"Water, héél veel water ! "

De overgangsperiode van voorjaar naar zomer is de tijd dat er hier nogal eens wat regen valt. Zelden zijn dat grote hoeveelheden en als er  - zoals meestal - weinig water valt, komen boeren in de problemen tijdens de gortdroge en hete zomers. Van tijd tot tijd verloopt de overgang echter anders en valt er in korte tijd een enorme massa regenwater.  Zoveel, dat de rivieren dit niet verwerken kunnen en overstromingen zijn het gevolg. 

Dat gebeurde weer eens het vorig weekend. Het begon op zondagochtend en het regende constant tot dinsdagmiddag. Meer dan 100 mm viel er en dat is veel te veel in korte periode om door rivieren verwerkt te kunnen worden. Nu heeft Montagu te maken met twee rivieren, die komend vanaf de Langebergen door het dorp stromen en via de Cogmanskloof uiteindelijk uitstromen in de Breede-rivier. Bijzonder was deze keer dat maar één rivier een groot probleem veroorzaakte en dat was de Kingna-rivier. De Keisie-rivier, die vanaf de bergen via  het buitengebied De Koo naar en door Montagu stroomt, was helemaal geen woest kolkende stroom en de bewoners - meest boeren - hebben nergens last van gehad. 

Op zaterdagavond stond het waterpeil dermate hoog, dat meerdere bruggen onder water kwamen te staan en dat leidde tot een volledige afsluiting van Montagu. De schade viel deze keer nog wel mee en gelukkig daalde het waterpeil redelijk snel tot een veilige hoogte. Dinsdagmiddag waren twee bruggen weer goed begaanbaar, zodat verkeer weer op gang begon te komen in en uit het dorp . 

Bij ons bleef de schade deze keer beperkt tot een flinke hoeveelheid water achter ons woonstel en in de tuin lagen meerdere pas geplante bloemen en struiken ontworteld op de doornatte grond. Die staan intussen weer netjes rechtop en hoeven voorlopig in ieder geval niet gesproeid te worden. 

Dit soort overstromingen na hevige regenval is niet zeldzaam. Gemiddeld gebeurt dat wel één keer in de vier, vijf jaar. Maar overstromingen met zeer ernstige gevolgen zijn er ook al enige keren geweest. Een overzicht van de belangrijkste waterrampen vond ik op de site: 

" Montagu-Ashton Tourism/Montagu Floods": 

"Cogmans Kloof is een poort (kloof) door de Langeberg tussen Ashton en Montagu aan de R62 naar Oudtshoorn. Het is vernoemd naar de Cogmans, een Khoi-stam die rond het begin van de 18e eeuw in het gebied bestond. De pas werd gebouwd door Thomas Bain van 1873 tot 1877 en volgt de loop van de Kingna-rivier, die ten zuidwesten van Montagu stroomt. Verder is er nog de Keisie-rivier die door het Koo-gebied zijn weg naar Montagu vindt.

De rivieren bestonden mogelijk al vóór de opheffing van de bergketen en hun erosiekracht kon gelijke tred houden met de stijging van het land, dat wil zeggen dat ze net zo snel of sneller konden afkalven dan de snelheid van de opheffing. Zo kunnen er een rivierstromen tussen de geplooide bergketen zijn geweest vanuit een eerder verhoogd landschap.

Een herinnering aan de krachtige krachten van erosie werd in januari 1981 geboden, toen zware regenval in de zuidelijke Karoo ervoor zorgde dat de rivieren Keisie en Kingna overstroomden en elkaar ontmoetten bij hun samenvloeiing in Montagu, voordat ze door de Cogmanskloof naar Ashton en de Breede River stroomden, met aanzienlijk verlies aan mensenlevens en schade aan eigendommen. 

Het Montagu-gebied heeft sinds de oprichting van de stad begin jaren 1850 minstens 10 grote overstromingen meegemaakt.

1867: De eerste geregistreerde overstroming was in 1867, toen de Keisie-rivier buiten haar oevers trad en wijngaarden nabij het dorp wegvaagde. Twaalf mensen kwamen hierbij om het leven. Deze overstroming maakte de kloof wekenlang onbegaanbaar, wat de regering van de Kaap ertoe aanzette de bouw van de pas te laten uitvoeren. 

1981: De zwaarste overstroming die het Montagu-gebied trof, vond plaats op 25 januari 1981, een datum die in Zuid-Afrika wordt herinnerd als een van de ergste natuurrampen in de geschiedenis van het land. Stortbuien in delen van de West-Kaap veroorzaakten wijdverspreide overstromingen. In Laingsburg, 100 km ten noordoosten van Montagu, werd een groot deel van de stad weggevaagd en verloren meer dan 100 mensen het leven. In Montagu stortte een vloedgolf van water en puin de Keisie River in, waardoor delen van de warmwaterbronnen van Montagu werden verwoest voordat ze de lagere delen van de stad onder water zetten. Dertien mensen verloren hun leven en miljoenen Rands aan eigendommen raakten beschadigd. De vloedgolf was zo hevig dat lichamen door Cogmans Kloof werden gevoerd en stroomafwaarts van Ashton werden geborgen. De weg door de kloof was onbegaanbaar. Zonder elektriciteit, drinkwater en telefoonverbindingen was Montagu dagenlang feitelijk afgesloten van de rest van het land.

2003: Op 24 maart 2003 vond er weer een rampzalige overstroming plaats. In de voorgaande 18 uur was er tussen de 200 en 300 mm regen gevallen in de stroomgebieden van de rivieren Keisie en Kingna. Beide rivieren traden uit hun oevers en de overstroming van een groot deel van de dorp en aangrenzende landbouwgronden en infrastructuur liep aanzienlijke schade op. Dit was zo ernstig dat Cogmans Kloof 16 dagen lang werd afgesloten. Montagu werd uitgeroepen tot rampgebied en helikopters brachten noodvoorraden naar de stad.

2008: De meest recente overstroming vond plaats op 12 november 2008. Er viel 120 mm regen in de stad in drie dagen, terwijl de Koo Valley in het noordwesten tussen de 360 ​​mm en 500 mm regen kreeg. Dit water werd via de Keisie River door het dorp geleid, wat grote schade aanrichtte en de voetgangersbrug wegvaagde die de buitenwijk Montagu West met de rest van de stad verbond. Bij deze gelegenheid was het dorp drie dagen volledig afgesloten van de buitenwereld.

Het dorp zelf ligt net stroomopwaarts van de samenvloeiing van de rivieren Kingna en Keisie aan de noordkant van Cogmans Kloof. Wanneer een afsluitend lagedrukweersysteem ontstaat, resulteert dit in zeer zware regenval in de normaal gesproken droge Klein Karoo en aangrenzende bergketens. Het afstromende water wordt naar de stroomgebieden van deze rivieren geleid en verandert ze in woeste stromen, die Montagu omringen."

Afrikaans woordenboek:

Hy is soos water op 'n eend se rug  =  hij stoort zich aan niets of niemand