donderdag 18 juni 2020

" Verrinneweren "

Op mijn vraag om reacties op het woord "verrinneweren" reageerden meerdere mensen. Tante Joke was de eerste en zij werd op de voet gevolgd door Sanja's moeder. Het woord bleek bij beiden wel bekend te zijn en het woord is beslist niet uitsluitend beperkt tot Brabant. Iets wat korte tijd later nog eens bevestigd werd door drie "meelopers" van de vrijdagse lopersgroep. In de omgeving van Dordrecht, Leiden en zelfs in Friesland kende en gebruikte men het woord. Ons Afrikaans ANNA-woordenboek omschrijft het als volgt: "Beskadig of verniel deur ruwe behandeling".  Na raadpleging van de "Dikke van Dale"  vond ik de volgende uitleg: "Een volkstaal-woord. Het is een foutieve samentrekking (contaminatie) van de werkwoorden vernielen en ruïneren."
Tijdens het Belgisch journaal van vorige week zag ik een heel duidelijk geval van verrinneweren tijdens een George Floyd demonstratie in Brussel. Na de vreedzaam verlopen anti-racisme-betoging zorgden hooligans weer eens voor een anticlimax en vernielden een juwelierszaak volkomen, plunderden de gehele inhoud, waarna de eigenaar geruïneerd achter bleef  en de politie de handen vol had met het arresteren van 150 relschoppers !

Doordat minister Dlamini-Zuma de verkoop van alcoholische dranken strikt bleef verbieden tot 1 juni, was bij miljoenen mensen hun voorraad  drank flink geslonken of zelfs helemaal verdwenen. Men voorzag dus een enorme toeloop toen aangekondigd werd, dat de verkoop weer vrijgegeven zou gaan worden. Om de verwachte lange files bij de drankwinkels te vermijden, gingen wijn- en sterke drankbedrijven massaal over op internetbestellingen. Eén van die bedrijven opende op 1 juni voor het eerst zijn deuren onder de toepasselijke naam "Suip-a-lot". De eigenaar meldde in Die Burger het heel erg druk te hebben met het afleveren van bestellingen in voornamelijk de noordelijke voorsteden van Kaapstad. "We bring suiping straight to your door, lui die slagspreuk van 'n nuwe onderneming om die aankope van alkohol vir verbruikers te vergemaklik". 
Ook in onze omgeving leverden drankwinkels en wijnbedrijven via internet bestelde drank af. Files en drukte bij de winkels was er hier echter nauwelijks. Iedereen gelukkig ? Nou, nee. Na het eerste weekend mét alcohol lagen de ziekenhuisbedden in het hele land niet vol met corona-patiënten, maar met slachtoffers van verkeersongevallen, waarbij er  vaak   alcohol betrokken was. Ook vecht- en steekpartijen en slachtoffers van huiselijk geweld zorgden ervoor, dat verplegend personeel de handen meer dan vol had vanwege drankmisbruik. Zou minister Dlamini-Zuma nu tóch gelijk hebben met haar drankverbod ?

In de huidige Corona-tijd met een langdurige lockdown is er veel tijd om te lezen en zo gebeurde het, dat we via onze buurman Eric een interessant boekwerkje te leen kregen. Heinie Heydenreych, een voormalige inwoner van Montagu, bundelde verhalen over de geschiedenis van ons dorp Montagu. Het eerste ontstaan gebeurde  toen D.S. van der Merwe een plaas kocht "Uitvlugt" genaamd in het gebied, dat toen bekend stond als "Agter Cogmanskloof ". In de loop der jaren werden er steeds meer erven gekocht door nieuwe "inkomers", maar een zelfstandig dorp was het nog steeds niet. Het gebied was een deel van Swellendam. De West-Kaap was in die tijd volledig onder beheer van de Engelsen en zij stelden Gouverneurs aan die ter plaatse o.a. de Kaapprovincie bestuurden. In 1843 werd John Montagu van Australië overgeplaatst om in Zuid-Afrika benoemd te worden tot de hoogste plaatselijke regeringsambtenaar: Koloniaal Secretaris. Vergelijkbaar met onze Eerste Minister of Premier. Montagu reorganiseerde de Openbare Financiën, Immigratie en Openbare Werken (vooral wegenbouw). Hij deed zijn werk dermate uitstekend, dat er in 1851 een groep kerkleiders vergaderde met D.S. van der Merwe en met het voorstel kwam om Agter Cogmanskloof om te dopen tot Montagu. Het voorstel werd unaniem aangenomen, maar het duurde nog tot 1854 vooraleer er toestemming kwam om een zelfstandig dorp te worden. John Montagu was in 1853 met ziekteverlof gegaan en overleed in 1854 zonder zelf ooit in Montagu geweest te zijn.
 In een verslag gemaakt in 1938 schrijft procureur Andrew Hofmeyr over de feestelijke gebeurtenis: " Hy (John Montagu) het self hierheen gekom om die dorp te doop en by dié geleentheid is 'n eetmaal tot sy eer aangebied......". Men neemt nu aan, dat hier niet John Montagu was geweest, maar diens zoon John E. Montagu !

Tenslotte:
Vrijdag 12 juni zou Sanja naar Nederland vliegen om  een bezoek aan haar ouders te kunnen brengen. Eind maart moest zij hals over kop terugvliegen naar Zuid-Afrika, want de grenzen gingen bijna overal dicht vanwege de Corona-uitbraak. Nu werd haar vlucht niet uitgevoerd, omdat er nog geen  internationaal vliegverkeer toegestaan is met uitzondering van repatriëring-vluchten. Binnenlands vliegverkeer komt in vele landen wel weer op gang, maar wanneer we ook weer als toerist de wereld rond kunnen vliegen, is niet bekend. Sanja heeft lang geleden ook al een ticket geboekt om eind september weer naar Nederland te kunnen gaan. Hopelijk is dat tegen die tijd weer mogelijk zonder ergens in quarantaine te moeten of niet meer terug te kunnen komen in Zuid-Afrika !

Afrikaans woordenboek:

Betyds keer is 'n goeie geweer  =  Beter om moeilijkheden te voorkomen dan ze te moeten keren




Geen opmerkingen:

Een reactie posten