke taal: " Het woord STRAKS moet volledig uit jouw woordenschat." Volgens het Woordenboek der Nederlansche Taal (WNT) is de oudste betekenis van "straks", dat voor het eerst is aangetroffen in 1597, aanstonds, dadelijk, onverwijld. Die betekenis werd steeds ruimer. Eerst werd het vervolgens, daarna spoedig, maar niet dadelijk !  Ik zal proberen voortaan alle opdrachten meteen af te handelen. 

Maar Sanja is gewaarschuwd: zonder nadenken gaat het volgens mij fout." Mijn eerste klus - het repareren van de lekke achterband van Sanja's fiets - deed ik niet straks, maar meteen. En, ja hoor, de eerste reparatiepoging mislukte gelijk. Pas na een tweede poging (en enig nadenken) bleef de band hard. Nu slaat bij mij de twijfel toe. " straks" echt uit mijn woordenschat...?

Een dochter krijgt - zeker wat karakter betreft - het nodige mee van de moeder. Dat is natuurlijk bij Sanja en haar moeder ook het geval. Vaak gaat dat tussen die twee wel goed, maar dezelfde karakters leiden ook wel eens tot botsingen. Tijdens Sanja's verblijf in Nederland in apri/mei van dit jaar vond Sanja, dat haar moeder onnodig veel koffie insloeg. Er bleken nog 7 pakken koffie onaangebroken in de voorraadkast te staan. 8 pakken is natuurlijk ook wel erg veel. Maar toen ik - tijdens Sanja's afwezigheid - een nieuw pak koffie wilde pakken uit onze voorraadkast en het deurtje opende, kwam er zomaar een pak koffie uit de kast vallen. Geen wonder; er bleken 8 pakken en potten koffie in de kast te staan. Sanja is in oktober weer in Nederland en ik weet nu al wat haar moeder gaat zeggen: " Jij kunt de (koffie)pot op met je commentaar !"

Ik schreef kort geleden over de supermarkt StillGood, die producten die overtollig of tegen de vervaldatum aan zijn, goedkoop verkoopt. Een prijzenswaardig initiatief zowel financieel als voor het milieu. Nu is er weer een vergelijkbaar intiatief, dat ook voordeel oplevert voor de klant en voor het milieu:
De nieuwe en unieke winkel SKUBU is een enorm succes in plattelandsgemeenschappen, met prijzen die tot wel 60% lager liggen dan bij grote winkelketens. Het winkelconcept, dat in 2025 in Diepsloot, Johannesburg, werd gelanceerd, is gebaseerd op navulstations in plaats van traditionele verpakte producten. Klanten kunnen hun eigen containers meenemen en basisproducten zoals maïsmeel, rijst, suiker, bakolie en huishoudelijke schoonmaakmiddelen kopen in de hoeveelheden die ze zich kunnen veroorloven. De prijs wordt per liter of kilogram vastgesteld. Het systeem is ontworpen om de kosten van verpakking te elimineren en tegelijkertijd meer flexibiliteit te bieden aan klanten met een beperkt inkomen.

De timing van het concept is zeer gunstig in Zuid-Afrika, waar de kosten van levensonderhoud nog steeds hoog zijn. Deze kostendruk is de reden voor het succes van SKUBU. Het model van SKUBU biedt een goedkoper alternatief dat tevens inefficiënties in de verpakking en verkoop van goederen aanpakt. In plaats van voorverpakte producten te kopen, betalen klanten in feite alleen voor het product zelf, niet voor de verpakking, wat volgens SKUBU bijdraag t ​​aan de aanzienlijke prijsverlagingen.

Oprichter Eben de Jongh merkte op dat kleinere verpakkingen weliswaar als betaalbaar werden aangeprezen, maar vaak een hogere prijs per eenheid hadden. "De armsten betalen uiteindelijk het meest en produceren de meeste verspilling", aldus de Jongh. Ik dacht: ik weet hoe ik dit probleem moet oplossen en ik denk dat het een probleem is dat het waard is om op te lossen." Hij voegde eraan toe dat de motivatie achter SKUBU niet alleen commercieel, maar ook sociaal was. "Arm zijn is duur. Ondanks de aanvankelijke uitdagingen is er een sterke respons van de consument. "De reacties zijn ongelooflijk", vertelde de Jongh aan BusinessTech. " Duizenden klanten hebben sinds de lancering SKUBU-winkels bezocht op locaties in Johannesburg. Het bedrijf onderzoekt nu uitbreidingsmogelijkheden  om ook kleinere winkels dichter bij gemeenschappen te brengen zonder dat er een volledige winkelinfrastructuur nodig is. "SKUBU Nyana is bedoeld om dieper door te dringen in achtergestelde gebieden. De Jongh verklaart dat betaalbaarheid de belangrijkste doelstelling blijft, maar  benadrukt ook het belang van kwaliteitscontrole en zei dat hij liever zonder voorraad zit dan producten van slechte kwaliteit te verkopen, omdat veel klanten het zich niet kunnen veroorloven om geld te verspillen aan producten van lage kwaliteit !

Afrikaans woordenboek:

'n bedrywige Martha  =  een ijverige vrouw

" Onderbroekenlol "

Onderbroekenlol verwijst volgens Ensie.nl naar flauwe, platte of ordinaire humor. Het is een vorm van humor waarbij onderwerpen als ondergoed, seks, poep en plas centraal staan en die vaak als kinderachtig of plat wordt beschouwd. Maar daar gaat dit verhaaltje niet over. In "Die Burger" van woensdag 27 mei stond het volgende verhaal: " 'n Man het 'n rondloperhond (zwerfhond) uit 'n oorstroomde wingerd in Vredendal gered. Nou word onderbroeke in sy naam verkoop en die opbrengs gaan na duisende honde en katte in nood in die Matzikamastreek." Die onderbroeken brengen hulde aan Chris Barnard, die vorige week zijn kleren uittrok en slechts gekleed in een turquoise  onderbroek een rivier inliep om een hulpelose zwerfhond te redden. De geredde hond wordt "River" genoemd en is nu symbool geworden van andere verwaarloosde zwerfdieren. Dierenorganisatie "Angel project" is een actie gestart om geld in te zamelen door de verkoop van turquoise mannenonderbroeken compleet met een foto van River en diens pootafdruk daarop. Nu zijn er ook veel vrouwen die River-onderbroeken willen en naar verwachting komen er binnenkort daarom ook turquoise damesonderbroeken met hondafdruk. De onderbroeken kunnen besteld worden via de Angel Project site op Facebook. Binnenkort krijgt de hond een nieuwe eigenaar. Redder Chris Barnard zou de hond graag zelf houden, maar hij heeft al vier grote honden !

Volgens mij zijn er niet veel liefhebbers voor tuinbonen. Dat was vroeger in Nederland al zo en ook hier in Zuid-Afrika zijn ze nauwelijks te vinden, waarschijnlijk niet interessant voor de telers omdat de mensen niet dol zijn op de "flodderboon", zoals we die in Zuid-oost Brabant plachten te noemen. Ik was dan ook heel blij toen er een "Hollandse hoekje" werd ingericht in onze Spar supermarkt. Drop, speculaas, appelstroop, stroopwafels, hagelslag, appelmoes, rabarber en ook tuinbonen.  

Maar ruim een maand geleden waren er geen tuinbonen meer. Al die andere  lekkernijen die hier zeldzaam zijn, wél, maar tuinbonen niet meer. "Boer maak 'n plan", zegt men hier als er problemen zijn. Of in dit geval liever: "Groenteboer maak 'n plan".  Jaren geleden hadden we in onze tuin een groententuin in vier vakken aangelegd en er groeide van alles, maar groente kweken lukte van geen kanten. Dus hebben we de vakken maar volgezet met overtollige vetplanten. Maar toen er hier geen tuinbonen van Hak meer te koop waren, was mijn gedachte: "Dan ga ik ze zelf maar proberen te kweken en heb gelijk de daad bij het woord gevoegd. De vetplanten moesten het veld ruimen en alle begin is moeilijk. Daarom heb ik me voorlopig beperkt tot groente in twee van de vier vakken. Bij groot succes volgt uitbreiding met nog twee vakken gezonde kost. 

Sanja bracht uit Nederland een zakje tuinbonenzaad mee en hier heeft zij radijszaad en spersiebonenzaad gekocht. Die zijn vorige donderdag de grond in gegaan en ze kunnen behoorlijk de hoogte in, want ik heb ook flinke staken geplaatst. Nu wacht ik in spanning wat er hopelijk komen gaat. Verse groenten uit eigen tuin, daar zou ik toch wel heel blij mee zijn !

Barrydale is verkozen tot de beste kleine plaats van Zuid-Afrika om in te wonen. In december 2025 werd de plaats door de Daily Maverick uitgeroepen tot “Kleine plaats van het Jaar”, nadat ze een indrukwekkende score van 94% had behaald. In totaal werden 2069 nominaties ingediend, die werden voorgelegd aan negen schrijvers. Zij onderzochten de steden en selecteerden uiteindelijk één provinciale winnaar. De steden werden beoordeeld op zeven categorieën: netheid, gemeentelijke prestaties, gemeenschapszin, veiligheid, natuurlijke omgeving, gezinsvriendelijkheid en bereikbaarheid. De publicatie benadrukte echter dat een bepalend element, de zogenaamde "M-factor"—omschreven als de ongrijpbare energie die het karakter van een plaats vormgeeft—een doorslaggevende rol speelde. In de laatste fase bezochten de schrijvers elke genomineerde stad persoonlijk en vergeleken hun ervaringen voordat ze de nationale winnaar kozen.

Barrydale ligt op de grens van de Overberg en de Klein Karoo, aan de noordelijke ingang van de Tradouwpas richting Swellendam. Het dorp is vernoemd naar de 19e-eeuwse koopman Joseph Barry en vindt zijn oorsprong in het begin van de 18e eeuw. Boeren vestigden zich in de vruchtbare vallei op zoek naar betrouwbaar water en landbouwgrond. De eerste bewoners stichtten een school en bouwden in 1878 een kerk op de kruising van twee regionale wegen. Landbouw speelde een belangrijke rol in de identiteit van het gebied. Boeren plantten wijngaarden en boomgaarden, wat uiteindelijk leidde tot de oprichting van de Barrydale Koöperatiewe Wynkelder in 1940. Dit leidde later tot de vestiging van een distilleerderij die de basis vormde voor de wijn- en brandewijnindustrie van deplaats. De lokale productie verwierf later wereldwijde erkenning toen Joseph Barry Brandy in 2003 werd uitgeroepen tot 's werelds beste brandy.

In de loop der tijd groeide het dorp gestaag, kreeg het in 1921 de status van gemeente en is het uitgegroeid tot een hechte gemeenschap met tegenwoordig ongeveer 4.200 vaste inwoners. Ondanks de geringe omvang is de populariteit van Barrydale flink toegenomen, omdat steeds meer Zuid-Afrikanen op zoek zijn naar een rustiger leven buiten grote steden zoals Kaapstad. "Barrydale ligt op minder dan drie uur rijden van Kaapstad aan de populaire Route 62, in de prachtige Kaapse Overberg aan de rand van de Klein Karoo. Het is een populaire tussenstop en een populaire plek voor semi-migratie. Het is een bijzonder schilderachtige en veilige omgeving met goed lokaal bestuur en voorzieningen, gekenmerkt door glooiende landbouwgronden en het indrukwekkende Langeberggebergte. Mensen die op afstand werken, gepensioneerden en jonge gezinnen verhuizen steeds vaker op zoek naar een rustiger levenstempo. Hoewel Barrydale geografisch gezien aan de voet van het Langeberggebergte ligt, valt het onder het bestuur van de aangrenzende gemeente Swellendam.

Montagu werd al meerdere keren uitgeroepen tot "beste dorp van Zuid-Afrika", maar deze keer dus niet. Het zou ook niet terecht geweest zijn als het wél uitgekozen tot winnaar zou zijn vanwege het gebrek aan actie van de Munisipaliteit voor het nog steeds niet opgeloste rioolprobleem !

 

Afrikaans woordenboek:

'n neulkous  =  iemand, die maar blijft klagen en zeuren 

" Leegloop "

Enorme overwinning voor artsen en de particuliere gezondheidszorg in Zuid-Afrika !

Het Constitutioneel Hof van Zuid-Afrika heeft de artikelen 36 tot en met 40 van de Nationale Gezondheidswet ongrondwettelijk verklaard. De betreffende artikelen hadden betrekking op het "Certificaat van Behoefte" van de overheid, een vergunningssysteem dat het staatsdoel bevorderde om een​​ "rechtvaardige verdeling" van medische middelen in het hele land te garanderen. Maar beperkte tegelijkertijd de keuzevrijheid van zorgverleners wat betreft hun vestigingsplaats. De directeur-generaal zou de bevoegdheid krijgen om te overwegen of een dergelijk certificaat al dan niet moest worden verleend, met name met het oog op een "rechtvaardige verdeling" van gezondheidsdiensten. 

Tegenstanders van het plan omschreven het certificaat als een van de pijlers van de staatscontrole over de gezondheidszorg en een kernonderdeel van het nationale ziektekostenverzekeringsstelsel. Vakbond Solidariteit legde uit dat het certificaat de staat bijna absolute macht zou geven om te bepalen welke zorgverleners waar mogen werken en welke diensten mogen worden verleend. Werken zonder certificaat zou een overtreding zijn, met een mogelijke boete of gevangenisstraf van vijf jaar. Het Grondwettelijk Hof heeft de delen van de wet die betrekking hebben op het certificaat echter tegen de Grondwet verklaard. Een belangrijk oordeel voor orgverleners. Zij kunnen daardoor werken op plaatsen waar zij willen werken !

De reden waarom de regering zelf wil bepalen waar dokters en specialisten moeten gaan werken ?

In de afgelopen tien jaar hebben 125.000 zorgprofessionals in Zuid-Afrika ontslag genomen, wat wijst op een crisis binnen het systeem. Het ministerie van Volksgezondheid heeft bekendgemaakt dat Zuid-Afrika tussen 2013 en 2025 12.745 artsen, 58.897 verpleegkundigen en 1.341 apothekers is kwijtgeraakt. Dr. Zanele Bikitsha, vicevoorzitter van de Zuid-Afrikaanse Medische Vereniging, zei dat er jaarlijks bijna 6.000 artsen en verpleegkundigen ontslag nemen bij staatsziekenhuizen. Bikitsha stelde dat, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, de ontslagen niet te wijten zijn aan een gebrek aan werkbereidheid, maar aan een tekort aan beschikbare functies in de publieke sector.

Diegenen, die absoluut niet willen wachten, kunnen gemakkelijk werk vinden in het buitenland. Bijvoorbeeld in Ierland en Canada. Emigratie-expert Cosgrave legde uit dat Ierland een aantrekkelijke bestemming is voor Zuid-Afrikaanse artsen, omdat lokale medische diploma's daar erkend worden. Dit betekent dat artsen die in Zuid-Afrika gekwalificeerd zijn, vaak geen toelatingsexamen hoeven af ​​te leggen om in Ierland te werken. "Ierland is verreweg het gemakkelijkste om binnen te komen van alle westerse Engelstalige landen voor Zuid-Afrikaanse artsen", zei hij. De belangrijkste reden waarom artsen Zuid-Afrika verlaten, is de criminaliteit. Ierland biedt hen de vrijheid om te gaan hardlopen of wandelen zonder constant bang te hoeven zijn voor hun veiligheid. Nu veel lokale zorgmedewerkers te maken hebben met werkloosheid, is emigreren naar Canada, Australië of de Verenigde Staten aantrekkelijk. Deze landen bieden aanzienlijk betere werkzekerheid, groeimogelijkheden en algemene veiligheid dan Zuid-Afrika. "Eén op de vier e-mails die we ontvangen, is afkomstig van een zorgprofessional die wil emigreren", aldus Nicholas Avramis, consultant bij Beaver Immigration. Canada, dat kampt met een tekort van 60.000 verpleegkundigen en 10.000 huisartsen, is een aantrekkelijke emigratiebestemming geworden voor Zuid-Afrikaanse zorgmedewerkers. In 2024 had Canada al meer dan 7.781 tijdelijke werkvergunningen verstrekt aan Zuid-Afrikanen, waarvan 600 voor zorgprofessionals", aldus Avramis.

Een nieuwe online supermarkt “Still Good” verkoopt afgeprijsde, bijna verlopen en overtollige producten in Zuid-Afrika met wel 65 % korting. De start van de nieuwe onderneming was in mei 2025 en in slechts 6 maanden hadden deelnemende klanten bijna 4 miljoen Rand bespaard. Still Good heeft momenteel al 174 verkooppunten in Pick n Pay, Spar en Food Lovers Market supermarkten. CEO Steffen Burrows vertelt, dat zijn onderneming een direct antwoord is op de stijgende kosten van levensonderhoud en vraag naar goedkopere levensmiddelen en huishoudelijke artikelen. Belangrijkste doel is het terugdringen van voedseloverschotten.

Bij zijn eerdere werkzaamheden constateerde hij hoeveel in goede staat verkerende producten er weggegooid moesten worden. Er zijn supermarkten die elke dag zo’n 10 % van hun producten moeten weggooien. Zo kwam hij op het idee daar iets aan te doen. Aanvankelijk kochten de klanten een zogenaamde “mistery bag”. Ze wisten niet wat er in de zak zat. Elke zak bevatte een verrassende selectie van in prima staat verkerende levensmiddelen, verse producten en bakkerswaren, maar geen vlees en gebak. Ook cosmetische- en toiletartikelen, electronica en parfum. “Deze overtollige producten komen allemaal van leveranciers en supermarkten, die teveel geproduceerd of ingekocht hebben”, verklaarde Burrows.

De “best before Date” vermelding wil nog niet zeggen dat het product niet meer veilig te gebruiken is. “Nu is de verkoop uitgebreid met online aanbiedingen die via de Still Good-app te bestellen zijn en via het kluisjessysteem van een koeriersbedrijf bezorgd kunnen worden. Het is een win-win situatie voor de klant, voor de productiebedrijven en voor de planeet. Anders zouden deze goederen weggegooid worden”, aldus Steffen Burrows !

Afrikaans woordenboek:

môre-oormôre  =  binnenkort