" Pepernoot of kruidnoot ? "

Ik heb tot deze week altijd gedacht, dat pepernoten en kruidnoten precies hetzelfde waren. Dus verschillende namen voor het zelfde product. Wij spraken thuis (Oost-Brabant) altijd over pepernoten, maar Sanja (Utrecht) had het altijd over kruidnoten. 't Zal wel te maken hebben met de regio waar we vandaan komen, was mijn gedachte. Maar deze week las ik, dat een kruidnoot een pepernoot is, maar pepernoten zijn niet altijd kruidnoten.  Op NU.nl stond onderstaande uitleg:

De pepernoten... pardon, kruidnoten liggen alweer een tijdje in de supermarkt. Veel mensen zeggen pepernoot, maar bedoelen kruidnoot. Waar komt deze verspreking vandaan? "Pepernoot is een verzamelnaam voor veel verschillende koekjes", zegt Oscar de Lange. Hij is eigenaar van de Pepernotenfabriek, de oudste kruidnotenproducent van Nederland. "Een kruidnoot is een soort pepernoot." Eigenlijk klopt het dus allebei. Kruidnoten zijn bedacht, omdat de oorspronkelijke pepernoten niet makkelijk in grote hoeveelheden te bakken zijn. De nieuwe soort wordt in eerste instantie kruidige pepernoot genoemd. Dat zijn de koekjes met een platte en bolle kant die we nu veel eten. Al snel is de naam verbasterd tot kruidnoot. "Dus een kruidnoot is een pepernoot, maar een pepernoot is niet altijd een kruidnoot." "Een pepernoot heeft een onregelmatige dobbelsteenvorm en is zacht van structuur. Een kruidnoot is rond van vorm en heeft een brosse en harde structuur."

De pepernoot is een specifiek Nederlands koekje met een lange geschiedenis. Oorspronkelijk ontstaan in de 17e eeuw uit stukjes peperkoek om de lange traditie van Sinterklaas te vieren. De vroegste vermelding is terug te vinden in een Gronings plakkaat uit 1640 betreffende de oprichting van een koekenbakkersgilde. Maar het product bestond al in 1615. Sindsdien heeft het koekje zijn eigen recept gevonden en krijgt het dezelfde kruiden, waaronder kaneel, nootmuskaat, kruidnagel, gemberpoeder, kardemom en witte peper. Deze kruiden kwamen eeuwen geleden al via de Verenigde Oost-Indische Compagnie (V.O.C.) uit het Verre Oosten. In die tijd werden alle kruiden "peper" genoemd en dat zou de naam "pepernoot" wel eens kunnen verklaren. 

De verhalen over de afkomst van de pepernoot verschillen nogal van elkaar. Zo ook het verhaal over de reden dat we ermee strooien. Deze gewoonte kan van Germaanse oorsprong zijn en vruchtbaarheid uitbeelden, omdat het lijkt op een boer die zijn akker bezaait. Dit vruchtbaarheidsritueel werd altijd begin december uitgevoerd. Heel toevallig tegelijk met het Sinterklaasfeest !

Eigen initiatief wordt niet altijd gewaardeerd!

Toen een bezorgde boer in Montagu zag, dat een laagwaterbrug dreigde te overstromen omdat de doorstroming van water verhinderd werd door verstopte pijpen, kreeg de goede man een ernstige vermaning van de Munisipaliteit. Dit mocht hij niet zomaar doen ook al hielp hij de gemeente met zijn goede daad. Dit geval staat niet alleen getuige het volgende verhaal dat journaliste Estelle Ellis in de "Daily Maverick publiceerde:

Gemeenteraadslid gedagvaard om voor de rechter te verschijnen voor het opnieuw schilderen van vervaagde wegmarkeringen in de stad Aberdeen:

Eldridge Ruiters, een DA-raadslid en levenslange inwoner van Aberdeen in de Karoo, moest dinsdag 5 november voor de rechter verschijnen nadat de gemeente hem had laten weten dat hij zonder toestemming lijnen op de weg schilderde.  Hij heeft toegegeven dat hij de lijnen in de stad opnieuw schilderde, omdat de vervaagde wegmarkeringen en parkeervakaanduidingen al jaren niet meer zijn geschilderd en nauwelijks zichtbaar zijn. Hoewel verschillende andere gemeenten in het land verordeningen hebben die het schilderen van wegmarkeringen zonder toestemming van de gemeente verbieden, is het niet duidelijk of Aberdeen zo'n verordening heeft.

Woordvoerder van de National Prosecuting Authority in Oost-Kaap, Luxolo Tyali, zei: "Het is een zeer ernstig vergrijp. Als mensen de wegmarkeringen veranderen, kunnen anderen hierdoor ernstige ongelukken veroorzaken. Verkeersborden en markeringen moeten voldoen aan de wet. Zelf markeringen aanbrengen of markeringen veranderen is de wettelijke richtlijnen aanpassen aan jouw wensen en als we hem zijn gang laten gaan, kunnen anderen volgen en dat kan leiden tot anarchie," zei hij. Ruiters was er echter van overtuigd, dat hij niets verkeerd deed. "Ik meet en doe het strikt volgens de verordeningen," zei hij. " Ik doe niets verkeerd. Waar de lijnen vervaagd zijn, schilder ik precies over dezelfde lijnen en waar je de lijnen niet kunt zien, zoek ik op wat de metingen moeten zijn, en we meten en schilderen precies volgens deze." Tot zijn verbazing werd Ruiters getipt door een bewoner dat er problemen zouden komen. 

Daarop volgde een bericht dat hij een boete van R350 moest betalen of voor de rechter moest verschijnen. Hij koos voor de rechter. "Ik was het hele weekend bezig met de voorbereidingen voor de rechtszaak. Ik zocht naar die verordening, maar kon die niet vinden. De Officier van justitie vertelde dat ze de verordening ook niet kon vinden en ze had zelfs de gemeente gebeld voor duidelijkheid, maar ook de gemeente kon niets kon vinden. Dus weigerde de Officier van Justitie de zaak op de rol van de rechtbank te zetten. "Ik moet morgen naar de rechtbank om mijn bewijs op te halen dat de zaak is verwijderd," zei Ruiters, die verder zei, dat er veel particuliere initiatieven waren om Aberdeen op te ruimen en te herstellen. "Ik heb echt het gevoel dat dit een kwaadwillige vervolging was," zei hij. "Ze hebben niet eens zo'n verordening."

Afrikaans woordenboek:

môre - oormôre  =  binnenkort