" Uit-munt-ende insigte "

In Die Burger van woensdag stond een interessant artikel over de V.O.C. tijd. Frans-johan Pretorius, emeritus professor in geschiedenis verbonden aan de Universiteit van Pretoria, was de schrijver. Voordat het Suezkanaal in Egypte gegraven was, moesten schepen van Europa omvaren via de Kaaproute. Die route is duizenden kilometers langer en veel gevaarlijker. Door stormen, een verraderlijke zeebodem en druk scheepvaartverkeer werd Kaap de Goede Hoop in de loop van de geschiedenis één van de beruchtste scheepskerkhoven. 

Het African Institute for Marine and Underwater Research deed onderzoek en kwam met indrukwekkende cijfers wat betreft scheepswrakken. Ze schatten dat er minstens 2000 wrakken in Zuid-Afrikaanse wateren liggen. Veel daarvan stammen uit de tijd van de Europese ontdekkingsreizen. F.J. Pretorius vertelt in zijn artikel over de vondst van munten die met name archeologen vinden in en bij de scheepswrakken. Hij schrijft: " Die munte wat by wrakke langs die Kaapse kus gevind is, is 'n waardevolle bron van inligting. Ek dink Mariene argeoloë het 'n fassinerende werk. Dit is veral die Spaanse reaal wat in groot getalle gevind word. Die reaal kry sy naam van die Latyn nummus realis (=koningsmunt)." 

Nederlandse schippers waren erg actief in de V.O.C. tijd en er liggen dan ook heel wat Nederlandse scheepswrakken langs de Kaapse kust. Nederlandse munten  worden daarom ook regelmatig opgedoken. 'n Vijftal is belangrijk. Zo is er de zilveren rijder-dukatoon uit 1659. Ook de gulden in gouden en zilveren uitvoeringen. Verder rijksdaalders en stuivers. Twintig stuivers waren gelijk aan 1 gulden. De duit (1726-1794) was de munt met de minste waarde in het Hollandse muntstelsel. ( een duit in het zakje doen = een kleine bijdrage leveren. Historisch: de kleinst mogelijke gave in het collectezakje van de kerk doen).

Met de aankomst van die vloten van Nederland of uit het Oosten in de Kaap lagen die schepen wel drie tot zes weken in Tafelbaai. Dan waren de tavernes en herbergen overvol met hongerige en dorstige matrozen die met allerlei munten van de zeevarende naties van die tijd betaalden. Een betrouwbare munt werd overal geaccepteerd !

Op 28 december is het altijd "Onnozele kinderdag". Op die dag herdenkt de Katholieke Kerk de kindermoord van Bethlehem. Koning Herodes de Grote was bang dat de komst van een nieuwe koning het einde van zijn macht zou betekenen. Van de Wijzen uit het Oosten had hij gehoord, dat de nieuwe koning in Bethlehem geboren zou worden. Alle jongens van 2 jaar en jonger moesten vermoord worden. Maar door de waarschuwing van een engel vluchtten Jozef en Maria met Jezus op tijd naar Egypte. In deze context betekent onnozel onschuldig. Maar onnozel kan ook dom, naïef en onbeduidend betekenen. Ik moet tot mijn schande bekennen, dat ik bij Onnozele kinderen in eerste instantie altijd denk aan domme kinderen. Dat is nogal onnozel van mijzelf ! 

Tenslotte:

Elk jaar komt op oudjaarsavond een groep van soms wel 16 Nederlanders bijeen om te wachten op het tijdstip waarop het nieuwe jaar begint. Iedereen is hier gewend om op nogal vroege tijd naar bed te gaan, maar op 31 december moeten we dat even uitstellen. De tijd wordt gevuld met sjoelen en dartpijltjes gooien. Wie geïnteresseerd is in de oudejaarsconference gaat bij de TV zitten en tussendoor eten we allerlei baksels zoals oliebollen, appelflappen en ander lekkers. 

Door omstandigheden waren we dit jaar slechts met vijven, maar dat heeft ook wel eens zijn voordelen. Om 12.00 uur komt Sanja altijd in actie en ze doet dat het al jááren. Ook deze keer moest er vuurwerk afgestoken worden. Geen cobra's, maar heel onschuldige "sterretjes". Vuurwerk kent men  in Zuid-Afrika nauwelijks en in Montagu (gelukkig) helemaal niet; met uitzondering dus van Sanja's sterretjes !

Afrikaans woordenboek:

As my skip kom  =  als ik veel geld heb.