Breyten Breytenbach spreekt !

Breyten Breytenbach wordt in Zuid-Afrika algemeen beschouwd als de beste en invloedrijkste schrijver/dichter van deze tijd. Hij is regelmatig in Nederland en België en staat ook daar hoog aangeschreven. Als Breyten spreekt, heeft hij ook iets te zeggen. Op woensdag 15 oktober  hield hij een lezing in de Universiteit van Gent. Breytenbach is somber over de situatie in Zuid-Afrika vandaag de dag. Het land is in zijn ogen een éénpartijstaat, waar geen ruimte of respect zou zijn voor culturele verschillen tussen de bevolkingsgroepen. "Wat is er geworden van Mandela's droom van een rechtvaardige toekomst" vraagt hij. Waren we soms blind ? Hoe konden we toelaten dat Zuid-Afrika ten prooi viel aan uitbuiting, criminaliteit, vriendjespolitiek en corruptie, zogenaamd gerechtvaardigd door een beroep op de wil van het volk ? Terwijl het juist de armen in de samenleving zijn die door deze diefstal het zwaarst benadeeld worden. Het einde van de Apartheid heeft volgens Breytenbach geen nationale bevrijding gebracht. De economische structuren zijn intact gelaten zonder het systeem van uitbuiting af te breken. Het was geen transformatie; alleen symboolpolitiek om wit te vervangen met zwart, ongeacht competentie, loyaliteit, aansprakelijkheid en eerlijkheid. De staat  is verdeeld onder clans, families, facties en politieke despoten. Verkwanseld en niemand durft er in het openbaar iets van te zeggen.  Zonder de naam te noemen, houdt hij de afgezette president Jacob Zuma grotendeels verantwoordelijk voor de teloorgang van het land. Over de nieuwe president Cyriel Ramaphosa zegt hij niets. Die geeft hij - net als velen in dit land - het voordeel van de twijfel !(Breytenbach sprak ook nog over de zeer actuele taalkwestie rond het Afrikaans. Zijn uitspraken daarover komen volgende week).

Onze tot een drietal uitgedunde motorgroep  bezocht vorige week het plaatsje Matjiesfontein. De heenreis van 160 km ging via de Keisie en de Koo naar Matroosberg en van daaraf was het nog 80 km over de N1 snelweg naar dit bijzondere dorpje, dat slechts uit een paar straten bestaat. Klein, maar bijna alle gebouwen zijn wel monumenten. Reden, waarom het in 1975 tot Nationaal Erfgoed verklaard is. Het bekendste gebouw is zonder twijfel het " Lord Milner Hotel". In 1899 werd het als militair hospitaal gebouwd voor gewonde Britse militairen, die vochten in de Tweede Anglo-Boerenoorlog. In 1968 kocht hotelmagnaat David Rawdon het gebouw, verbouwde het tot een luxe hotel en gaf het de Milner-naam. Johnnie, een beroemd personeelslid vertelde ons, dat ze in afwachting waren van de aankomst 's avonds van de fameuze "Rovos-trein". Omdat het die middag echter erg rustig was, kregen wij drieën een rondleiding van hem door het historisch deel van het gebouw met meubels en andere voorwerpen van ruim 100 jaar geleden.
Alfred Milner (1854-1925) was van Duitse afkomst, maar het gezin verhuisde naar Engeland. Van 1897-1905 was hij gouverneur van de Kaapkolonie en High-Commissioner van Zuid-Afrika. In de Tweede Boerenoorlog was hij mede verantwoordelijk voor de winst van de Engelsen. Vanaf 1897 had hij een relatie met de beroemde mijn-magnaat Cecil Rhodes, maar in 1925 trouwde hij met weduwe Violet Cecil. In 1925 werd hij gestoken door een tseetseevlieg en kreeg daardoor slaapziekte om korte tijd later in Canterbury te overlijden !

Tenslotte:
Vorige week ging Sanja op stap met alle leden van "Ouma se Hekelblokkie groep". Een aantal blanke vrouwen geeft wekelijks brei, haak- en naailessen aan een groep bruine vrouwen. Zij kopen zelf materiaal en maken in opdracht spreien, washandjes, servetten en schilderijtjes. Deze worden verkocht, waardoor ze wat inkomsten genereren. Van de restjes wol haken of breien ze thuis mutsjes, sokjes, truitjes en dekentjes voor het Hug-a-Baby project, dat Sanja inmiddels zelf runt. Jaarlijks wordt er voor deze groep een uitstapje georganiseerd en dit jaar ging de trip naar het doveninstituut in Worcester. Het is een groot complex met wooneenheden, activiteitencentra en ook een eigen school en kerk. Na de koffiepauze werd uitleg gegeven over het ontstaan van het instituut en over de diverse activiteiten. 

Er is een handwerkgroep, een kwekerij, een wasserij, een schoonheidssalon en er wordt aan houtbewerking gedaan. Ook worden er appartementen verhuurd. Alle activiteiten en werkzaamheden - inclusief de heerlijke lunch,die we kregen - worden door de doven en slechthorenden zelf uitgevoerd. Al met al: een vermoeiende, maar zeer geslaagde dag !

Afrikaans woordenboek:

uitskopskoene  =  slippers